Politica 89.8
Από τη Μαύρη Θάλασσα στο Αιγαίο: Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία χαράζουν κοινό σχέδιο για τον νέο ευρωπαϊκό διάδρομο
Στο επίκεντρο η σιδηροδρομική σύνδεση, τα λιμάνια, η ανθεκτικότητα των υποδομών και η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών προς την Ουκρανία
Του Νίκου Τσιλιπουνιδάκη
Ένα νέο ενιαίο σχέδιο για τη σύνδεση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης από τη Μαύρη Θάλασσα έως το Αιγαίο βάζουν σε εφαρμογή Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία, με στόχο οι επιμέρους υποδομές των τριών χωρών να λειτουργήσουν ως ένα ενιαίο δίκτυο μεταφορών.
Στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο των Connecting Europe Days, οι υπουργοί Μεταφορών των τριών χωρών υπέγραψαν το Action Plan του Black Sea – Aegean Connectivity Platform (BACP), παρουσία του Ευρωπαίου Επιτρόπου Μεταφορών Απόστολου Τζιτζικώστα, του Ευρωπαίου Συντονιστή του διαδρόμου «Βαλτικής – Μαύρης Θάλασσας – Αιγαίου» Mario Mauro, εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Γενικού Γραμματέα Μεταφορών Στέλιου Σακαρέτσιου.
Στόχος είναι ο διάδρομος Βαλτικής – Μαύρης Θάλασσας – Αιγαίου, σε συνδυασμό με τον διάδρομο Ρήνου – Δούναβη, να λειτουργήσει ως ένα ενιαίο, πολυτροπικό σύστημα μεταφορών, που θα συνδέει σιδηροδρομικές γραμμές, οδικούς άξονες και λιμάνια.
Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη οι υποδομές να μη λειτουργούν αποσπασματικά, αλλά να αποτελούν τμήματα μιας συνεχούς διαδρομής.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «η αξία ενός διαδρόμου δεν είναι το άθροισμα των επιμέρους έργων του – είναι η επιχειρησιακή του συνέχεια».
Τα ελληνικά έργα στον νέο διάδρομο
Στο επίκεντρο της ελληνικής πλευράς βρίσκονται μια σειρά από σιδηροδρομικά έργα που συνδέουν τη βόρεια Ελλάδα με τα σύνορα και κατ’ επέκταση με τα δίκτυα της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας.
Ο Χρίστος Δήμας παρουσίασε την πορεία της αναβάθμισης της σιδηροδρομικής γραμμής Αλεξανδρούπολη – Πύθιο – Ορμένιο, με την υπογραφή της σχετικής σύμβασης να αναμένεται το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Παράλληλα, για το έργο Μουριές – Προμαχώνας – Κούλατα, η υπογραφή της σύμβασης τοποθετείται τον Ιούνιο του 2027.
Πρόκειται για παρεμβάσεις που αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της διασύνδεσης των ελληνικών υποδομών με τα δίκτυα της Βουλγαρίας και της ευρύτερης περιοχής της Μαύρης Θάλασσας.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης έργα στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Αθηνών, η αναβάθμιση του άξονα ΣΚΑ – Οινόη, ενώ προχωρά και η σύνδεση του λιμένα Θεσσαλονίκης με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο, έργο που βρίσκεται ήδη σε διαγωνιστική διαδικασία με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Στο τραπέζι και η Ουκρανία
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η επόμενη φάση του σχεδιασμού, καθώς η ελληνική πλευρά έθεσε στο επίκεντρο τη σύνδεση του διαδρόμου με την Ουκρανία.
Ο πόλεμος και η ανάγκη δημιουργίας εναλλακτικών και ανθεκτικών διαδρομών εφοδιασμού έχουν αναβαθμίσει τη σημασία των μεταφορικών δικτύων στην περιοχή.
Ο Χρίστος Δήμας υποστήριξε ότι η επόμενη φάση της πρωτοβουλίας θα πρέπει να εξετάσει πώς οι υποδομές Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας μπορούν να στηρίξουν αποτελεσματικότερα εναλλακτικές διαδρομές προς την Ουκρανία, σε μια περίοδο κατά την οποία η συνδεσιμότητα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αποκτά ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση.
Η μάχη για τη χρηματοδότηση μετά το 2027
Κρίσιμο ζήτημα παραμένει η χρηματοδότηση των έργων.
Η ελληνική πλευρά έθεσε στο τραπέζι τη διατήρηση και, όπου είναι εφικτό, την αύξηση του προϋπολογισμού του Connecting Europe Facility (CEF) στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028–2034.
Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών τόνισε ότι χωρίς έναν ισχυρό CEF η υλοποίηση των διασυνοριακών έργων θα αντιμετωπίσει σημαντικούς περιορισμούς.
Παράλληλα, στις ελληνικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών, η στρατιωτική κινητικότητα και η αξιοποίηση των μεταφορών ως εργαλείου ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Το στοίχημα πλέον είναι οι τρεις χώρες να κινηθούν με κοινό σχεδιασμό και αντίστοιχους ρυθμούς, ώστε οι υποδομές στα σύνορα να μην αποτελούν σημεία καθυστέρησης ενός ενιαίου ευρωπαϊκού δικτύου.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Χρίστος Δήμας, το ζητούμενο είναι το Σχέδιο Δράσης να μην παραμείνει μια πολιτική διακήρυξη, αλλά να μετατραπεί σε μηχανισμό υλοποίησης για μια περισσότερο διασυνδεδεμένη, ανθεκτική και ανταγωνιστική Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Στο περιθώριο των εργασιών στις Βρυξέλλες, ο υπουργός συμμετείχε επίσης στην εκκίνηση της πρωτοβουλίας Friends of South-East Europe (FoSEE), μιας ευρύτερης πολιτικής πλατφόρμας για την ενίσχυση της συνδεσιμότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με τη συμμετοχή Ευρωβουλευτών, του Επιτρόπου Απόστολου Τζιτζικώστα και εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
