Politica 89.8
Τα πραγματικά εισοδήματα στην ΕΕ μετά την πανδημία – Γιατί η Ελλάδα παραμένει στον πάτο της κατάταξης
Χαμηλά στην ευρωπαϊκή κατάταξη σε όρους αγοραστικής δύναμης εξακολουθεί να βρίσκεται η Ελλάδα, τόσο μετά την πανδημία όσο και σε επίπεδο δεκαετίας (2014-2024), παρά τη σαφώς ταχύτερη αύξηση του κατά κεφαλήν πραγματικού εισοδήματος νοικοκυριών σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ.
Όπως δείχνουν τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, η μεταπανδημική ανάκαμψη δεν μεταφράστηκε στη χώρα μας σε ουσιαστική σύγκλιση με τα ευρωπαϊκά επίπεδα. Η απόκλιση αυτή αποτυπώνεται και στα συγκριτικά στοιχεία για την εξέλιξη των εισοδημάτων στην ΕΕ μετά την πανδημία: τα πραγματικά εισοδήματα στην ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά περίπου 7% σε σχέση με την προ πανδημίας περίοδο, ωστόσο οι μεταβολές μεταξύ 2019 και 2024 διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα.
Η Ελλάδα μετά την πανδημία κατέγραψε αύξηση πραγματικού εισοδήματος κατά 14%, διπλάσια του μέσου όρου στην ΕΕ (7%) αλλά και στην Ευρωζώνη (6%). Επίσης, ξεπερνά κατά πολύ τη Γερμανία και την Ιταλία (4%), όπως και τη Γαλλία και την Ισπανία (6%).
Η ελληνική ανάκαμψη σε βάθος δεκαετίας (2014 – 2024) παραμένει πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, στο 27% έναντι 17% στην ΕΕ και 14% στην Ευρωζώνη. Ωστόσο, με όρους αγοραστικής δύναμης (PPS), το πραγματικό εισόδημα στην Ελλάδα το 2024 διαμορφώνεται στα 20.639 PPS, με τον μέσο όρο στην ΕΕ να είναι 29.639 PPS.
Το κατά κεφαλήν εισόδημα νοικοκυριού αναφέρεται στα χρήματα που αντιστοιχούν – κατά μέσο όρο – σε κάθε άτομο, με όρους αγοραστικής δύναμης
Οι τρεις πρώτες θέσεις στην κατάταξη PPS παρέμειναν αμετάβλητες το 2014, το 2019 και το 2024. Αντιθέτως, η Ελλάδα και η Σουηδία έχασαν έδαφος στο διάστημα αυτό μεταξύ 30 χωρών. Η Σουηδία ήταν 6η το 2014, 8η το 2019 και 10η το 2024, ενώ η Ελλάδα υποχώρησε από την 23η στην 28η θέση μέσα στη δεκαετία.
Οι σκανδιναβικές χώρες κατέγραψαν γενικά μικρότερες αυξήσεις, ενώ πολλές χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης παρουσίασαν ισχυρότερη ανάπτυξη. Διαφορετικές είναι και οι τάσεις στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας σε όλη την Ευρώπη.
Όπως αναφέρει το Euronews, μεταξύ 2014 και 2024 τα εισοδήματα αυξήθηκαν κατά 17%. Η ανάπτυξη ουσιαστικά πάγωσε το 2020 λόγω της πανδημίας του κορονοϊού, όπως συνέβη σε πολλές χώρες, με ορισμένες μάλιστα να καταγράφουν μειώσεις.
Στη συνέχεια, η αύξηση επανήλθε σταδιακά, οδηγώντας στην προαναφερόμενη άνοδο του 7% σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα την περίοδο 2019-2024.
Πώς ορίζεται το εισόδημα νοικοκυριού
Το κατά κεφαλήν εισόδημα νοικοκυριών (household income per capita) αναφέρεται στα χρήματα που αντιστοιχούν – κατά μέσο όρο – σε κάθε άτομο, με όρους αγοραστικής δύναμης.
Υπολογίζεται διαιρώντας το προσαρμοσμένο ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών με τον συνολικό πληθυσμό, αφού αφαιρεθούν οι φόροι εισοδήματος και οι συνταξιοδοτικές εισφορές. Αυτό στην πράξη δείχνει πόσα χρήματα έχουν διαθέσιμα τα νοικοκυριά για κατανάλωση ή αποταμίευση.
Περιλαμβάνει επίσης την αξία υπηρεσιών όπως η εκπαίδευση και η υγεία, τις οποίες τα νοικοκυριά λαμβάνουν δωρεάν από τα κράτη και τους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. Ο όρος «πραγματικό» (real) σημαίνει ότι η ονομαστική αξία προσαρμόζεται στις μεταβολές του επιπέδου τιμών, χρησιμοποιώντας τον αποπληθωριστή (deflator) της πραγματικής τελικής καταναλωτικής δαπάνης των νοικοκυριών.
Με απλά λόγια, το «φίλτρο» του αποπληθωριστή ελέγχει αν τα εισοδήματα έχουν αυξηθεί μόνο ονομαστικά ακολουθώντας τις γενικές μεταβολές των τιμών, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση της οικονομικής δυνατότητας των νοικοκυριών.
Εισοδήματα: Οι μεγαλύτερες και μικρότερες αυξήσεις
Η Κροατία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση στα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών ανά άτομο την πενταετία 2019-2024, με 26%. Ακολουθούν η Μάλτα με 24%, η Ουγγαρία με 20%, η Ρουμανία με 19% και η Πολωνία με 16%, καταγράφοντας όλες αυξήσεις, άνω του 15%.
Με εξαίρεση τη Μάλτα, οι χώρες αυτές βρίσκονται εκτός Ευρωζώνης και η αύξηση αντανακλά επίσης τις διακυμάνσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες των εθνικών νομισμάτων. Αυτό δεν ισχύει για τη Σουηδία και τη Δανία.
Στο κάτω μέρος της κατάταξης, βρίσκονται οι τρεις σκανδιναβικές χώρες. Η Σουηδία με 1%, η Φινλανδία με 2% και η Δανία με 3% κατέγραψαν μόνο περιορισμένη αύξηση. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, στο αποκορύφωμα της κρίσης του κορονοϊού, τα ποσοστά ανεργίας αυξήθηκαν περισσότερο στις σκανδιναβικές χώρες απ’ ό,τι σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές.
Οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ παραμένουν επίσης κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η Γαλλία και η Ισπανία (και οι δύο στο 6%) βρίσκονται λίγο κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η Ιταλία και η Γερμανία (και οι δύο στο 4%) βρίσκονται πιο κοντά στα σκανδιναβικά επίπεδα.
Η μεταβολή του εισοδήματος σε βάθος δεκαετίας
Συνολικά, οι χώρες εκτός Ευρωζώνης κατέγραψαν ισχυρότερη ανάπτυξη την περίοδο 2014-2024, με τη Ρουμανία να φτάνει το 76%. Από τις επτά χώρες με τη μεγαλύτερη αύξηση, η Μάλτα είναι το μοναδικό μέλος της ευρωζώνης που κατέγραψε αύξηση 55%.
Η Τουρκία (68%), η Ουγγαρία (55%), η Κροατία (51%), η Βουλγαρία (45%) και η Πολωνία (42%) κατέγραψαν επίσης ισχυρές αυξήσεις. Να σημειωθεί ότι η Κροατία και η Βουλγαρία εντάχθηκαν αργότερα στη ζώνη του ευρώ.
H Eurostat αναφέρει ότι η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ στην ευρωζώνη ήταν ασθενέστερη σε σύγκριση με την ΕΕ συνολικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Η Σουηδία κατέγραψε τη χαμηλότερη αύξηση την τελευταία δεκαετία. Οι άλλες δύο σκανδιναβικές χώρες παραμένουν επίσης κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ (17%), με τη Φινλανδία στο 10% και τη Δανία στο 14%.
Η Ισπανία βρίσκεται μόλις δύο μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ οι άλλες τρεις μεγάλες οικονομίες είναι κάτω από αυτό το επίπεδο.
Το εισόδημα με όρους αγοραστικής δύναμης
Παρότι οι ρυθμοί αύξησης έχουν σημασία, δεν αποτυπώνουν τα πραγματικά επίπεδα εισοδήματος των νοικοκυριών μεταξύ των χωρών. Για τη σύγκριση αυτή χρησιμοποιείται το προσαρμοσμένο ακαθάριστο διαθέσιμο κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών σε PPS. Θεωρητικά, μία μονάδα PPS αγοράζει την ίδια ποσότητα αγαθών και υπηρεσιών σε κάθε χώρα.
Το 2024, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, μεταξύ 32 ευρωπαϊκών χωρών το Λουξεμβούργο έχει το υψηλότερο εισόδημα με 41.552 PPS. Ακολουθούν η Γερμανία (37.098), η Αυστρία (34.443), η Ολλανδία (34.406) και η Ελβετία (33.971), συμπληρώνοντας την πρώτη πεντάδα.
Πάνω από 30.000 PPS καταγράφουν το Βέλγιο, η Γαλλία, η Ισλανδία και η Νορβηγία. Η Βουλγαρία έχει το χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα νοικοκυριού με 7.802 PPS (στοιχεία του 2022).
Χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, συμπεριλαμβανομένων υποψήφιων προς ένταξη στην ΕΕ χωρών, εμφανίζουν επίσης χαμηλότερα εισοδήματα με όρους PPS. Η Σερβία βρίσκεται στις 13.311 PPS, ενώ αρκετές άλλες χώρες κινούνται κυρίως μεταξύ 20.000 και 25.000 PPS, μεταξύ αυτών η Ελλάδα, η Τουρκία, η Σλοβακία, η Ρουμανία και η Ουγγαρία.
