Politica 89.8
Η Ελλάδα στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής γεωπολιτικής – Το αποτύπωμα Παπασταύρου στη διατλαντική ενεργειακή στρατηγική
Σε μια περίοδο κατά την οποία η ενέργεια δεν αποτελεί απλώς οικονομικό αγαθό αλλά καθοριστικό παράγοντα γεωπολιτικής ισχύος, η Ελλάδα καταγράφει μια θεαματική αναβάθμιση του ρόλου της στον ευρωπαϊκό και διατλαντικό ενεργειακό χάρτη. Με μεθοδικό σχεδιασμό, ταχύτητα στην υλοποίηση και ξεκάθαρο στρατηγικό προσανατολισμό, η χώρα περνά από την περιφέρεια στο κέντρο των εξελίξεων, λειτουργώντας πλέον ως βασική πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη.
Τη μετάβαση αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια το άρθρο του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, στο διεθνές περιοδικό Foreign Policy, όπου αναλύεται ο τρόπος με τον οποίο η Ελλάδα μετατρέπεται σε πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας, σταθερότητας και διασυνδεσιμότητας για ολόκληρη τη νοτιοανατολική Ευρώπη. Με τεκμηριωμένο λόγο και συγκεκριμένα στοιχεία, ο κ. Παπασταύρου παρουσιάζει το αποτέλεσμα μιας πολιτικής που δεν εγκλωβίζεται σε ιδεολογικά σχήματα, αλλά κινείται με ενεργειακό ρεαλισμό, ενισχύοντας ταυτόχρονα την πράσινη μετάβαση και τη γεωστρατηγική θέση της χώρας.
Όπως τονίζει χαρακτηριστικά, «παρά το γεγονός ότι οι τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου έχουν μειωθεί από τις κορυφές που παρατηρήθηκαν το 2022, παραμένουν πολύ πάνω από τα επίπεδα πριν από την κρίση», γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για επαρκή προσφορά, ανταγωνιστικές αγορές LNG και ισχυρές διασυνδέσεις. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε κρίσιμο κρίκο της αλυσίδας ασφάλειας εφοδιασμού, με τις πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης να αποδίδουν ήδη μετρήσιμα αποτελέσματα.
Η διατλαντική ενεργειακή σχέση και ο ρόλος της Ελλάδας
Στο άρθρο του με τίτλο «Η διατλαντική ενεργειακή σχέση είναι ισχυρότερη από ποτέ – Πώς θα καταστήσουμε τους ενεργειακούς δεσμούς ΗΠΑ–Ευρώπης ακόμη πιο ανθεκτικούς», ο Σταύρος Παπασταύρου υπογραμμίζει ότι το 2025 αποτέλεσε καθοριστικό έτος για τη διαμόρφωση μιας νέας, μακροπρόθεσμης ενεργειακής αρχιτεκτονικής. Αυτό που ξεκίνησε ως επείγουσα αντίδραση στην ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, εξελίχθηκε σε στρατηγική αναδιάρθρωση του ευρωπαϊκού εφοδιασμού.
Η στρατηγική απόφαση της Ευρώπης να απεξαρτηθεί από το ρωσικό φυσικό αέριο, όπως επισημαίνει, δεν ήταν μόνο οικονομική αλλά βαθιά πολιτική και ηθική. Από το 40% των εισαγωγών το 2021, το ρωσικό αέριο περιορίστηκε στο 11% το 2024, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πλέον θεσμοθετήσει τη σταδιακή πλήρη κατάργησή του έως το 2027.
Σε αυτό το νέο τοπίο, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδείχθηκαν σε βασικό πυλώνα στήριξης της Ευρώπης. Το 2024 αποτέλεσαν τον μεγαλύτερο προμηθευτή LNG της ΕΕ, καλύπτοντας σχεδόν το 45% των εισαγωγών, ενώ το 2025 το μερίδιό τους προσέγγισε το 60%. Η ενέργεια των ΗΠΑ, σημειώνει ο υπουργός, δεν λειτουργεί πλέον ως προσωρινή λύση ανάγκης, αλλά ως δομικό στοιχείο της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Η άνοδος της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον ρόλο της Ελλάδας, η οποία, όπως σημειώνει ο Σταύρος Παπασταύρου, αποτελεί πλέον «κρίσιμο σημείο εισόδου για το αμερικανικό LNG στην Ευρώπη». Το 2025, πάνω από το 80% των εισαγωγών LNG της χώρας προήλθε από τις ΗΠΑ, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Οι υποδομές της Ρεβυθούσας και η πλωτή μονάδα επαναεριοποίησης στην Αλεξανδρούπολη λειτουργούν ως σταθεροποιητικά στοιχεία για ολόκληρη την Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, η Ελλάδα μετατράπηκε από καθαρό εισαγωγέα σε καθαρό εξαγωγέα ενέργειας, επανεξάγοντας το 2024 περίπου 11 από τα 17 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου που εισήγαγε.
Η εξέλιξη αυτή, τονίζει ο υπουργός, δεν είναι συγκυριακή. Είναι αποτέλεσμα συνειδητών πολιτικών επιλογών, κανονιστικών μεταρρυθμίσεων και έγκαιρης υλοποίησης έργων, που καθιστούν τη χώρα συν-αρχιτέκτονα του νέου ενεργειακού χάρτη της Ευρώπης.
Κάθετος Διάδρομος, επενδύσεις και ενεργειακός ρεαλισμός
Κομβικής σημασίας χαρακτηρίζεται ο Κάθετος Διάδρομος, που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, επιτρέποντας τη μεταφορά μη ρωσικού φυσικού αερίου σε έως και 100 εκατ. Ευρωπαίους πολίτες. Για την Ουκρανία, μάλιστα, αποτελεί στρατηγική γραμμή ζωής.
Παράλληλα, η Ελλάδα προχωρά σε υπεράκτιες έρευνες σε συνεργασία με διεθνείς ενεργειακούς κολοσσούς, όπως η ExxonMobil και η Chevron, χωρίς να εγκαταλείπει τη δυναμική της μετάβασης στις ανανεώσιμες πηγές. Το 2024, πάνω από το 50% της ηλεκτροπαραγωγής προήλθε από ΑΠΕ, με στόχο το 82% έως το 2030.
Το μήνυμα Παπασταύρου
Το άρθρο του Σταύρου Παπασταύρου καταλήγει με ένα σαφές πολιτικό μήνυμα: η ενεργειακή ασφάλεια, η προσιτή τιμή και η πράσινη μετάβαση δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι, αλλά απαιτούν ρεαλισμό, συνεργασία και εμπιστοσύνη. Η Ελλάδα, όπως τονίζει, σκοπεύει να παραμείνει αξιόπιστος εταίρος και γέφυρα μεταξύ περιοχών, συμβάλλοντας ενεργά στη διαμόρφωση του συλλογικού ενεργειακού μέλλοντος της Ευρώπης.
Ένα μέλλον στο οποίο η χώρα δεν ακολουθεί απλώς τις εξελίξεις, αλλά τις διαμορφώνει.
