Politica 89.8
178 ηλικιωμένοι από την Κρήτη δείχνουν τον δρόμο για καλά γηρατειά
Απότομη πτώση όλων των παραγόντων που οδηγούν σε υγιή γήρανση μετά τα 80 έτη δείχνει πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και συνεργαζόμενων ακαδημαϊκών ιδρυμάτων. Η μελέτη έρχεται να φωτίσει την ποιότητα των γηρατειών στους Ελληνες και να αποδείξει ότι αυτή δεν συνδέεται μόνο με προβλήματα υγείας αλλά και με άλλους παράγοντες.
Η έρευνα με τίτλο «Η πρόβλεψη της επιτυχούς γήρανσης (…) Μια συγχρονική μελέτη» δημοσιεύθηκε στις 30 Απριλίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Multidisciplinary Healthcare παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα από την παρακολούθηση 178 ηλικιωμένων που ζουν στην Κρήτη. Στόχος των ερευνητών ήταν να εξετάσουν κατά πόσο η ευπάθεια/ευθραυστότητα, η γνωστική λειτουργικότητα και η ευεξία μπορούν να προβλέψουν, και πότε, το επίπεδο της λεγόμενης επιτυχούς γήρανσης στους ηλικιωμένους.
Συμπέρασμα της έρευνας είναι πως οι ηλικιωμένοι 80 ετών και άνω στην Ελλάδα δυσκολεύονται πολύ περισσότερο να διατηρήσουν καλή ποιότητα γήρανσης σε σχέση με την ηλικιακή ομάδα 65-79 ετών. Σύμφωνα με τα μετρήσιμα αποτελέσματα στα άτομα 65 έως 79 ο δείκτης επιτυχούς γήρανσης έχει μέσο όρο 61,05, ωστόσο μετά το πέρας των 80 το ποσοστό αυτό πέφτει δραματικά στο 24,26.
Παρέμβαση από τα 55
Ζητώντας από τον βασικό συγγραφέα της μελέτης και καθηγητή Κατ’ Οίκον Νοσηλευτικής Φροντίδας στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Χρήστο Κλεισιάρη, να σχολιάσει στην «Κ» γιατί χειροτερεύει τόσο απότομα το επίπεδο υγιούς γήρανσης σε όσους περάσουν τα 80 έτη, ο ίδιος εξηγεί πως αυτό το εύρημα μπορεί να είναι αναμενόμενο λόγω της αύξησης της ηλικίας. Ωστόσο, υπάρχει η δυνατότητα μέσω συγκεκριμένων παρεμβάσεων καθυστέρησης αυτής της κατάστασης, και κατ’ επέκταση η διατήρηση των καλών γηρατειών.
«Ουσιαστικά, αυτή η χειροτέρευση της εικόνας ενός ανθρώπου μετά τα 80 έτη μάς επιτρέπει ερμηνευτικά να κατανοήσουμε ότι σε επίπεδο πρόληψης οι παρεμβάσεις προαγωγής υγείας καθώς και οι πολιτικές υγείας θα πρέπει να έχουν στόχο την ηλικιακή ομάδα 55-65 ετών, δηλαδή τους δυνητικά ηλικιωμένους», επισημαίνει ο ερευνητής. Ο ίδιος προσδιορίζει τις προληπτικές παρεμβάσεις και παρεμβάσεις αυτοφροντίδας, όπως φυσική δραστηριότητα, θετική σκέψη, το να έχει ο ηλικιωμένος «σκοπό στη ζωή», κοινωνική υποστήριξη και εμπλοκή σε κοινωνικές δράσεις. «Ολα αυτά θα πρέπει να ξεκινούν πριν από την ηλικία των 65 προκειμένου να επιτύχουμε υγιή γεράματα και κατ’ επέκταση μακροζωία», τονίζει.
Καλά γεράματα για τους… παντρεμένους
Αλλα ενδιαφέροντα αποτελέσματα της έρευνας είναι πως η σωματική επιβάρυνση φαίνεται να επηρεάζει περισσότερο από κάθε άλλον παράγοντα την ποιότητα της γήρανσης, τη στιγμή που οι ηλικιωμένοι με υψηλότερη ευεξία και ψυχολογική ευημερία εμφανίζουν σημαντικά καλύτερη γήρανση. Το μορφωτικό επίπεδο συνδέεται επίσης έντονα με καλύτερη γήρανση, καθώς διαπιστώθηκε πως άτομα που έχουν ολοκληρώσει τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση είχαν δείκτη επιτυχούς γήρανσης 66,16, ενώ για όσους είχαν περάσει απο την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση ο δείκτης έφτανε το 34,62. Ενα αναμενόμενο αποτέλεσμα είνα πως η γνωστική έκπτωση επηρεάζει δραματικά την ποιότητα γήρανσης, καθώς τα άτομα με φυσιολογική γνωστική λειτουργία είχαν δείκτη επιτυχούς γήρανσης 83,58, ενώ άτομα με σοβαρή λειτουργική έκπτωση μόλις 17,04.
Ενα εύρημα που έκανε εντύπωση στην ερευνητική κοινότητα ήταν πως η επιτυχής γήρανση ήταν σημαντικά υψηλότερη στα παντρεμένα άτομα σε σχέση με τα ανύπαντρα. «Ερμηνευτικά, θα λέγαμε ότι σε επίπεδο αυτοφροντίδας, η “συντροφικότητα”, η συμμετοχή σε κοινωνικές δράσεις και η αποφυγή της “μοναχικότητας” θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά την επίτευξη του σκοπού της επιτυχούς γήρανσης», σημειώνει ο βασικός συγγραφέας της έρευνας.
Αγκάθι το χαμηλό εισόδημα
Στο ερώτημα αν υπάρχει κάποια ιεράρχηση στους παράγοντες που επιβαρύνουν περισσότερο τον ηλικιωμένο πληθυσμό στην Ελλάδα, ο καθηγητής απαντά πως οι οικονομικοί παράγοντες παρότι δεν εξετάστηκαν πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη, το ίδιο και ο επιπτώσεις της πανδημίας. «Εμείς εξετάσαμε συγκεκριμένους παράγοντες όπως η ευπάθεια, η γνωστική εξασθένηση, η ευεξία και δημογραφικά χαρακτηριστικά, αλλά δεν αναφερθήκαμε στα υψηλά ποσοστά μοναχικότητας και κοινωνικής απομόνωσης που βιώνουν οι ηλικιωμένοι σήμερα. Ούτε στις επιπτώσεις από τα αποτελέσματα της πολυετούς οικονομικής κρίσης, καθώς και τις επιπτώσεις της πανδημίας (COVID-19). Το εισόδημα των ηλικιωμένων έχει πληγεί σημαντικά, όπως και η ψυχολογική ανθεκτικότητα έχει δοκιμαστεί σε πολλά επίπεδα», υπογραμμίζει.
Πολλά ή ποιοτικά χρόνια;
Ο καθηγητής εκτιμά ότι στην Ελλάδα η δημόσια συζήτηση γύρω από τη γήρανση εξακολουθεί να επικεντρώνεται κυρίως στη μακροζωία, χωρίς όμως να δίνεται η ίδια έμφαση στην ποιότητα αυτών των χρόνων. Οπως σημειώνει, σε αντίθεση με τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ενεργό και υγιή γήρανση, στη χώρα μας συχνά απουσιάζει μια ολοκληρωμένη στρατηγική που να την αντιμετωπίζει ως μια σύνθετη κοινωνική, ψυχολογική και λειτουργική διαδικασία.
Αναφερόμενος στις ερωπαϊκές πρωτοβουλίες για τη διαχείρηση της γήρανσης, όπως είναι το πρόγραμμα «European Innovation Partnership on Active and Healthy Ageing (AHA)», ο κ. Κλεισιάρης εξηγεί πως ο στόχος στην Ευρώπη δεν είναι μόνο η παράταση της ζωής, αλλά η διατήρηση της υγείας, της αυτονομίας και της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων. «Το να ζεις περισσότερο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ζεις και καλύτερα. Σκοπός είναι να προσθέσουμε ζωή στα χρόνια και όχι απλώς χρόνια στη ζωή μας». Πώς όμως θα γίνει αυτό;
Σκοπός είναι να προσθέσουμε ζωή στα χρόνια και όχι απλώς χρόνια στη ζωή μας.
Η στροφή προς τις ολιστικές παρεμβάσεις για τους ηλικιωμένους είναι μονόδρομος σύμφωνα με τους ειδικούς. Μία παρέμβαση που συνιστά ο καθηγητής αφορά την ολιστική αξιολόγηση των ηλικιωμένων ως προς τη λειτουργική τους ικανότητα, ψυχολογικές και άλλες παραμέτρους από επαγγελματίες υγείας. Επιπλέον, πρέπει να υποστηριχτούν από την πολιτεία η ανάπτυξη κοινοτικών δράσεων από διεπιστημονικές ομάδες και η χρήση έξυπνων τεχνολογιών που θα μπορούν να βοηθήσουν τους ηλικιωμένους να διατηρήσουν την αυτονομία τους περισσότερα χρόνια. Αλλωστε, το μεγάλο στοίχημα για τις επόμενες δεκαετίες δεν θα είναι μόνο η αύξηση του προσδόκιμου ζωής, αλλά το αν οι άνθρωποι θα μπορούν να γερνούν με αξιοπρέπεια, λειτουργικότητα και ουσιαστική ποιότητα ζωής.
kathimerini.gr
