Politica 89.8
Η διπλωματική ατζέντα του 2026 – Προκλήσεις και στοιχήματα για το Υπουργείο Εξωτερικών
Έτος διπλωματικής κινητικότητας θέλει η Ελλάδα να είναι το 2026, με δύο μεγάλους στόχους τις σχέσεις με τις ΗΠΑ και τις συναντήσεις για τα ελληνοτουρκικά, ενώ ακολουθεί η Λιβύη, η Μέση Ανατολή και τα Δυτικά Βαλκάνια.
Το 2026 για τις σχέσεις Ελλάδας – ΗΠΑ
Ψηλά στην ατζέντα του Υπουργείου Εξωτερικών είναι η πραγματοποίηση του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ, με επίσκεψη του αμερικανού ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, για την οποία σύμφωνα με τις πληροφορίες του in δεν υπάρχει σαφές χρονικό υλοποίησης.
Την ίδια στιγμή το Μέγαρο Μαξίμου θα ήθελε να προγραμματίσει μία επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Λευκό Οίκο, με τους διπλωμάτες ωστόσο να βάζουν πολλαπλούς αστερίσκους, ιδιαίτερα στην παρούσα περίοδο που οι σχέσεις Τραμπ – Ερντογάν δείχνουν να είναι στο απόγειο τους.
Πιο συγκεκριμένα όπως σημείωναν διπλωμάτες στο in μία τέτοια συνάντηση έχει μεγάλη ευθύνη ως προς την οργάνωση της και το τι θα ειπωθεί μπροστά στις κάμερες, που δεδομένου και του χαρακτήρα του αμερικανού προέδρου, θα μπορούσε να φέρει την Αθήνα σε δύσκολη θέση και να κάνει την επίσκεψη μία μεγάλη ήττα, που θα είναι αδύνατο να καταστεί διαχειρίσιμη.
Τα ελληνοτουρκικά στην ατζέντα του 2026
Όσον αφορά τα ελληνοτουρκικά, στον προγραμματισμό είναι εντός του Ιανουαρίου να γίνουν οι συναντήσεις για τον Πολιτικό Διάλογο με επικεφαλής την Υφυπουργό Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου και τη Θετική Ατζέντα με επικεφαλής τον Υφυπουργό Χάρη Θεοχάρη.
Παρά τις αρχικές δηλώσεις του τούρκου ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν, περί προθυμίας της Τουρκίας να συζητήσει κλιμακωτά χωρικά ύδατα, η επιμονή της Άγκυρας να συνδέει με το θέμα της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών όλες τις αιτιάσεις της προς την Αθήνα, παραμένει σοβαρό πρόβλημα για την ελληνική διπλωματία, ώστε να καταφέρει να ξεκλειδώσει τον πολιτικό διάλογο στη μία διαφορά που αναγνωρίζει η Ελλάδα με την Τουρκία, αυτή του καθορισμού Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας.
Παραβιάσεις
Παράλληλα το δικό τους ρόλο έχουν παίξει σειρά ζητημάτων, όπως τα εξοπλιστικά της Ελλάδας και η έναρξη των παραδόσεων των φρεγατών FDI, που έφεραν την πρώτη αερομαχία ελλήνων και τούρκων πιλότων στο Αιγαίο, μετά από τρία χρόνια, αλλά κυρίως η τριμερής Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, που δημιούργησε στην Άγκυρα αίσθηση περικύκλωσης.
Σε αυτό το πλαίσιο οι παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου δείχνουν να επανέρχονται, με την Άγκυρα να πατάει στο ότι η Ελλάδα έχει 10 ναυτικά μίλια εθνικό εναέριο χώρο και έξι χωρικά ύδατα, κάτι που χαρακτηρίζει η Τουρκία παράδοξο. Και οι παραβιάσεις της γίνονται προς το παρόν πολύ «προσεκτικά» σε αυτό το εύρος από τα έξι στα 10 ναυτικά μίλια, με τον Γιασάρ Γκιουλέρ να δηλώνει προκλητικά ότι υπεύθυνη για τις παραβιάσεις είναι η Ελλάδα.
Ωστόσο πρέπει να σημειωθεί ότι το προηγούμενο διάστημα, που υπήρχε ησυχία στο Αιγαίο, η Άγκυρα φρόντιζε να μην πραγματοποιεί παραβιάσεις, πέραν συγκεκριμένων εξαιρέσεων ούτε στο διάστημα έξι με δέκα μιλίων, παρά την υποτιθέμενη διαφωνία της με την Ελλάδα στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Τα τουρκικά ΜΜΕ, σε αυτό το πλαίσιο επιχειρούν μάλιστα να στοχοποιήσουν ως συνήθη ύποπτο το Νίκο Δένδια, αποδίδοντας του την κατηγορία του «υπαίτιου της υπονόμευσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων».
Για την Αθήνα πάντως δεν μπαίνει θέμα αναστολής των συνεργασιών της και δη στρατηγικού χαρακτήρα, όπως με το Ισραήλ, λόγω τουρκικών αντιδράσεων, υπογραμμίζοντας πως αυτές δεν στρέφονται εναντίον κανενός.
Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας
Από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών την ίδια στιγμή επιμένουν ότι το 2026 θα είναι και η χρονιά του διαρκώς αναβαλόμενου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, στο οποίο θα πραγματοποιηθεί και η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν και μένει να δείξει εάν υπάρχουν δυνατότητες ο ελληνοτουρκικό διάλογος να μπει και στο σκληρό πυρήνα της διαφοράς περί θαλασσίων ζωνών.
Λιβύη
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει ένα μεγάλο αγκάθι τόσο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις όσο και στις σχέσεις Αθήνας – Τρίπολης.
Το 2026 αναμένεται να στρωθεί ακόμα ένα τραπέζι αυτό των τεχνικών επιτροπών Αθήνας – Τρίπολης για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Με τις συνομιλίες να έχουν εκκινήσει ήδη από το 2025, κατά την επίσκεψη του Λίβυου ΥΠΕΞ στην Αθήνα.
Μεγάλο θέμα για την Αθήνα είναι η διατήρηση των εύθραυστων ισορροπιών ανάμεσα στις σχέσεις της με Τρίπολη και Βεγγάζη, αφού θέλει να συνομιλεί και με τις δύο πλευρές προς εξασφάλιση των συμφερόντων της ελληνικής διπλωματίας.
Κυπριακό
Ερώτημα παραμένει και το τι μέλλει γενέσθαι στο Κυπριακό. Μετά την εκλογή του Τουφάν Ερχιουμάν στην ηγεσία των τουρκοκυπρίων, αναμένεται να πραγματοποιηθεί η διευρυμένη πενταμερής επίσης το πρώτο τρίμηνο του 2026. Το αν θα καταφέρουν οι εμπλεκόμενες πλευρές να βάλουν στο τραπέζι και θέματα ουσίας πέραν των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, είναι επίσης ένα μεγάλο θέμα, με αρμόδιες πηγές στην Αθήνα να θεωρούν ότι υπάρχει περιθώριο επίτευξης προόδου και κάνουν λόγο για μία «ευκαιρία» που δεν θα πρέπε να πάει χαμένη.
Τριμερής με Αίγυπτο
Ένας σταθμός στην ελληνική εξωτερική πολιτική θα είναι και η υλοποίηση της τριμερούς Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου, που θα έχει στην ατζέντα ενέργεια, μεταναστευτικό και οικονομία. Η εν λόγω συνάντηση αναμένεται να γίνει άμεσα, όπως ανέφεραν αρμόδιες πηγές στο in και θα έχει στα θέματα που θα συζητηθούν και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Υπενθυμίζεται ότι η Αίγυπτος έχει λόγο και ρόλο, δεδομένων και των σχέσεων της με τη Βεγγάζη και το καθεστώς Χαφτάρ και στις προσπάθειες πρόληψης της μετανάστευσης, αλλά και διμερώς Ελλάδα και Αίγυπτος συντονίζουν τη στάση τους όσον αφορά τη Λιβύη και την αποτροπή νέων τετελεσμένων σε σχέση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Γάζα
Στην ατζέντα του Υπουργείου Εξωτερικών βρίσκονται σταθερά οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο τη Γάζα. Όπως έχει επανειλημμένα δηλώσει ο Γιώργος Γεραπετρίτης η Ελλάδα θέλει να είναι παρούσα στην επόμενη μέρα στη Γάζα, προσηλωμένη στην ανθρωπιστική συνδρομή και θέματα που άπτονται της ανοικοδόμησης.
Δευτερευόντος η Αθήνα εμφανίζεται να μην αποκλείει – σε επίπεδο συζητήσεων τουλάχιστον – και τη συμμετοχή στον ISF, μία δύναμη σταθεροποίησης. Όπως τονίζουν ωστόσο αρμόδιες πηγές αυτή η συζήτηση βρίσκεται σε εξαιρετικά πρώιμο στάδιο, αφού ακόμα δεν είναι σαφές το πλαίσιο, η ηγεσία και οι εντολές που θα έχει μία τέτοια αποστολή. Σημειώνεται δε ότι για τη λήψη των τελικών αποφάσεων, θα πρέπει πρώτα να ξεκαθαριστούν όλα τα παραπάνω, προκειμένου να αποφασίσει η Αθήνα αν και με ποιο τρόπο θα συμμετάσχει.
Και τα Δυτικά Βαλκάνια στην ατζέντα
Τέλος στους στόχους Γεραπετρίτη είναι η επανενεργοποίηση του διαλόγου για τα Δυτικά Βαλκάνια στο πλαίσιο και της ΕΕ, με ελληνική πρωτοβουλία.
Υπενθυμίζεται ότι 1/1/2026 ξεκινά η προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ ενώ το 2026 θα είναι έτος προετοιμασίας και της ελληνικής προεδρίας του 2027.
Σημαντικές για την Αθήνα είναι και οι εξελίξεις στο Ουκρανικό, αφού οι όποιες αποφάσεις θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προηγούμενο τόσο στα ελληνοτουρκικά, όσο και στο Κυπριακό.
Και όλα τα παραπάνω στη σκιά της διακυβέρνησης Τραμπ και του νέου δόγματος προστατευτισμού των ΗΠΑ, των παρεμβάσεων σε ένα πλαίσιο οικονομικού ιμπεριαλισμού.
