Politica 89.8
Μεθοδεύεται η κατάργηση του Νόμου της Συνεπιμελειας; Το Υπουργείο Δικαιοσύνης οφείλει καθαρές απαντήσεις – Ποιοί το μεθοδεύουν;
Του Νίκου Τσιλιπουνιδακη
Θα κάνει πίσω η Ελλάδα στη μεταρρύθμιση του οικογενειακού δικαίου; Ξηλώνει ο Υπουργός Γιώργος Φλωρίδης την εμβληματική μεταρρύθμιση της Κυβέρνησης; Συναποφασίζει με τους πολέμιους της μεταρρύθμισης;
Τις τελευταίες εβδομάδες πληθαίνουν οι πληροφορίες και οι φήμες περί ενδεχόμενων αλλαγών στον Νόμο 4800/2021, τη σημαντικότερη ίσως μεταρρύθμιση του οικογενειακού δικαίου των τελευταίων δεκαετιών. Αν και δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση, η δημόσια συζήτηση που έχει ανοίξει γεννά εύλογα ερωτήματα: Υπάρχει πράγματι πρόθεση αναθεώρησης του πλαισίου; Και αν ναι, προς ποια κατεύθυνση; Τα ερωτήματα ζητούν απαντήσεις.
Ο Νόμος 4800/2021 δεν θεσμοθέτησε υποχρεωτική συνεπιμέλεια, όπως συχνά λανθασμένα υποστηρίζεται. Δεν επέβαλε αριθμητικές ισότητες ούτε περιόρισε τη διακριτική ευχέρεια των δικαστηρίων. Εισήγαγε όμως μια ουσιαστική αρχή: ότι μετά τον χωρισμό των γονέων, το παιδί έχει δικαίωμα να διατηρεί ουσιαστική σχέση και με τους δύο γονείς του, εκτός αν σοβαροί λόγοι επιβάλλουν διαφορετική αντιμετώπιση.
Η μεταρρύθμιση αυτή δεν έγινε για τους πατέρες ούτε για τις μητέρες. Έγινε για τα παιδιά.
Για δεκαετίες, χιλιάδες παιδιά στην Ελλάδα βίωσαν την απομάκρυνση ή ακόμη και την πλήρη αποξένωση από τον έναν γονέα. Οι δικαστικές αντιπαραθέσεις συχνά μετατρέπονταν σε πολυετείς συγκρούσεις, με το παιδί να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διαμάχης που δεν είχε επιλέξει.
Ο Ν. 4800/2021 επιχείρησε να αλλάξει αυτή την κουλτούρα. Να μεταφέρει το βάρος από την αντιδικία στη συνυπευθυνότητα. Να υπενθυμίσει ότι ο χωρισμός των ενηλίκων δεν συνεπάγεται διαζύγιο του παιδιού από τον έναν γονέα.
Η παρουσία και των δύο γονέων στη ζωή του παιδιού δεν είναι ιδεολογικό σύνθημα. Είναι θεμελιώδης αρχή που αναγνωρίζεται διεθνώς και συνδέεται με την υγιή ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Φυσικά, υπάρχουν περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας, κακοποίησης ή άλλων σοβαρών περιστάσεων, στις οποίες η προστασία του παιδιού και του θύματος προηγείται απολύτως. Όμως οι εξαιρέσεις δεν μπορούν να καθορίζουν τον γενικό κανόνα. Ομοίως, αυτές είναι αδιανόητο να ταυτίζονται με το φύλο του γονιού και σε κάθε περίπτωση το νομικό πλαίσιο παρέχει ισχυρότατα μέσα παρέμβασης και προστασίας.
Σήμερα, λοιπόν, τίθεται ένα κρίσιμο ερώτημα: επιθυμεί η ελληνική πολιτεία να συνεχίσει την πορεία προς ένα οικογενειακό δίκαιο που ενθαρρύνει την κοινή γονική ευθύνη ή να επιστρέψει σε λογικές που, σε πολλές περιπτώσεις, οδηγούσαν στον αποκλεισμό του ενός γονέα από τη ζωή του παιδιού;
Εάν υπάρχουν σχεδιασμοί για αλλαγές στον Νόμο 4800/2021, το Υπουργείο Δικαιοσύνης οφείλει να τους παρουσιάσει δημόσια και να εξηγήσει τους λόγους που τις επιβάλλουν. Εάν δεν υπάρχουν, οφείλει επίσης να το δηλώσει ξεκάθαρα, ώστε να σταματήσει η φημολογία που προκαλεί ανασφάλεια σε χιλιάδες οικογένειες.
Η δημόσια συζήτηση είναι όχι μόνο θεμιτή αλλά και αναγκαία. Όμως πρέπει να γίνεται με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού και όχι τις ιδεολογικές αντιπαραθέσεις ή τις συγκυριακές πολιτικές σκοπιμότητες.
Ο Νόμος 4800/2021 μπορεί να βελτιωθεί, όπως κάθε νομοθετική μεταρρύθμιση. Αλλά η βασική του αρχή δεν πρέπει να αμφισβητηθεί: ότι ένα παιδί έχει ανάγκη, δικαίωμα και όφελος να μεγαλώνει με την ενεργό παρουσία και των δύο γονέων του.
Γιατί ο πραγματικός στόχος δεν είναι να νικήσει ο ένας γονέας τον άλλο. Είναι να μη χάσει ποτέ το παιδί κανέναν από τους δύο.
