Politica 89.8
Χαμηλότερη από τις προσδοκίες των τραπεζών είναι, μέχρι στιγμής, η ανταπόκριση των δανειοληπτών στο πρόγραμμα μετατροπής των δανείων από καθεστώς μειωμένων καταβολών σε κανονικές τοκοχρεωλυτικές δόσεις.
Σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, περίπου το 35% όσων έχουν τέτοιου τύπου ρυθμίσεις έχει προχωρήσει στη μετατροπή, ποσοστό που κινείται περίπου στο μισό του ανεπίσημου στόχου που έχουν θέσει οι διοικήσεις.
Πρόκειται κυρίως για στεγαστικά δάνεια που τα προηγούμενα χρόνια εντάχθηκαν σε προγράμματα «step-up», δηλαδή προγράμματα μειωμένης δόσης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, με σταδιακή αύξηση της καταβολής. Σήμερα, οι τράπεζες καλούν τους δανειολήπτες να μετατρέψουν τα δάνειά τους σε κανονικά τοκοχρεωλυτικά, με σταθερό χαμηλό επιτόκιο ή κυμαινόμενο με πλαφόν, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη σταθερότητα και προβλεψιμότητα.
Τι σημαίνει πρακτικά για τον δανειολήπτη
Όσοι αποδεχθούν τη μετατροπή «κλειδώνουν» από τώρα τη δόση τους, αποφεύγοντας τις σταδιακές αυξήσεις που προβλέπονται στα step-up προγράμματα. Αντίθετα, όσοι δεν ανταποκριθούν θα παραμείνουν στο υφιστάμενο καθεστώς, με τη δόση να αυξάνεται προοδευτικά, σύμφωνα με τους όρους της αρχικής σύμβασης, έως ότου φθάσει στο πλήρες τοκοχρεωλυτικό επίπεδο.
Τραπεζικές πηγές εκτιμούν ότι αρκετοί δανειολήπτες «παγώνουν» τις αποφάσεις τους είτε επειδή δυσκολεύονται οικονομικά είτε επειδή ελπίζουν σε μελλοντικές ευνοϊκότερες ρυθμίσεις. Ωστόσο, οι πιέσεις προς τις τράπεζες εντείνονται, καθώς ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός (SSM) έχει θέσει σαφή χρονοδιαγράμματα.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα
Ιδιωτικός υπάλληλος, πήρε στεγαστικό δάνειο πριν από την κρίση. Τα τελευταία χρόνια εντάχθηκε σε πρόγραμμα μειωμένης καταβολής, πληρώνοντας περίπου 420 ευρώ τον μήνα, αντί για τη «κανονική» δόση των 680 ευρώ. Η λύση αυτή τον βοήθησε να σταθεί στα πόδια του μετά τις περικοπές μισθών, όμως ήξερε από την αρχή ότι η δόση δεν θα έμενε για πάντα τόσο χαμηλή. Πρόσφατα, η τράπεζά του τού πρότεινε να μετατρέψει το δάνειο σε τοκοχρεωλυτικό, με σταθερό επιτόκιο για τα επόμενα χρόνια. Η νέα δόση διαμορφώνεται στα 560 ευρώ τον μήνα. «Δεν είναι μικρό ποσό, αλλά τουλάχιστον ξέρω τι θα πληρώνω και δεν θα με βρει κάποια απότομη αύξηση», λέει. Όπως εξηγεί, αν παρέμενε στο πρόγραμμα μειωμένων καταβολών, η δόση του θα ανέβαινε σταδιακά μέσα στην επόμενη διετία, φτάνοντας ή και ξεπερνώντας τα 700 ευρώ.
Αντίθετα ελεύθερη επαγγελματίας, με αντίστοιχο δάνειο σε step-up ρύθμιση, αποφάσισε – τουλάχιστον προς το παρόν – να μην προχωρήσει στη μετατροπή. «Με τις δουλειές αβέβαιες, φοβάμαι να δεσμευτώ σε μια υψηλότερη σταθερή δόση. Προτιμώ να πληρώνω λιγότερα τώρα, έστω κι αν ξέρω ότι αργότερα θα ανέβει», λέει, ελπίζοντας είτε σε καλύτερα εισοδήματα είτε σε κάποια νέα ρύθμιση.
Ο ευρωπαϊκός επόπτης έχει δώσει προθεσμία έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 για να μεταφερθούν τα συγκεκριμένα δάνεια σε κανονικές τοκοχρεωλυτικές δόσεις. Για όσα παραμείνουν σε καθεστώς μειωμένων καταβολών, οι τράπεζες θα επιβαρυνθούν με εποπτικές προσαρμογές, γεγονός που επηρεάζει τους ισολογισμούς τους και τις κεφαλαιακές τους ανάγκες.
Συνολικά, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες διατηρούν άνοιγμα περίπου 4,5 δισ. ευρώ σε step-up ρυθμίσεις. Περίπου 1,7 δισ. ευρώ αφορούν τη Eurobank, 1,5 δισ. ευρώ την Τράπεζα Πειραιώς, ακολουθεί η Alpha Bank, ενώ κάτω από τα 500 εκατ. ευρώ είναι το αντίστοιχο χαρτοφυλάκιο της Εθνική Τράπεζα.
Τι γίνεται με τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο
Παράλληλα, οι τράπεζες «τρέχουν» και τα προγράμματα μετατροπής δανείων σε ελβετικό φράγκο σε ευρώ, με αντάλλαγμα «κούρεμα» της οφειλής και σταθερό επιτόκιο. Μέρος των step-up δανείων είναι σε ελβετικό φράγκο, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω την εικόνα.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Eurobank, που διαθέτει τόσο το μεγαλύτερο χαρτοφυλάκιο step-up όσο και το μεγαλύτερο απόθεμα δανείων σε ελβετικό φράγκο. Σε περίπτωση ευρείας συμμετοχής των δανειοληπτών, η τράπεζα θα μπορούσε να επιτύχει διπλό όφελος, μειώνοντας ταυτόχρονα τον πιστωτικό της κίνδυνο.
Τι να προσέξουν οι δανειολήπτες
Το βασικό ερώτημα για τους δανειολήπτες είναι αν μπορούν να αντέξουν μια σταθερή δόση σήμερα, ώστε να αποφύγουν μεγαλύτερες επιβαρύνσεις στο μέλλον. Όσο πλησιάζει το 2026, οι πιέσεις αναμένεται να αυξηθούν, ενώ δεν αποκλείεται το ζήτημα να ανοίξει και πολιτικά, ενόψει εκλογών.
Σε κάθε περίπτωση, οι ειδικοί συμβουλεύουν τους δανειολήπτες να εξετάζουν προσεκτικά τους όρους μετατροπής και να ζητούν αναλυτική ενημέρωση από τις τράπεζες πριν λάβουν αποφάσεις που θα τους δεσμεύουν για πολλά χρόνια.
