Politica 89.8
Πάσχα το… ελληνικόν: Πώς το γιορτάζουμε – Τα ήθη και έθιμα της Λαμπρής
Η Κυριακή του Πάσχα, αποτελεί τη μεγαλύτερη γιορτή του Χριστιανισμού, τη νίκη της ζωής επί του θανάτου. Είναι η ημέρα που εκπληρώνονται οι διδαχές και το δόγμα του και ονομάζεται αλλιώς Πασχαλιά και Λαμπρή.
«Πάσχα» στα Εβραϊκά σημαίνει: διάβαση, πέρασμα. Είναι εβραϊκή γιορτή εις ανάμνηση της Εξόδου των Εβραίων από την Αίγυπτο, της θαυματουργού διαβάσεως της Ερυθράς Θάλασσας υπό τον Μωυσή και της σωτηρίας τους από τη δουλεία του Φαραώ. Για τους Χριστιανούς σημαίνει τη λύτρωση από την αμαρτία και το πέρασμα από τον θάνατο στη ζωή.
Το Πάσχα γιορτάζεται σε κάθε τόπο της Ελλάδας, ωστόσο κάθε περιοχή έχει τα δικά της ήθη, έθιμα και παραδόσεις που σε πολλές περιπτώσεις είναι εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους.
Το κοινό σημείο σε όλες τις περιπτώσεις, είναι η μεταφορά του Αγίου Φωτός από την εκκλησία στο σπίτι, μετά τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου και την «πρώτη Ανάσταση» του Κυρίου. Ο ιερέας αναφωνεί το «Χριστός Ανέστη» και οι πιστοί αφού λάβουν το Άγιο Φως διαδίδουν τα χαρμόσυνα νέα και της Ανάστασης του Θεανθρώπου.
Μία από τις πιο γνωστές παραδόσεις είναι η δημιουργία ενός σταυρού έξω και πάνω από την κεντρική είσοδο του σπιτιού ενώ μετά ανάβουν το καντήλι που έχουν στα εικονίσματα του σπιτιού και φροντίζουν να το κρατούν αναμμένο όλο το χρόνο. Σημειώνεται ότι παλαιότερα συνήθιζαν να τσουρουφλίζουν με καινούργιο φως τα στείρα ζώα και τα άκαρπα δέντρα για να μεταδώσουν τη γονιμότητα.
Το σούβλισμα του οβελία
Όταν ακούμε τη λέξη Πάσχα, ενδεχομένως η πρώτη εικόνα που μας έρχεται στο μυαλό είναι το οικογενειακό τραπέζι με τα απολαυστικά εδέσματα, τα κόκκινα αυγά και τον παραδοσιακό οβελία που κοσμεί κάθε τραπέζι την ημέρα της Λαμπρής.
Το αρνί είναι αναπόσπαστο τμήμα του πασχαλινού τραπεζιού που έχει τις ρίζες του στην αρχαία Ελλάδα.
Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, ο αμνός συμβολίζει τον Χριστό, διότι ο Ιωάννης ο Βαπτιστής είχε παρομοιάσει τον Ιησού με τον αμνό θεού που θα πάρει στις πλάτες του τις αμαρτίες του κόσμου. Για αυτό και ο Χριστός ονομάστηκε από τον Ιωάννη τον Προδρόμο ως ο «αμνός ο αίρων την αμαρτία του κόσμου».
Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, οι κλέφτες και οι αρματωλοί, όταν έκαναν ανακωχή, σούβλιζαν αρνιά λέγοντας ότι ο Χριστός θα χαρίσει την «ανάσταση» και στο πολύπαθο γένος τους, ενώ τα χρόνια που ακολούθησαν το σούβλισμα του αρνιού γινόταν στη Ρούμελη και στην Πελοπόννησο.
Φτάνοντας στο σήμερα, δεν είναι τυχαίο πως στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας, την Κυριακή του Πάσχα ψήνουν το αρνί στη σούβλα, ενώ εναλλακτικά, υπάρχουν αμέτρητες συνταγές για μαγειρεμένο αρνί. Η Ορθόδοξη εκκλησία, συμμετέχει και εκείνη στο έθιμο, καθώς την Κυριακή του Πάσχα καθαγιάζεται ο Αμνός του Πάσχα και διανέμεται στους εκκλησιαζόμενους από τον παπά.
Βεγγαλικά
Αναπόσπαστο στοιχείο της λειτουργίας στην εκκλησία πριν και μετά την Ανάσταση αποτελούν οι θόρυβοι και το φως και πιο συγκεκριμένα, τα βεγγαλικά, οι κροτίδες και οι μπαλωθιές. Αποτελούν χαρακτηριστικά και της ίδιας της Ανάστασης.
Ειδικότερα, το στοιχείο των θορύβων συσχετίζεται με τη διαδεδομένη στους λαούς δοξασία ότι τα βλαβερά και δαιμονικά πνεύματα διώχνονται με τους εκφοβιστικούς κρότους, ενώ στο φως της Αναστάσεως «αποδίδεται δύναμις, όχι μόνο αποτρεπτική των κακών, αλλά και γονιμοποιός» (Μέγας).
Κυριακή του Πάσχα: Ηθη και έθιμα της Λαμπρής
Τεμένη Αιγίου: Το κάψιμο του Ιούδα στην πλατεία του χωριού
Την Κυριακή του Πάσχα ή της Αγάπης, στην Τέμενη Αιγίου στην πλατεία του χωριού τελείται το έθιμο της καύσης του Ιούδα. Το έθιμο αναβιώνει από τον Πολιτιστικό Σύλλογο της Τεμένης Αιγίου. Το βράδυ της Κυριακής του Πάσχα στην πλατεία, μπροστά από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, πραγματοποιείται θεατρικό δρώμενο που αναπαριστά τη δίκη του Ιούδα, του οποίου στο τέλος ρίχνουν το ομοίωμα στη φωτιά.
Κυριακή του Πάσχα στην Καλαμάτα: Ο Σαϊτοπόλεμος
Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα της Κυριακής του Πάσχα, είναι ο Σαϊτοπόλεμος στην Καλαμάτα. Συγκεκριμένα, ανήμερα του Πάσχα, στις 8:00 το βράδυ, οι «σαΐτολόγοι» μαζεύονται στο κέντρο της πόλης. Εκεί οι «σαϊτολόγοι» θα ρίξουν τις σαίτες τους, σε ένα φαντασμαγορικό και μοναδικό θέαμα, που καθηλώνει τους ντόπιους αλλά και τους πολλούς επισκέπτες που έρχονται από την Καλαμάτα για να περάσουν τις διακοπές του Πάσχα.
Ήπειρος: Ο «Νεκρός» Ζαφείρης»
Το έθιμο του «Νεκρού Ζαφείρη» αναβιώνει στην Ήπειρο, την Κυριακή του Πάσχα. Ο «Νεκρός Ζαφείρης» ουσιαστικά είναι ένα παιδικό παιχνίδι. Το ρόλο του «νεκρού» παίζει ένα μικρό παιδί, και τριγύρω τα υπόλοιπα, τον στολίζουν με διάφορα λουλούδια και φύλλα και παράλληλα τον μοιρολογούν κρατώντας στα χέρια τους καλάμια αντί λαμπάδες. Στο τέλος, τα παιδιά φωνάζουν δυνατά «Σήκου Ζαφείρη, Σήκου» και το μικρό παιδί που ήταν στολισμένο με άνθη και φύλλα σηκώνεται και κυνηγά τα υπόλοιπα παιδιά, με σκοπό να πιάσει κάποιον, ώστε να κάνει τον «Ζαφείρη» την επόμενη χρονιά.
Πάσχα στην Κύθνο: Το έθιμο της «Κούνιας»
Στη Κύθνο οι κάτοικοι του νησιού έχουν το έθιμο της «Κούνιας».
Σύμφωνα μ’ αυτό, την Κυριακή του Πάσχα στην κεντρική πλατεία του χωριού, στήνεται μια κούνια στην οποία κουνιούνται εναλλάξ αγόρια και κορίτσια ντυμένα με παραδοσιακές στολές. Σύμφωνα με το έθιμο, όποιο αγόρι κουνήσει ένα κορίτσι και το αντίθετο, δεσμεύεται ενώπιων Θεού και ανθρώπων, για γάμο.
Κυριακή του Πάσχα: Πυροβολούν τον Ιούδα στη Μυτιλήνη
Λίγο μετά τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου και το «Χριστός Ανέστη», στην Παναγιούδα της Μυτιλήνης ακετοί άνθρωποι με τα όπλα τους και πυροβολούν έναν κορμό με το ομοίωμα του Ιούδα να κρέμεται πάνω του. Οι πυροβολισμοί καταστρέφουν ολοκληρωτικά τον κορμό ρίχνοντας στο έδαφος τον «ηττημένο Ιούδα».
Πάσχα στη Χίο: Ο ρουκετοπόλεμος στο Βροντάδο
Στη Χίο την Κυριακή του Πάσχα πραγματοποιείται ο ρουκετοπόλεμος στην περιοχή του Βροντάδο. Ο ρουκετοπόλεμος είναι τα παλαιότερα έθιμα και κρατάει τις ρίζες του από την περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Οι αυτοσχέδιες ρουκέτες που εκτοξεύονται την Κυριακή του Πάσχα, είναι φτιαγμένες από θειάφι, μπαρούτι και νίτρο και η προετοιμασία τους ξεκινάει από την επόμενη κιόλας μέρα, για να είναι όλα έτοιμα το επόμενο Πάσχα.
Το θέαμα που δημιουργείται από τις χιλιάδες ρουκέτες είναι φαντασμαγορικό και καθηλώνει ντόπιους αλλά και ξένους που έρχονται στο νησί για να δουν από κοντά το όμορφο έθιμο του ρουκετοπόλεμου στη Χίο.
Ρέθυμνο: Το κάψιμο του «ορφανού»
Στο Ρέθυμνο, την Κυριακή του Πάσχα σε κάθε χωριό πραγματοποιείται το έθιμο του «ορφανού».
Στην ουσία το έθιμο αυτό είναι το κάψιμο του ομοιώματος του Ιούδα και στόχος της κάθε γειτονιάς, είναι κατά τη διάρκεια του καψίματος, οι φλόγες να φτάσουν όσο το δυνατόν ψηλότερα σε σχέση με τις άλλες. Για αυτό το έθιμο γίνεται συλλογή μεγάλων ποσοτήτων ξύλων, ώστε η φωτιά να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερη.
Πηγή: newsbomb.gr
