Politica 89.8
«Τα νησιά παραμελήθηκαν στο παρελθόν, όμως αυτό πρόκειται να αλλάξει», δήλωσε ο αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Γιουνούς Ομαρζί, κατά τη διάρκεια διάσκεψης για τα νησιά και τις παράκτιες κοινότητες της ΕΕ.
Στα ευρωπαϊκά νησιά κατοικούν περίπου 17 εκατομμύρια άνθρωποι, ενώ ακόμη 95 εκατομμύρια πολίτες ζουν στις παράκτιες περιοχές 22 κρατών-μελών. Μεταξύ των νησιών περιλαμβάνονται και τρία κράτη-μέλη της ΕΕ: η Ιρλανδία, η Κύπρος και η Μάλτα.
Το υψηλό κόστος της νησιωτικότητας
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η γεωγραφική απομόνωση συνεπάγεται σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις για πολίτες και επιχειρήσεις.
Ειδικότερα:
- το κόστος μεταφορών στα νησιά μπορεί να είναι έως και 300% υψηλότερο σε σχέση με την ηπειρωτική Ευρώπη,
- οι δημόσιες δαπάνες αυξάνονται κατά 30% έως 50%,
- οι τιμές των ακινήτων είναι 75% έως 130% υψηλότερες.
Παράλληλα, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ των περισσότερων ευρωπαϊκών νησιών αντιστοιχεί μόλις στο 70% του μέσου όρου της ΕΕ, ενώ το ποσοστό απασχόλησης φθάνει περίπου στο 59% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ραφαέλε Φίτο, χαρακτήρισε τη νησιωτικότητα ως ένα «διαρθρωτικό οικονομικό κόστος» που επηρεάζει καθημερινά εκατομμύρια Ευρωπαίους, περιορίζοντας τα εισοδήματα και την ανταγωνιστικότητα των τοπικών οικονομιών.
Οι τέσσερις άξονες της νέας στρατηγικής
Η ευρωπαϊκή στρατηγική για τα νησιά βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες:
- οικονομική ανάπτυξη, συνδεσιμότητα, ανταγωνιστικότητα και καινοτομία,
- ενεργειακή ασφάλεια, προστασία του περιβάλλοντος και ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή,
- αντιμετώπιση δημογραφικών και κοινωνικών προκλήσεων,
- ενίσχυση της ασφάλειας και της ετοιμότητας απέναντι σε κρίσεις.
Ο Ραφαέλε Φίτο υπογράμμισε ότι το σχέδιο δεν σχεδιάστηκε αποκλειστικά στις Βρυξέλλες, αλλά προέκυψε μέσα από διαβουλεύσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, στις οποίες συμμετείχαν 358 φορείς από 18 κράτη-μέλη.
Μετά την παρουσίαση του νέου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ, τα κράτη-μέλη θα κληθούν να υποβάλουν συγκεκριμένες προτάσεις έργων, οι οποίες, εφόσον εγκριθούν, θα χρηματοδοτηθούν από ευρωπαϊκούς πόρους.
Στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η κατασκευή μονάδων αφαλάτωσης, καθώς και η δημιουργία ή ανακαίνιση κατοικιών, ώστε να αντιμετωπιστεί η στεγαστική πίεση που αντιμετωπίζουν πολλά νησιά, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα της Le Petit Journal.
Σχέδιο και για τις παράκτιες περιοχές
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε και νέα στρατηγική για τις παράκτιες περιοχές.
Ο επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, Κώστας Καδής, επισήμανε ότι οι παράκτιες περιοχές παράγουν περίπου 265 δισεκατομμύρια ευρώ ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας ετησίως και στηρίζουν εκατομμύρια θέσεις εργασίας, ωστόσο αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις λόγω της κλιματικής αλλαγής, της έλλειψης προσιτής κατοικίας και της δυσκολίας πρόσβασης σε βασικές δημόσιες υπηρεσίες.
Η στρατηγική βασίζεται σε τρεις στόχους:
- ενίσχυση της ευημερίας,
- αύξηση της ανθεκτικότητας,
- βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Η εφαρμογή της θα στηριχθεί σε 13 βασικές δράσεις, προσαρμοσμένες στις διαφορετικές ανάγκες των παράκτιων περιοχών, από μικρά αλιευτικά χωριά έως μεγάλα λιμάνια.
Οι δύο νέες στρατηγικές εντάσσονται στο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς, που εγκαινιάστηκε το 2025. Ωστόσο, οι εξόχως απομακρυσμένες περιφέρειες της ΕΕ δεν περιλαμβάνονται στις συγκεκριμένες προτάσεις, καθώς θα αποτελέσουν αντικείμενο ξεχωριστής στρατηγικής που αναμένεται να παρουσιαστεί έως το τέλος του έτους.
Μεταξύ των νέων πρωτοβουλιών περιλαμβάνεται επίσης το πρόγραμμα OceanEye, το οποίο φιλοδοξεί να καταστήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση παγκόσμιο ηγέτη στην παρακολούθηση και την έρευνα των ωκεανών, προωθώντας παράλληλα τεχνολογίες και πλοία διπλής χρήσης, που θα μπορούν να αξιοποιούνται τόσο στην αλιεία όσο και στον τουρισμό.
