Politica 89.8
Δένδιας για τις σημερινές γεωπολιτικές προκλήσεις: Η Ευρώπη βιώνει μία αναδιάταξη ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο
Ο υπουργός Άμυνας, Νίκος Δένδιας μίλησε στην 1η Ημερίδα Άμυνας & Γεωπολιτικής.
Στον τομέα της καινοτομίας η χώρα έχει ήδη μια πιστωμένη επιτυχία, λέγεται «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ»
Ο κ. Δένδιας άνοιξε τη συζήτηση με θέμα «Η Νέα Γεωπολιτική Πραγματικότητα και οι Αμυντικές Προκλήσεις – Η επόμενη ημέρα για Ευρώπη, Ελλάδα και Ανατολική Μεσόγειο».
Την ημερίδα διοργανώνουν το Capital.gr και το Forbes Greece.
Η ομιλία του υπουργού Εθνικής Άμυνας, με την οποία άνοιξαν οι εργασίες της Ημερίδας, ήταν μαγνητοσκοπημένη, λόγω της μετάβασής του στις Βρυξέλλες, όπου θα συμμετάσχει στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε σύνθεση υπουργών Άμυνας των κρατών – μελών.
Όλα όσα είπε ο Νίκος Δένδιας:
«Αξιότιμοι προσκεκλημένοι,
Κυρίες και Κύριοι,
Θα ήθελα να συγχαρώ θερμά τους διοργανωτές και όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση αυτής της σημαντικής πρωτοβουλίας, την οποία υλοποιούν το Capital.gr και το Forbes Greece.
Αποτελεί χαρά και τιμή να απευθύνω ομιλία κατά την έναρξη της 1ης Ημερίδας Άμυνας & Γεωπολιτικής. Μια εξαιρετικά επίκαιρη πρωτοβουλία, σε μια περίοδο που το διεθνές περιβάλλον ασφάλειας μεταβάλλεται ραγδαία και πολλές φορές απρόβλεπτα.
Το θέμα της ημερίδας, «Η Νέα Γεωπολιτική Πραγματικότητα και οι Αμυντικές Προκλήσεις – Η επόμενη ημέρα για την Ευρώπη, την Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο», αποτυπώνει με ακρίβεια το εύρος και τη σοβαρότητα των ζητημάτων που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε.
«Η γεωπολιτική είναι βασικό εργαλείο για την ανάλυση»
Δεν μπορούμε να ξεχάσουμε ότι η γεωπολιτική είναι βασικό εργαλείο για την ανάλυση, την κατανόηση και την πρόβλεψη της πολιτικής σε συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο. Η φράση που συχνά χρησιμοποιώ, ότι «δυστυχώς η Ελλάδα δεν βρίσκεται στη γεωγραφική θέση του Λουξεμβούργου», περιγράφει μια αντικειμενική κατάσταση την οποία πρέπει να λαμβάνουμε υπόψιν μας.
Από αυτή την οπτική γωνία είμαστε «αιχμάλωτοι της γεωγραφίας», όπως είναι και ο τίτλος του γνωστού βιβλίου του Marshall. Αυτή όμως η διαπίστωση δεν πρέπει να μας εγκλωβίσει σε στερεότυπα. Πρέπει να μας παρακινεί για τον τρόπο με τον οποίο θα «απελευθερωθούμε» από μια στενή αντίληψη ότι πρέπει να ασχολούμαστε μόνο με όσα συμβαίνουν γύρω μας και στη γειτονιά μας. Για αρκετούς στη χώρα μας η εξωτερική πολιτική, κακώς, εξαντλείται στη στάση απέναντι στην Τουρκία, παρότι συμβαίνουν κοσμοϊστορικά γεγονότα γύρω μας.
Γιατί είναι προφανές ότι το διεθνές σύστημα εισέρχεται σε μια φάση μεγάλης ρευστότητας, σε μια φάση ανταγωνισμού ισχύος. Η ψευδαίσθηση μιας «διαρκούς ειρήνης» κατέρρευσε.
Έπειτα από τον Ψυχρό Πόλεμο, βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα παγκόσμια τάξη. Τα θεωρητικά μοντέλα, όπως οι ισχυρισμοί για το «τέλος της Ιστορίας» του Fukuyama και μοντέλα αισιοδοξίας που δημιουργήθηκαν από άλλες θετικές εξελίξεις, νομίζω ότι πια έχουν διαψευσθεί στην πράξη.
Οι σεισμικές δονήσεις έχουν δημιουργήσει αντίκτυπο και στην Ευρώπη, αλλά και στον κόσμο.
«Η ασφάλεια δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη»
Η Ευρώπη βιώνει μία αναδιάταξη ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο. Το κέντρο μετακινείται προς τον Ινδο-Ειρηνικό. Η Ευρώπη στηρίχθηκε για δεκαετίες στη στρατηγική «ομπρέλα» των Ηνωμένων Πολιτειών, παραμέλησε έτσι τις δικές τις δυνατότητες και πρέπει τώρα να αναγνωρίσει τη νέα δύσκολη πραγματικότητα. Η ενίσχυση, λοιπόν, μιας Κοινής Αμυντικής Πολιτικής δεν είναι πολυτέλεια, είναι αναγκαιότητα.
Η ασφάλεια δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη και η επόμενη μέρα για την Ευρώπη και για την Ανατολική Μεσόγειο θα κριθεί από την ισχύ, αλλά και από την ικανότητα πρόβλεψης, συνεργασίας και προσαρμογής.
Σε αυτό το πλαίσιο, λοιπόν, η Ανατολική Μεσόγειος είναι μια περιοχή με γεωπολιτική βαρύτητα. Ενεργειακοί πόροι, θαλάσσιοι δρόμοι, περιφερειακές κρίσεις, ανταγωνισμοί, έχουμε να κάνουμε με ένα απαιτητικό περιβάλλον, αλλά και ένα περιβάλλον που ίσως δημιουργήσει ευκαιρίες.
Και εμείς, η Ελλάδα είμαστε στην καρδιά αυτού του χώρου. Πρέπει όμως να αναγνωρίσουμε ότι η Άμυνα δεν περιορίζεται σε μια στενή στρατηγική διάσταση, δεν είναι μόνο στρατιωτικά μέσα. Είναι θεσμοί, οικονομία, τεχνολογία, κοινωνική συνοχή. Είναι η ικανότητά να προβλέπουμε, να προσαρμοζόμαστε, να αντέχουμε.
Και για αυτό, διάφοροι ρόλοι, όπως ο ρόλος της ακαδημαϊκής κοινότητας, ο ρόλος των αναλυτών, ο ρόλος της αμυντικής βιομηχανίας και του οικοσυστήματος, ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών, είναι πολλές φορές καθοριστικοί παράγοντες.
«Η ανάπτυξη αμυντικών δυνατοτήτων από μία χώρα όπως η Ελλάδα, έχει πάντα μια σημαντική οικονομική διάσταση»
Η ισχυρή οικονομία είναι ένας ιδίως σημαντικός παράγων που θωρακίζει μια χώρα. Αλλά και αντίστροφα, η ανάπτυξη αμυντικών δυνατοτήτων από μία χώρα όπως η Ελλάδα, έχει πάντα μια σημαντική οικονομική διάσταση. Η δημιουργία ενός αμυντικού οικοσυστήματος με τη σύμπραξη Πολιτείας, θεσμών, βιομηχανίας, ακαδημαϊκής κοινότητας, ερευνητικών κέντρων, αποτελεί εθνική αναγκαιότητα. Μοχλεύει δυνατότητες, δημιουργεί μία ατμομηχανή για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας.
Και ακριβώς στην προσπάθεια να δημιουργηθεί αυτή η ατμομηχανή, έχουμε συστήσει τη Διεύθυνση Καινοτομίας του ΓΕΕΘΑ και το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας, το ΕΛΚΑΚ.
Η Καινοτομία και η ανάπτυξη της τεχνολογίας δεν είναι απλώς ένας μηχανισμός που λύνει προβλήματα στις Ένοπλες Δυνάμεις. Οι αμυντικές δαπάνες, όταν όμως σχεδιάζονται ορθά, και μόνο τότε, δημιουργούν πλούτο και θέσεις υψηλής εξειδίκευσης.
Η Ελλάδα για να πάει μπροστά χρειάζεται, το ξέρετε όλοι, να επιταχύνει τους ρυθμούς ανάπτυξης και να αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές της. Πρέπει να προσελκύσει, επιπλέον, περισσότερες ξένες επενδύσεις, ιδίως σε τομείς αιχμής.
Εξαιρετικά σημαντική για την εθνική οικονομία είναι η αύξηση της συμμετοχής του ελληνικού αμυντικού οικοσυστήματος στα εξοπλιστικά μας προγράμματα. Σε αντίθεση με ό,τι ίσχυε στο παρελθόν, σήμερα έχουμε υιοθετήσει ένα μοντέλο επενδύσεων με σταθερή εθνική συμμετοχή και μετρήσιμη απόδοση. Επιδιώκουμε κατ’ ελάχιστον συμμετοχή 25% του ελληνικού οικοσυστήματος στα εξοπλιστικά μας προγράμματα.
Το Μακροπρόθεσμο Πρόγραμμα Αμυντικών Εξοπλισμών
Παράλληλα, ο προγραμματισμός, όπως συμβαίνει με το κατατεθειμένο, για πρώτη φορά, Μακροπρόθεσμο Πρόγραμμα Αμυντικών Εξοπλισμών για τα επόμενα 12 συν 8 χρόνια, επιτρέπει διαύγεια επιχειρηματικού περιβάλλοντος και εξασφαλίζει την τήρηση δημοσιονομικών ορίων, ώστε να μην υπάρξουν «δυσάρεστες εκπλήξεις» που οδήγησαν στις χρεωκοπίες του παρελθόντος.
Όσον αφορά τις γεωπολιτικές εξελίξεις αμέσου ενδιαφέροντος, σήμερα, ανάμεσα σε άλλους παράγοντες, η αυξανόμενη προβολή ισχύος της Τουρκίας -από τη Συρία ως τη Λιβύη και τη Σομαλία- δημιουργεί νέες προκλήσεις.
Απέναντι σε αυτή την εξέλιξη, η ελληνική στρατηγική δεν εστιάζει σε αποκλεισμό, αλλά στη διαμόρφωση ενός πλαισίου κανόνων. Η προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο, η διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, η ενίσχυση συνεργασιών με χώρες που μοιράζονται κοινές αντιλήψεις ασφάλειας, είναι οι βασικοί μας άξονες.
Είναι όμως επίσης απαραίτητο η χώρα να μπορεί να έχει τη δυνατότητα να προστατεύσει την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα, και πρέπει επίσης να μπορεί να εκμεταλλευτεί τις ευκαιρίες.
Αλλά για να έχεις ρόλο θα πρέπει να έχεις και τα μέσα για να αξιοποιήσεις τα πλεονεκτήματα σου.
Η «Ατζέντα 2030»
Έλλογη απάντηση, λοιπόν, στην πρόκληση των καιρών είναι η «Ατζέντα 2030» που περιέχει την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Σηματοδοτούν τη μετάβαση των Ενόπλων Δυνάμεων από ένα άθροισμα οπλικών συστημάτων σε ένα ολιστικό σύστημα αποτροπής και στη δημιουργία ενός μηχανισμού αντίληψης, επεξεργασίας, εκμετάλλευσης της πληροφορίας. Η έμφαση, λοιπόν, δεν δίνεται μόνο στην απόκτηση νέων πλατφορμών, όπως οι Belharra ή τα F-35, αλλά στην ανάπτυξη ενός πλήρους οικοσυστήματος.
Στον τομέα της καινοτομίας η χώρα έχει ήδη μια πιστωμένη επιτυχία, λέγεται «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ». Το πρώτο αντί-drone σύστημα που ανέπτυξε η ΕΑΒ και δοκιμάστηκε σε πραγματικές συνθήκες μάχης. Μία εξέλιξη που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα ήταν αδιανόητη.
Η ίδια η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν είναι μόνο μια προσέγγιση, είναι μια ολιστική διάσταση. Είναι μία Νέα Φιλοσοφία. Τα πέντε επίπεδα της «Ασπίδας» είναι: Ξηρά, Θάλασσα, Αέρας, Κυβερνοχώρος, Διάστημα.
«Θέλω να κάνω μία ξεχωριστή αναφορά στην Ινδία»
Παράλληλα, κοιτάμε και τις συμμαχίες μας. Εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, το Ισραήλ, την Ινδία, αντανακλά ανάγκη προσαρμογής στις προκλήσεις που περιέγραψα. Έχω συναντήσει και τους τέσσερεις Υπουργούς Άμυνας αυτών των χωρών μέσα στον πρώτο ενάμιση μήνα του 2026. Και θέλω να μοιραστώ μαζί σας το μεγάλο ενδιαφέρον που συνάντησα για τη μεταρρύθμιση που υλοποιούμε στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Θέλω να κάνω μία ξεχωριστή αναφορά στην Ινδία, την οποία επισκέφτηκα πριν από δύο μόλις μέρες. Μια σημαντική χώρα, μια ανερχόμενη υπερδύναμη, ήδη με ΑΕΠ άνω των τεσσάρων τρισεκατομμυρίων ευρώ. Η Ινδία έχει ρόλο να παίξει στην κοινή μας ασφάλεια. Και είμαι υπερήφανος για τους δρόμους που ανοίγονται για την ενδυνάμωση των αμυντικών μας σχέσεων.
Επίσης, προωθημένες αμυντικές μας σχέσεις με τις ΗΠΑ, με τη Γαλλία, με το Ισραήλ, συμπεριλαμβάνουν ακριβώς αυτή την αντίληψη και συσχετίζονται με σχήματα συνεργασιών που περιλαμβάνουν και την Κύπρο και την Αίγυπτο. Όλα αυτά ενδυναμώνουν τη γεωπολιτική μας θέση και λέμε, πάντοτε, εμείς δεν εξοπλιζόμαστε με διάθεση «μιλιταρισμού», είναι επιταγή επιβίωσης.
«Might makes right»
Σε αυτό τον νέο κόσμο όπου «Might makes right», είμαστε αναγκασμένοι να αναγνωρίσουμε την πραγματικότητα. Η Ελλάδα δημιουργεί με την «Ατζέντα 2030» τις πιο καινοτόμες και ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις στην ιστορία της, όχι για να απειλήσει οιονδήποτε, αλλά για να διατηρήσει τον εθνικό μας χώρο και να προασπίσει τα δικαιώματα κυριαρχίας μας. Αυτά τα δικαιώματα μάς κληροδοτήθηκαν και έχουμε υποχρέωση να τα παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.
Καταλήγω ότι αυτό το οποίο πρέπει να είναι σαφές σε όλους, είναι ότι με τον Χάρτη Μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή, μετατρέπουμε ένα αξιόμαχο σύνολο, σε μία μηχανή γνώσης, πληροφορίας, επεξεργασίας δεδομένων. Αξιοποιούμε τις νέες τεχνολογίες, επίσης, αντιλαμβανόμαστε την Τεχνητή Νοημοσύνη που θα αλλάξει τα πάντα σε αυτόν τον πλανήτη.
Αλλά ο στόχος μας παραμένει ο συνταγματικός μας ρόλος. Ο συνταγματικός ρόλος των Ενόπλων Δυνάμεων, η ασφάλεια κάθε Ελληνίδας, κάθε Έλληνα απέναντι στις προκλήσεις του σήμερα, απέναντι στις προκλήσεις του αύριο.
Σας εύχομαι μια γόνιμη και παραγωγική Ημερίδα και σας ευχαριστώ πολύ για την ευκαιρία να σας απευθυνθώ!».
