Politica 89.8
Συντάξεις: Στο δικαστήριο η ΕΑΣ – Αυξήσεις και αναδρομικά για 300.000 συνταξιούχους
Μπροστά σε μια εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα για περίπου 300.000 συνταξιούχους βρίσκεται το ασφαλιστικό σύστημα, καθώς το Ελεγκτικό Συνέδριο καλείται να αποφανθεί για τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).
Η απόφαση που θα εκδοθεί το επόμενο διάστημα δεν αποκλείεται να οδηγήσει σε αυξήσεις συντάξεων, αλλά και να ανοίξει νέα συζήτηση για επιστροφές χρημάτων σε όσους επιβαρύνθηκαν με υψηλότερες κρατήσεις τα προηγούμενα χρόνια.
Η ΕΑΣ επιβάλλεται στις κύριες συντάξεις που υπερβαίνουν συγκεκριμένα όρια και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κρατήσεις που εξακολουθούν να επιβαρύνουν μεσαίες και υψηλότερες συντάξεις. Αν και η εισφορά έχει κριθεί κατά βάση συνταγματική για τα τελευταία χρόνια, η νέα προσφυγή δεν αμφισβητεί την ύπαρξή της αλλά τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται.
Σήμερα, όταν μια σύνταξη ξεπεράσει το όριο των 1.400 ευρώ, η εισφορά υπολογίζεται πάνω στο σύνολο της σύνταξης και όχι μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο. Αυτή η πρακτική δημιουργεί στρεβλώσεις που έχουν γίνει ιδιαίτερα αισθητές τα τελευταία χρόνια, κυρίως μετά την επανέναρξη των αυξήσεων στις συντάξεις.
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις συνταξιούχων που είδαν τη σύνταξή τους να αυξάνεται ονομαστικά, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να χάνεται λόγω μεγαλύτερης κράτησης ΕΑΣ. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις, μια μικρή αύξηση λίγων ευρώ ήταν αρκετή για να μεταφέρει τον συνταξιούχο σε υψηλότερο κλιμάκιο, περιορίζοντας σημαντικά το τελικό όφελος.
Αυτό ακριβώς το ζήτημα εξετάζει πλέον το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο ο σημερινός τρόπος υπολογισμού είναι συμβατός με τις συνταγματικές αρχές της αναλογικότητας και της ίσης μεταχείρισης των πολιτών.
Το σενάριο που φέρνει αυξήσεις
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι εάν το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει πως ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού δεν είναι ορθός, θα μπορούσε να ανοίξει ο δρόμος για ένα νέο μοντέλο εφαρμογής της εισφοράς.
Στο μοντέλο αυτό, η ΕΑΣ θα επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ και όχι σε ολόκληρο το ποσό. Πρόκειται για μια λογική αντίστοιχη με αυτή που εφαρμόζεται στη φορολογία εισοδήματος, όπου κάθε συντελεστής επιβάλλεται μόνο στο αντίστοιχο τμήμα του εισοδήματος.
Εφόσον υιοθετηθεί μια τέτοια προσέγγιση, οι κρατήσεις θα μειωθούν αισθητά για χιλιάδες συνταξιούχους. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, όσοι λαμβάνουν συντάξεις από 1.450 έως 1.650 ευρώ θα μπορούσαν να δουν αυξήσεις έως και 30 ευρώ τον μήνα. Για υψηλότερες συντάξεις το όφελος μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 100 ευρώ μηνιαίως.
Οι αυξήσεις αυτές θα έχουν μόνιμο χαρακτήρα, καθώς θα προκύπτουν από τη μείωση της μηνιαίας κράτησης και όχι από κάποια έκτακτη παροχή.
Τι θα γίνει με τα αναδρομικά
Ένα ακόμη ζήτημα που παρακολουθούν στενά οι συνταξιούχοι αφορά τα αναδρομικά. Ανάλογα με το περιεχόμενο της απόφασης, δεν αποκλείεται να τεθεί θέμα επιστροφής ποσών που παρακρατήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια.
Ωστόσο, νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα. Η έκταση των πιθανών επιστροφών θα εξαρτηθεί από το σκεπτικό της απόφασης και από το εάν το δικαστήριο θα περιορίσει τα αποτελέσματά της μόνο για το μέλλον ή θα αναγνωρίσει δικαιώματα και για προηγούμενα έτη. Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση για τα αναδρομικά αναμένεται να αναζωπυρωθεί αμέσως μετά την έκδοση της απόφασης.
Ποιους αφορά
Παρότι η συγκεκριμένη προσφυγή κατατέθηκε από συνταξιούχο του Δημοσίου, οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις μιας ενδεχόμενης δικαίωσης θα είναι πολύ ευρύτερες.
Η ΕΑΣ επιβάλλεται σε συνταξιούχους ανεξάρτητα από τον ασφαλιστικό φορέα προέλευσής τους και ως εκ τούτου μια αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της θα μπορούσε να επεκταθεί τόσο στους συνταξιούχους του Δημοσίου όσο και στους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περίπου 300.000 δικαιούχους που καταβάλλουν σήμερα την εισφορά και θα μπορούσαν να επηρεαστούν από τυχόν αλλαγές.
Παράλληλα, στο κυβερνητικό επιτελείο η συζήτηση για την αναμόρφωση της ΕΑΣ παραμένει ανοιχτή. Τα τελευταία χρόνια έχουν εξεταστεί διάφορα σενάρια για αλλαγές στα κλιμάκια και στον τρόπο επιβολής της κράτησης, χωρίς όμως να υπάρξει μέχρι στιγμής κάποια ουσιαστική παρέμβαση.
Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται πλέον με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για σημαντικές αλλαγές στις συντάξεις. Για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο μια τεχνική λεπτομέρεια υπολογισμού, αλλά το ύψος της σύνταξης που θα βλέπουν κάθε μήνα στον λογαριασμό τους.
