Politica 89.8
Chersonisos Destination Branding – Ταυτότητα προορισμού και Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού
Του Μάνου Παπαντωνάκη*
Ο Δήμος Χερσονήσου βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Καλείται να διαμορφώσει την ταυτότητά του ως διεθνής τουριστικός προορισμός μέσα από τη διαδικασία Chersonisos Destination Branding, ενώ ταυτόχρονα καλείται να εφαρμόσει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠΤ). Οι δύο αυτές διαδικασίες δεν είναι ανεξάρτητες· αντίθετα, η μία καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την επιτυχία της άλλης.
Ο Δήμος μπορεί να αποτελέσει έναν προορισμό πολλών ταυτοτήτων και έντονων αντιθέσεων: μια δυναμικά ανεπτυγμένη παραλιακή ζώνη, ορεινούς οικισμούς με ισχυρή πολιτιστική παράδοση, αγροτική παραγωγή και ένα φυσικό περιβάλλον που δέχεται αυξανόμενες πιέσεις. Το brand του Δήμου δεν μπορεί να εξαντλείται στην εικόνα ενός καθαρά μαζικού, all inclusive προορισμού. Οφείλει να ισορροπεί ανάμεσα στην οικονομική σημασία του τουρισμού, στο δικαίωμα των κατοίκων σε αξιοπρεπή διαβίωση και στην προστασία των φυσικών και πολιτιστικών πόρων του τόπου.
Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό μετατρέπεται σε κρίσιμο εργαλείο υλοποίησης του branding, καθώς μέσω των κατηγοριοποιήσεων των Δημοτικών Ενοτήτων, των κινήτρων και των περιορισμών που προβλέπει, διαμορφώνει στην πράξη ποια μορφή τουρισμού θα κυριαρχήσει και ποια εμπειρία θα προσφέρει ο Δήμος τόσο στον επισκέπτη όσο και στον μόνιμο κάτοικο.
Ο Δήμος Χερσονήσου εντάσσεται σε διαφορετικές κατηγορίες: ελεγχόμενες περιοχές (Δ.Ε. Χερσονήσου και Μαλίων), αναπτυγμένες (Δ.Ε. Γουβών) και περιοχές με δυνατότητα ανάπτυξης (Δ.Ε. Επισκοπής). Ωστόσο, η ενιαία αντιμετώπιση ανομοιογενών περιοχών εντός της ίδιας Δημοτικής Ενότητας δεν αξιοποιεί τις ιδιαίτερες ταυτότητες που θα μπορούσαν να εμπλουτίσουν ουσιαστικά το brand του Δήμου.
Οι διατάξεις του ΕΧΠΤ που ενθαρρύνουν τη μετατροπή παραδοσιακών κτισμάτων και υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος σε τουριστικά καταλύματα, χωρίς σαφές όριο κλινών, δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους. Μεταξύ αυτών είναι η περαιτέρω επιδείνωση του στεγαστικού προβλήματος για τις τοπικές οικογένειες, καθώς και η επιβάρυνση παλαιωμένων υποδομών και υδατικών πόρων.
Παράλληλα, η απουσία ειδικών κινήτρων για παραδοσιακούς οικισμούς –όπως ο Μοχός, το Κράσι, το Αβδού, η Επισκοπή και η Χερσόνησος– στερεί από τον Δήμο τη δυνατότητα να προωθήσει μια πιο αυθεντική, πολυκεντρική και πολιτιστικά πλούσια εικόνα.
Επιπλέον, η τάση περιορισμού των μικρών καταλυμάτων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων, σε συνδυασμό με τη χωρίς σαφή όρια επέκταση των μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων, απειλεί με αφανισμό τις μικρές επιχειρήσεις φιλοξενίας. Πρόκειται για επιχειρήσεις που στηρίζουν ουσιαστικά την τοπική οικονομία και συμβάλλουν στη δημιουργία μιας αυθεντικής τουριστικής εμπειρίας.
Για να επιτύχει το Chersonisos Destination Branding, απαιτούνται συγκεκριμένες στρατηγικές επιλογές:
- Πολυκεντρική ταυτότητα: Ο Δήμος πρέπει να αναδειχθεί ως ένα σύνολο διαφορετικών, αλληλοσυμπληρούμενων μικρο-προορισμών και όχι ως ένα ενιαίο μέτωπο μαζικού τουρισμού.
- Ισορροπία τουρισμού και κατοικίας: Η τουριστική ταυτότητα οφείλει να συνδέεται ρητά με την προστασία της μόνιμης κατοικίας και τη διασφάλιση της πρόσβασης στη στέγη.
- Στήριξη της τοπικής επιχειρηματικότητας: Ο χωρικός σχεδιασμός πρέπει να δίνει χώρο και κίνητρα σε μικρά καταλύματα, τοπικές επιχειρήσεις και αγροτουριστικές δραστηριότητες, ως αντίβαρο στη μονομερή ανάπτυξη μεγάλων μονάδων.
- Βιωσιμότητα: Το brand της Χερσονήσου χρειάζεται να συνδέεται με υπεύθυνη διαχείριση των φυσικών πόρων και με δίκαιο επιμερισμό των ωφελειών μεταξύ παραλιακής ζώνης και ενδοχώρας.
Το Chersonisos Destination Branding αποτελεί μια ουσιαστική ευκαιρία να αποτυπωθεί ένας πολυκεντρικός προορισμός, όπου η παραλιακή ζώνη συνυπάρχει δημιουργικά με τους ορεινούς οικισμούς, τις παραδοσιακές γειτονιές, την τοπική παραγωγή και τον πολιτισμό.
Ζητούμενο είναι ένα χωρικό πλαίσιο που να αναγνωρίζει τις επιμέρους ταυτότητες των Δημοτικών Ενοτήτων, να ενισχύει την ενδοδημοτική ισορροπία και να κατανέμει δίκαια τα οφέλη του τουρισμού. Ένα τέτοιο πλαίσιο μπορεί να επιτρέψει στον Δήμο Χερσονήσου να προβάλλεται διεθνώς ως προορισμός αυθεντικών εμπειριών για τον επισκέπτη, αλλά και ως τόπος που σέβεται τους κατοίκους του και χτίζει με σχέδιο το μέλλον του.
*Ο Μάνος Παπαντωνάκης είναι Πρόεδρος του Αστικού Συνεταιρισμού Δασκάλων και Νηπιαγωγών Ν. Ηρακλείου «Βραχόκηπος».
