Politica 89.8
Αλλαγές που επηρεάζουν άμεσα την πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση φέρνουν οι νέοι κανόνες για τα τραπεζικά δάνεια, καθώς οι τράπεζες υποχρεούνται πλέον να λαμβάνουν υπόψη τους και περιβαλλοντικά και κοινωνικά κριτήρια, τα λεγόμενα ESG, όταν αξιολογούν αν και με ποιους όρους θα δανείσουν μια επιχείρηση.
Όπως εξηγούν τραπεζικές πηγές «στο αν θα πάρει μια επιχείρηση δάνειο και με τι όρους αρχίζουν να παίζουν πλέον ρόλο παράμετροι και προϋποθέσεις όπως για παράδειγμα αν μια επιχείρηση είναι «πράσινη», πόσο ενεργοβόρα είναι, αν λειτουργεί σε περιοχή που κινδυνεύει από πλημμύρες ή πυρκαγιές ή αν έχει στοιχειώδεις κανόνες διαφάνειας και οργάνωσης, κ.α).
Οι αλλαγές αυτές προκύπτουν από τις νέες κατευθυντήριες γραμμές που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών, οι οποίες μπαίνουν σε εφαρμογή από το 2026 και αφορούν όλες τις τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην Ευρώπη, άρα και τις ελληνικές.
Πώς επηρεάζεται το δάνειο στην πράξη
Στην πράξη, οι τράπεζες δεν εξετάζουν πλέον μόνο τα οικονομικά στοιχεία μιας επιχείρησης, όπως τζίρο, κέρδη ή οφειλές, αλλά και παράγοντες που μέχρι πρόσφατα δεν έπαιζαν ρόλο. Για παράδειγμα, εξετάζεται αν το ακίνητο που δίνεται ως εγγύηση έχει καλή ενεργειακή απόδοση, αν η επιχείρηση είναι εκτεθειμένη σε φυσικούς κινδύνους ή αν το επιχειρηματικό της μοντέλο μπορεί να επηρεαστεί από μελλοντικούς περιβαλλοντικούς κανόνες.
Αν μια επιχείρηση δεν μπορεί να δώσει επαρκή στοιχεία ή εμφανίζει αυξημένους κινδύνους σε αυτούς τους τομείς, οι τράπεζες ενδέχεται να ζητήσουν αυστηρότερους όρους, περισσότερες εγγυήσεις ή ακόμη και υψηλότερο επιτόκιο. Δεν σημαίνει αυτόματα ότι θα κοπεί η χρηματοδότηση, αλλά ότι το δάνειο μπορεί να γίνει ακριβότερο ή πιο δύσκολο.
Με απλά λόγια, μια μικρή επιχείρηση μπορεί να θεωρηθεί πιο «ριψοκίνδυνη» για την τράπεζα όχι επειδή έχει χρέη, αλλά επειδή λειτουργεί σε ενεργοβόρο ακίνητο, δεν έχει καταγεγραμμένες διαδικασίες ή είναι εκτεθειμένη σε φυσικούς κινδύνους.
Παράδειγμα 1: Μικρό κατάστημα λιανικής
Ένα μικρό κατάστημα ρούχων σε παλιά πολυκατοικία, που ζητά δάνειο για κεφάλαιο κίνησης, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με πρόσθετες ερωτήσεις. Η τράπεζα ενδέχεται να εξετάσει την ενεργειακή απόδοση του καταστήματος ή του ακινήτου που δίνεται ως εξασφάλιση. Αν το ακίνητο είναι παλαιό, χωρίς μόνωση και με υψηλή κατανάλωση ρεύματος, αυτό μπορεί να θεωρηθεί πρόσθετος κίνδυνος, επηρεάζοντας το επιτόκιο ή τους όρους του δανείου.
Παράδειγμα 2: Αρτοποιείο ή μικρή μονάδα εστίασης
Ένα συνοικιακό αρτοποιείο ή ένα μικρό εστιατόριο που ζητά χρηματοδότηση για εξοπλισμό, μπορεί να κληθεί να δώσει στοιχεία για την κατανάλωση ενέργειας, τη διαχείριση αποβλήτων ή ακόμη και για το αν διαθέτει βασικούς κανόνες υγιεινής και ασφάλειας για το προσωπικό. Αν δεν υπάρχουν στοιχεία ή καταγραφή, η τράπεζα μπορεί να ζητήσει πρόσθετες εγγυήσεις ή ένα απλό πλάνο βελτίωσης πριν εγκρίνει το δάνειο.
Παράδειγμα 3: Τουριστική μικρή επιχείρηση
Ένα μικρό ενοικιαζόμενο δωμάτιο ή οικογενειακό κατάλυμα σε νησί ή ορεινή περιοχή, που επιδιώκει δάνειο για ανακαίνιση, μπορεί να αξιολογηθεί και με βάση τη γεωγραφική του θέση. Περιοχές με αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών ή πλημμυρών λαμβάνονται πλέον σοβαρά υπόψη. Αν το ακίνητο δεν έχει μέτρα πρόληψης ή ασφάλισης, η τράπεζα μπορεί να θεωρήσει το δάνειο υψηλότερου ρίσκου.
Παράδειγμα 4: Μικρή μεταποιητική επιχείρηση
Μια οικογενειακή βιοτεχνία, για παράδειγμα στον κλάδο τροφίμων ή κατασκευών, μπορεί να ερωτηθεί για τη χρήση πρώτων υλών, την ενεργειακή εξάρτηση ή το αν επηρεάζεται από μελλοντικούς περιβαλλοντικούς κανόνες. Αν η επιχείρηση βασίζεται σε παλιό, ενεργοβόρο εξοπλισμό και δεν έχει σχέδιο αναβάθμισης, αυτό μπορεί να επηρεάσει την τελική αξιολόγηση του δανείου.
Γιατί αφορά κυρίως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να επηρεάσει περισσότερο τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν και τη βάση της ελληνικής οικονομίας. Σε αντίθεση με τις μεγάλες εταιρείες, οι περισσότερες ΜμΕ δεν έχουν μέχρι σήμερα ασχοληθεί συστηματικά με θέματα ESG, ούτε διαθέτουν οργανωμένα στοιχεία ή σχετικές εκθέσεις.
Ήδη πολλές μικρές επιχειρήσεις δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να βρουν χρηματοδότηση. Το ενδεχόμενο αυστηρότερων κριτηρίων προκαλεί εύλογη ανησυχία, καθώς μια επιχείρηση που δεν είναι «προετοιμασμένη» μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με λιγότερες επιλογές ή χειρότερους όρους δανεισμού.
Τραπεζικές πηγές ξεκαθαρίζουν πάντως ότι οι νέοι κανόνες δεν έχουν τιμωρητικό χαρακτήρα και δεν οδηγούν αυτόματα σε αποκλεισμό από τα δάνεια. Όπως τονίζουν, στόχος είναι να κατανοηθεί καλύτερα ο συνολικός κίνδυνος και όχι να κοπούν βιώσιμες επιχειρήσεις από τη χρηματοδότηση.
Ωστόσο, όταν περιβαλλοντικοί ή κοινωνικοί παράγοντες επηρεάζουν ουσιαστικά τη λειτουργία μιας επιχείρησης ή τις μελλοντικές της εισπράξεις, οι τράπεζες είναι υποχρεωμένες να τους συνυπολογίζουν στην τελική τους απόφαση.
Τι καλούνται να κάνουν οι επιχειρήσεις
Με τα νέα δεδομένα, οι επιχειρήσεις καλούνται να κάνουν έναν βασικό «έλεγχο» του ESG προφίλ τους. Αυτό μπορεί να σημαίνει από απλές κινήσεις, όπως η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης ή η καλύτερη οργάνωση στοιχείων και διαδικασιών, μέχρι πιο ουσιαστικά σχέδια προσαρμογής στο νέο περιβάλλον.
Οι τράπεζες, σύμφωνα με τις οδηγίες, μπορούν να ζητούν από τους πελάτες τους επιπλέον πληροφορίες, δεσμεύσεις ή σχέδια βελτίωσης, χωρίς όμως να επιβάλλουν συγκεκριμένους όρους ή επιτόκια εκ των προτέρων.
Το μήνυμα είναι σαφές: το ESG παύει να είναι μια «θεωρητική έννοια» και μετατρέπεται σε παράγοντα που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των επιχειρήσεων και την πρόσβασή τους στο τραπεζικό χρήμα.
