Politica 89.8
Πιερρακάκης στη Handelsblatt: Η Ελλάδα από «μαύρη τρύπα» φοροδιαφυγής σε ευρωπαϊκό πρότυπο με όπλο την Τεχνητή Νοημοσύνη
Του Νίκου Τσιλιπουνιδάκη
Πώς η ψηφιοποίηση, η ΑΑΔΕ και οι αλγόριθμοι ΑΙ αλλάζουν ριζικά τη φορολογική συμμόρφωση – «3,9 δισ. ευρώ πίσω στους πολίτες, χωρίς κοινωνική σύγκρουση», το μήνυμα του ΥΠΟΙΚ
Η Ελλάδα, μια χώρα που για δεκαετίες ταυτίστηκε διεθνώς με τη φοροδιαφυγή και την παραοικονομία, μετατρέπεται πλέον σε σημείο αναφοράς για την Ευρώπη. Σε συνέντευξή του στη γερμανική οικονομική εφημερίδα Handelsblatt, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης παρουσιάζει το ελληνικό μοντέλο καταπολέμησης της φοροδιαφυγής ως πρότυπο ευρωπαϊκής πολιτικής, με αιχμή την Τεχνητή Νοημοσύνη, την πλήρη ψηφιοποίηση των συναλλαγών και τον κεντρικό ρόλο της ΑΑΔΕ.
Η Handelsblatt κάνει λόγο για «αξιοσημείωτη στροφή» μιας χώρας που βρέθηκε στο χείλος της χρεοκοπίας τη δεκαετία του 2010 και σήμερα καταγράφει μετρήσιμα αποτελέσματα στη μάχη κατά της παραοικονομίας, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική εμπειρία δείχνει πώς η τεχνολογία μπορεί να συνδυάσει αποτελεσματικότητα, δικαιοσύνη και κοινωνική αποδοχή.
Η φοροδιαφυγή αποτελεί εδώ και καιρό την αχίλλειο πτέρνα της ελληνικής οικονομίας. Θεωρείται μία από τις αιτίες της κρίσης δημόσιου χρέους, που παραλίγο να οδηγήσει τη χώρα σε χρεοκοπία τη δεκαετία του 2010. Όπως σημειώνει η γερμανική Handelsblatt, πλέον η κάποτε προβληματική χώρα αναφέρει αξιοσημείωτες επιτυχίες στην καταπολέμηση της παραοικονομίας. Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης παίζει κεντρικό ρόλο σε αυτό, αναφέρει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης στο μέσο. Όπως υπογραμμίζει, «η χρήση της ΑΙ για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής συμβαδίζει με τον ολοκληρωμένο ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας».
Το σημείο καμπής, εξηγεί ο κ. Πιερρακάκης σε συνέντευξή του στη Handelsblatt, ήταν η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού συστήματος αναφορών: «Η ηλεκτρονική τιμολόγηση, τα ηλεκτρονικά βιβλία και οι αναφορές συναλλαγών παράγουν αξιόπιστα και υψηλής ποιότητας δεδομένα σε μεγάλη κλίμακα. Πάνω σε αυτή τη βάση, η φορολογική διοίκηση μπορεί να αξιοποιεί προηγμένη ανάλυση δεδομένων και εργαλεία που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη, προκειμένου να εντοπίζει μοτίβα, να επισημαίνει ανωμαλίες και να ιεραρχεί τις υποθέσεις όπου ο κίνδυνος απάτης είναι ο υψηλότερος», σημειώνει.
Όπως υπενθυμίζει η Handelsblatt, ο 42χρονος υπουργός σπούδασε πληροφορική στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και πολιτικές επιστήμες στο Χάρβαρντ, ενώ απέκτησε μεταπτυχιακό από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT). Το 2019, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τον διόρισε Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Εκεί, ο Κυριάκος Πιερρακάκης ξεκίνησε, μεταξύ άλλων, την πλατφόρμα gov.gr, μέσω της οποίας οι πολίτες μπορούν πλέον να έχουν πρόσβαση σε περισσότερες από 2.500 κυβερνητικές υπηρεσίες ψηφιακά. Τον Μάρτιο του 2025, μετακινήθηκε στην ηγεσία του Υπουργείου Οικονομικών, όπου σήμερα αποκομίζει τους καρπούς της ψηφιακής μετάβασης.
Επιτυχής καταπολέμηση της φοροδιαφυγής
«Μόνο τα τελευταία δύο χρόνια, έχουμε ανακτήσει 3,9 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω μέτρων για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής», δηλώνει ο Κυριάκος Πιερρακάκης. «Δεν πρόκειται απλώς για δημοσιονομικό κέρδος, αλλά για ένα μέρισμα που επιστρέφουμε στους πολίτες μέσω φοροελαφρύνσεων».
Οι επιτυχίες αποτυπώνονται κυρίως στα έσοδα από τον ΦΠΑ. Σύμφωνα με την Κομισιόν, το λεγόμενο έλλειμμα ΦΠΑ ήταν 34% στην Ελλάδα το 2017. Μέχρι το 2024, μειώθηκε στο 9%.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), η οποία δημιουργήθηκε το 2017 για να μειώσει την πολιτική επιρροή στη φορολογική διοίκηση και να ενισχύσει τη διαφάνεια. Η ΑΑΔΕ δεν υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομικών, αλλά λογοδοτεί απευθείας στο Κοινοβούλιο.
Το μοντέλο για την Ευρώπη
Στόχος είναι «ένα ψηφιακό οικοσύστημα που θα επιτρέπει στις φορολογικές αρχές να αποτυπώνουν την οικονομική πραγματικότητα σε πραγματικό χρόνο», τονίζει ο υπουργός. Όπως σημειώνει, η Ελλάδα αποδεικνύει ότι η ψηφιοποίηση και η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορούν να ενισχύσουν τη φορολογική συμμόρφωση χωρίς κοινωνικές τριβές.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, που εξελέγη πρόεδρος του Eurogroup τον Δεκέμβριο, βλέπει το ελληνικό μοντέλο ως ευρωπαϊκό πρότυπο: «Ένα σύστημα που μετρά την πραγματικότητα δεν είναι μόνο πιο αποτελεσματικό στην είσπραξη φόρων, αλλά και πιο πολιτικά και κοινωνικά αποδεκτό, γιατί αντιμετωπίζει όλους τους φορολογούμενους ισότιμα».
Το τραπεζικό απόρρητο ως παρελθόν
Η ηλεκτρονική τιμολόγηση μεταξύ επιχειρήσεων είναι ήδη υποχρεωτική, ενώ από τον Μάιο ακολουθεί η ηλεκτρονική διαβίβαση δελτίων παράδοσης. Από τον Ιούνιο, η φορολογική διοίκηση θα παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο όλες τις τραπεζικές συναλλαγές, καθιστώντας το τραπεζικό απόρρητο ουσιαστικά παρελθόν.
Οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης θα σαρώνουν τεράστιες βάσεις δεδομένων, δημιουργώντας προφίλ κινδύνου και εντοπίζοντας πιθανές περιπτώσεις φοροδιαφυγής. Από δορυφορικές εικόνες για αυθαίρετα και πισίνες έως αναρτήσεις στα social media που δεν συμβαδίζουν με δηλωθέντα εισοδήματα, η ΑΑΔΕ αξιοποιεί πλέον εργαλεία αιχμής.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα «συμβούλου γνωριμιών» που εντοπίστηκε μέσω ειδικού αλγορίθμου, με διαφυγόντες φόρους άνω των 300.000 ευρώ.
«Η απλοποίηση μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης προάγει τη δικαιοσύνη, ενισχύει τη συμμόρφωση και μειώνει τα βάρη για τους έντιμους φορολογούμενους», καταλήγει ο Κυριάκος Πιερρακάκης στη Handelsblatt, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα δείχνει πλέον τον δρόμο για μια νέα ευρωπαϊκή φορολογική πολιτική.
