Politica 89.8
Έρευνα που γίνεται πράξη: Το ΕΚΕΤΑ, η «Ενεργώ» και η στρατηγική στήριξης του Τάκη Θεοδωρικάκου
Του Νίκου Τσιλιπουνιδάκη
Στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), η επιστημονική γνώση δεν παραμένει στη θεωρία. Μετατρέπεται σε καινοτομία, τροφοδοτεί την πραγματική οικονομία και δημιουργεί νέες ευκαιρίες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της σύνδεσης αποτελεί η ερευνητική υποδομή «Ενεργώ», η οποία υλοποιήθηκε με τη σημαντική στήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η εφαρμοσμένη έρευνα μπορεί να συμβάλει στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.
Η «Ενεργώ»: Από τη δωρεά στην καθημερινή λειτουργία
Η υποδομή «Ενεργώ» (Υποδομή Έρευνας και Εφαρμογής Βιώσιμων Πηγών Ενέργειας – Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος) ολοκληρώθηκε και παραδόθηκε στο Ινστιτούτο Χημικών Διεργασιών και Ενεργειακών Πόρων του ΕΚΕΤΑ το 2021.
Πρόκειται για σύγχρονη κτιριακή εγκατάσταση περίπου 2.800 τετραγωνικών μέτρων, η οποία έχει σχεδιαστεί ώστε να συγκεντρώνει δραστηριότητες στους τομείς της καθαρής ενέργειας, της βιώσιμης βιομηχανίας, της κυκλικής οικονομίας, καθώς και στο διεπιστημονικό πεδίο περιβάλλοντος και υγείας.
Η δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, και δυναμόμετρο οχημάτων βαρέος τύπου. Με τη συγκεκριμένη υποδομή, το ΕΚΕΤΑ αποτελεί το μοναδικό δημόσιο ερευνητικό κέντρο στην Ελλάδα και ένα από τα λίγα στην Ευρώπη που διαθέτουν αντίστοιχο εξοπλισμό.
Η φιλοσοφία της «Ενεργώ» είναι ξεκάθαρη: η έρευνα να οδηγεί στην ανάπτυξη πρωτοτύπων και επιδεικτικών τεχνολογιών χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών CO₂, με εφαρμογές στην αυτοκίνηση, την παραγωγή ενέργειας και τις βιομηχανικές διεργασίες.
Σε βάθος πενταετίας, η υποδομή αναμενόταν να συμβάλει στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και στην ενίσχυση της καινοτόμου επιχειρηματικότητας στη Θεσσαλονίκη.
Η έμπρακτη στήριξη του Υπουργείου Ανάπτυξης
Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος έχει θέσει την εφαρμοσμένη έρευνα στο επίκεντρο της πολιτικής για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο.
Σε δηλώσεις του με αφορμή εκδήλωση για την «Ενεργώ», υπογράμμισε:
«Στηρίζουμε έμπρακτα το ΕΚΕΤΑ, με περισσότερα από 47,5 εκατ. ευρώ τα τελευταία χρόνια, πάνω από 30 εκατ. ευρώ μέσω του ΕΚΕΤΑ 2.0 και επιπλέον 10 εκατ. ευρώ για τις ερευνητικές του υποδομές. Για μια Ελλάδα που παράγει, καινοτομεί, εξάγει και δημιουργεί καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας».
Τα βασικά στοιχεία της χρηματοδότησης είναι:
- Συνολική ενίσχυση του ΕΚΕΤΑ: Πάνω από 47,5 εκατ. ευρώ τα τελευταία χρόνια για ερευνητικά προγράμματα, νέες υποδομές και δράσεις καινοτομίας.
- ΕΚΕΤΑ 2.0: Το μεγάλο αναπτυξιακό σχέδιο, με χρηματοδότηση άνω των 30 εκατ. ευρώ και συνολικό προϋπολογισμό έργου περίπου 33,87 εκατ. ευρώ. Η χρηματοδότηση προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Το σχέδιο περιλαμβάνει την κατασκευή νέων κτιρίων υψηλής ενεργειακής απόδοσης, την ανάπτυξη κάθετων ερευνητικών υποδομών αιχμής, την αναβάθμιση υφιστάμενων εγκαταστάσεων και την προμήθεια σύγχρονου εξοπλισμού.
- Επιπλέον 10 εκατ. ευρώ: Για την ενίσχυση των ερευνητικών υποδομών.
- 3,8 εκατ. ευρώ μέσω του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης: Για το iBO-HIVE, τη νέα ερευνητική υποδομή του ΕΚΕΤΑ στη Λάρισα.
Το ΕΚΕΤΑ 2.0 και η σύνδεση με την παραγωγή
Το ΕΚΕΤΑ 2.0 αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα έργα του Υπουργείου Ανάπτυξης. Στόχος είναι η διεύρυνση των ερευνητικών χώρων, η ανάπτυξη υποδομών αιχμής, όπως το AI Nucleus για την τεχνητή νοημοσύνη στη βιομηχανία, αλλά και η ενίσχυση της σύνδεσης με το τεχνολογικό πάρκο Thess INTEC.
Το Κέντρο έχει ήδη καταγράψει σημαντική αύξηση των εσόδων του, τα οποία ανήλθαν περίπου στα 69,4 εκατ. ευρώ το 2024. Το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από ανταγωνιστικά ευρωπαϊκά προγράμματα και συνεργασίες με τη βιομηχανία.
Ο ρόλος του Τάκη Θεοδωρικάκου
Από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιούνιο του 2024, ο Τάκης Θεοδωρικάκος έχει συνδέσει συστηματικά την έρευνα με την παραγωγική ανασυγκρότηση.
Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι «θα σταθεί δίπλα στο ΕΚΕΤΑ με όποιο τρόπο του ζητηθεί», υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία μιας έρευνας που μπορεί να έχει άμεσα αποτελέσματα στην οικονομία.
Η πολιτική του Υπουργείου Ανάπτυξης κινείται σε δύο παράλληλους άξονες: αφενός στην ενίσχυση ερευνητικών κέντρων, όπως το ΕΚΕΤΑ, και αφετέρου στη στήριξη παραγωγικών επενδύσεων.
Μόνο στον χώρο της βιομηχανίας βρίσκονται σε εξέλιξη περισσότερες από 600 επενδύσεις, συνολικού προϋπολογισμού 2,1 δισ. ευρώ, με κρατική στήριξη περίπου 950 εκατ. ευρώ. Οι επενδύσεις αυτές εκτιμάται ότι δημιουργούν περισσότερες από 10.000 θέσεις εργασίας, με ιδιαίτερη έμφαση στη Μακεδονία και τη Θράκη.
Ο υπουργός έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι «η μόνη ασφαλής Ελλάδα είναι η παραγωγική Ελλάδα», επισημαίνοντας πως η επένδυση στη γνώση και την εφαρμοσμένη έρευνα αποτελεί προϋπόθεση για καλύτερους μισθούς, υψηλότερη ανταγωνιστικότητα και μια πιο ανθεκτική οικονομία.
Το ΕΚΕΤΑ, με την υποδομή «Ενεργώ» ως εμβληματικό παράδειγμα και με τη συνεχή χρηματοδοτική στήριξη του Υπουργείου Ανάπτυξης υπό τον Τάκη Θεοδωρικάκο, αναδεικνύει έναν σαφή δρόμο: από την επιστημονική γνώση στην καινοτομία, από τα εργαστήρια στην παραγωγή και από την έρευνα στη δημιουργία καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας.
Η στρατηγική αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, με επίκεντρο τη βιομηχανία, την τεχνολογία, την καινοτομία και την περιφερειακή ανάπτυξη.
