Σύνοδος Κορυφής: Ύστατη προσπάθεια για να σωθεί το ευρωπαϊκό οικονομικό μοντέλο

«Η ώρα της διάγνωσης τέλειωσε, καιρός οι Ευρωπαίοι να περάσουν στη θεραπεία των προβλημάτων», μεταδίδει από τις Βρυξέλλες η ανταποκρίτρια της «Les Echos» Φαμπιέν Σμιτ την παραμονή της κρίσιμης συνόδου κορυφής των «27» στο κάστρο Άλντεν Μπίεσεν στην βελγική επαρχία του Λιμβούργου, στην ανατολική Φλάνδρα.
Και όλοι εύχονται να ενεργοποιηθεί επιτέλους το αίσθημα αυτοσυντήρησης της Ευρώπης απέναντι στα συγκλονιστικά γεγονότα που συμβαίνουν στον πλανήτη Γη την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα και απειλούν το διεθνές κύρος, ακόμα και την ακεραιότητα και την υπόστασή της: από την πανδημία Covid-19 και τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι την επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης και τις ανατροπές (πολιτικές, οικονομικές, εμπορικές, γεωστρατηγικές, έως και αισθητικές) που φέρνει η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στο Λευκό Οίκο.
Διακηρυγμένος στόχος των «27» είναι να ορίσουν συγκεκριμένα μέτρα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σπουδαίο προπαρασκευαστικό ρόλο της συνόδου κορυφής της Πέμπτης αναμένεται να διαδραματίσει η βιομηχανική σύνοδος που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη στην Αμβέρσα.
Η πρόκληση εν προκειμένω είναι υπαρξιακού χαρακτήρα για την ΕΕ: η εξασφάλιση της βιωσιμότητας (αν όχι της ευημερίας) του ευρωπαϊκού οικονομικού μοντέλου απέναντι αφενός στη μετεωρική τεχνολογική – άρα και οικονομική και γεωστρατηγική – άνοδο της Κίνας και αφετέρου απέναντι στην αμερικανική στροφή προς τον προστατευτισμό.
Η ημερήσια διάταξη
«Η συνάντηση της Πέμπτης έχει ως κύριο στόχο την έναρξη μιας πολιτικής ώθησης στον τομέα της ανταγωνιστικότητας», σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Ο ίδιος εξάλλου ζήτησε κάτι τέτοιο, καθώς διαπιστώνει ότι οι μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες καθυστερούν και η ευρωπαϊκή βιομηχανία αγωνιά για το μέλλον της.

Στην ημερήσια διάταξη των συνομιλιών που θα λάβουν χώρα στον γραφικό πύργο του 16ου αιώνα είναι κατά χρονολογική σειρά πρώτον η γεωπολιτική ανάλυση της παρούσας συγκυρίας με τον Μάριο Ντράγκι, δεύτερον ένα γεύμα εργασίας για τους «27» όπου θα συζητηθεί το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας και της βιομηχανίας ειδικότερα και τρίτον συζητήσεις με τον Ενρίκο Λέτα για την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς – Ντράγκι και Λέτα είναι οι συντάκτες δύο κομβικών εκθέσεων για το μέλλον της Ευρώπης, «εκθέσεις που έχουν μετατραπεί σε εγχειρίδια του νέου ευρωπαϊκού οικονομικού δόγματος», όπως σημειώνει η ανταποκρίτρια της γαλλικής οικονομικής εφημερίδας.
Στην τελική συνεδρία, το απόγευμα, θα αναλυθούν τα συμπεράσματα των πρώτων συναντήσεων για να αναζητηθούν τα εργαλεία και τα μέσα που θα βοηθήσουν στην επίτευξη του κεντρικού στόχου, στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας δηλαδή.
Πίεση χρόνου
«Δεν είναι πλέον ώρα για περαιτέρω αναλύσεις, είναι ώρα για επιτάχυνση των δράσεων», ξεκαθαρίζει στη «Les Echos» ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Το πραγματικό ζήτημα είναι το σοκ των αμερικανικών δασμών και οι επιταχυνόμενες ανισορροπίες στην Κίνα. Η Ευρώπη έχει μετατραπεί σε μια ‘αγορά προσαρμογής’ για την Κίνα και σε αντικείμενο εξαναγκασμού για τις Ηνωμένες Πολιτείες», εξήγησε ο διπλωμάτης.
Στις 11 Φεβρουαρίου στην Αμβέρσα η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ συναντήθηκαν με περισσότερους από χίλιους Ευρωπαίους επιχειρηματίες σε μια ευρωπαϊκή σύνοδο που χαρακτηρίστηκε από έκφραση της απογοήτευσης για την αθέτηση των πολιτικών υποσχέσεων και εν γένει για την έλλειψη προόδου σε ό,τι αφορά την εφαρμογή μέτρων για την ενίσχυση του βιομηχανικού κλάδου της ΕΕ.

Μικρό καλάθι
Η ιστορία των διακρατικών, ενωσιακών σχέσεων στην ΕΕ και η εμπειρία σχετικά με τους ρυθμούς κινητοποίησης των Ευρωπαίων δεν αφήνουν περιθώρια για αισιοδοξία. «Δεν υπάρχουν μη-ρεαλιστικές προσδοκίες για τα συμπεράσματα που θα ανακοινωθούν το βράδυ της Πέμπτης. Η συνάντηση στον πύργο Άλντεν Μπίεσεν είναι πρωτίστως μια ευκαιρία για συζήτηση μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών», μεταδίδει η Φαμπιέν Σμιτ από τις Βρυξέλλες.
«Στόχος είναι να αρχίσουμε να ορίζουμε συγκεκριμένα μέτρα που μπορεί να εφαρμόσει η Ευρώπη βραχυπρόθεσμα και τα οποία θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα, θα προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη, θα απελευθερώσουν τις επενδύσεις και θα ενθαρρύνουν άμεσα την καινοτομία», δήλωσε στη ρεπόρτερ ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος που δεν κατονομάζεται.
Γαλλο-γερμανική ψυχρότητα
Ενώ τα γενικά περιγράμματα μιας πιθανής συμφωνίας για τον τρόπο αναζωογόνησης της ανάπτυξης της ΕΕ θα μπορούσαν να σκιαγραφηθούν, οι ουσιαστικές αποφάσεις θα ληφθούν στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 19 Μαρτίου, διευκρινίζει η ανταποκρίτρια της «Les Echos».
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε πρόσφατα την υιοθέτηση ενός «κοινού οδικού χάρτη για την ενιαία αγορά», που θα βοηθήσει στην «υπέρβαση όσων εμποδίων για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση παραμένουν».

Οι συναντήσεις της Πέμπτης θα αποκαλύψουν επίσης εάν η γαλλο-γερμανική εταιρική σχέση, που ανασυστάθηκε πρόσφατα μετά την εκλογή του Μερτς, βρίσκεται σε φάση ενδυμάμωσης ή αποδυνάμωσης, δεδομένου ότι εσχάτως καθίσταται φανερό ότι ο περιβόητος γαλλο-γερμανικός άξονας, που κινεί επί σειρά ετών όσες ευρωπαϊκές δράσεις είναι ρεαλιστικά εφικτές, τείνει να αντικατασταθεί από έναν νεότευκτο γερμανο-ιταλικό άξονα.
Πηγή της σημαντικής αυτής αλλαγής είναι οι διαφορές θέσεων που αναδύθηκαν μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου σε μια σειρά κεντρικών ζητημάτων, όπως είναι η περιβόητη «ευρωπαϊκή προτίμηση» και επίσης οι κανόνες για τη ρύθμιση (ή τη μη-ρύθμιση) του ανταγωνισμού.
Εν προκειμένω η Γαλλία πιέζει για την απλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, τη διαφοροποίηση του εμπορίου της ΕΕ, αλλά πάνω απ’ όλα – και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα με ορισμένους εταίρους και κυρίως με το Βερολίνο – την «προτίμηση σε ευρωπαϊκές λύσεις» και επίσης σε μια τεράστια επενδυτική προσπάθεια που πιστεύει το Παρίσι ότι πρέπει να αναληφθεί σε στρατηγικούς βιομηχανικούς τομείς, όπως είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη, η κβαντική υπολογιστική, οι ημιαγωγοί, η ρομποτική, η διαστημική βιομηχανία, οι καθαρές (ή πράσινες) τεχνολογίες, η βιοτεχνολογία, η τεχνολογία της Ιατρικής επιστήμης και βέβαια η ευρωπαϊκή άμυνα.
Κοινός Δανεισμός
Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Le Monde», ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε την ταχεία έκδοση «ενός νέου κοινού ευρωπαϊκού ομολόγου» – κι εδώ εντοπίζεται ένα ακόμα κομβικό σημείο διαφωνίας με το Βερολίνο – που θα βοηθήσει στη χρηματοδότηση των «αναγκαίων στρατηγικών επενδύσεων».
«Τώρα είναι η ώρα για να εκδώσουμε ευρωομόλογα για το μέλλον», υποστηρίζει ο Γάλλος πρόεδρος, ο οποίος πιστεύει ότι «η ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσει την ηγεμονία του δολαρίου» και επίσης «να καλύψει το χαμένο έδαφος στην άμυνα, τις πράσινες τεχνολογίες και την τεχνητή νοημοσύνη».

Αυτή είναι μια ιδέα που η Γαλλία είναι αποφασισμένη να προωθήσει παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις για το επόμενο ευρωπαϊκό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (2028-2034) το οποίο όμως, κατά το Παρίσι, δεν προικίζεται από έναν επαρκή προϋπολογισμό – «ο τρέχων προϋπολογισμός δεν είναι αντάξιος των επιδιώξεων και των στόχων της Ευρώπης», σημείωσε ο Μακρόν.
Από την άλλη πλευρά, το Βερολίνο και η Ρώμη υποστηρίζουν ότι για την ώρα ενδεδειγμένη είναι η προσπάθεια για να επιτευχθούν κυρίως κανονιστικές απλοποιήσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις για τις επιχειρήσεις – Γερμανία και Ιταλία θεωρούν ότι οι συνθήκες για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς είναι ακόμα ανώριμες.
Όσοι πιστοί προσέλθετε
«Σε αυτό το σημείο Παρίσι και Βερολίνο συμφωνούν τουλάχιστον εν μέρει», αναφέρει η ανταποκρίτρια της «Les Echos». Στην επιστολή της η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θίγει την πιθανότητα προσφυγής σε «ενισχυμένη συνεργασία» εάν «η πρόοδος με το σύνολο των 27 κρατών-μελών αποδειχθεί αδύνατη στην εφαρμογή μέτρων για την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας ή για την επίτευξη προόδου προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς».
Πηγή του Μεγάρου των Ιλισίων (συνεργάτης του Εμανουέλ Μακρόν δηλαδή) για να δείξει την ανάγκη να προχωρήσει η Ευρώπη με την πλειοψηφία των προθύμων να προχωρήσουν, έφερε στη «Les Echos» το λιγότερο απαιτητικό έργο της Ένωσης των Κεφαλαιαγορών, που καρκινοβατεί εδώ και χρόνια. «Αν δεν μπορούμε να το πετύχουμε και με τους ‘27’, πρέπει να το δρομολογήσουμε με όσους είναι πρόθυμοι να προχωρήσουν», είπε συγκεκριμένα.
«Είναι φανερό ότι η ευρωπαϊκή μηχανή, που υποτίθεται ότι θα μας τραβούσε μπροστά, παραπαίει», διαπιστώνει ο βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ σε βιβλίο του για την Ευρώπη που κυκλοφόρησε μόλις την περασμένη Δευτέρα. «Στο κάστρο Άλντεν Μπίεσεν οι ‘27’ θα πρέπει να αποδείξουν ότι μπορούν ακόμα να ξαναβάλουν αυτή τη μηχανή στις ράγες», σημειώνει χαρακτηριστικά ο Ντε Βέβερ.
Πηγή: ot.gr