Politica 89.8
Η πιο σημαντική μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών στον τρόπο ελέγχου και καταβολής των αγροτικών ενισχύσεων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με έντονο ψηφιακό χαρακτήρα. Για πρώτη φορά, το κράτος αποκτά σαφή και αντικειμενική εικόνα του τι πραγματικά υπάρχει στο έδαφος, αξιοποιώντας εικόνες πολύ υψηλής ανάλυσης από μικροδορυφόρους και τα δεδομένα του Ελληνικού Κτηματολογίου.
Στο επίκεντρο αυτής της πρωτοβουλίας βρίσκεται η συντονισμένη δράση του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μέσω της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, σε συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και την ΑΑΔΕ. Το σχέδιο έχει λάβει την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στοχεύει στην πλήρη ευθυγράμμιση με την Κοινή Αγροτική Πολιτική, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία όσων ζουν πραγματικά από την αγροτική παραγωγή.
Όπως σημειώνει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, «η ψηφιακή μετάβαση του κράτους δεν είναι ένα αφηρημένο σύνθημα, αλλά ένα ουσιαστικό εργαλείο δικαιοσύνης, διαφάνειας και αξιοπιστίας». Η κυβέρνηση, σύμφωνα με τον ίδιο, αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες και αξιόπιστα δεδομένα για να παρέχει πλήρη και ξεκάθαρη εικόνα γύρω από τις καλλιεργούμενες εκτάσεις και τις σχετικές δηλώσεις.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία διαδραματίζει ο νέος ενιαίος ψηφιακός γεωχωρικός χάρτης της χώρας, βασισμένος σε δορυφορικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης. Ο χάρτης αυτός αποτελεί τη σταθερή και αξιόπιστη βάση για τις αγροτικές ενισχύσεις, διασφαλίζοντας ότι επιλέξιμες θεωρούνται μόνο οι πραγματικές γεωργικές εκτάσεις.
Ταυτόχρονα, αξιοποιούνται τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης και τα γεωχωρικά δεδομένα του Κτηματολογίου, ώστε οι έλεγχοι να είναι στοχευμένοι και αντικειμενικοί. Σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, διαμορφώνεται ένα ενιαίο και αξιόπιστο πλαίσιο ελέγχων που μειώνει τη γραφειοκρατία, ενισχύει την εμπιστοσύνη των παραγωγών και προστατεύει τους πραγματικούς αγρότες.
Νέος ψηφιακός χάρτης και σύγχρονοι έλεγχοι
Για πολλά χρόνια, το ελληνικό σύστημα ενισχύσεων λειτουργούσε με ελλιπή χαρτογραφικά δεδομένα και χωρίς ενιαία ψηφιακή βάση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ασάφειες, λάθη και διαφορετικές πρακτικές ανά περιοχή, προκαλώντας οριζόντιες περικοπές και καθυστερήσεις στους συνεπείς παραγωγούς. Η κατάσταση αυτή αλλάζει ριζικά με την εισαγωγή του νέου ενιαίου ψηφιακού γεωχωρικού χάρτη, που στηρίζεται σε δορυφορικές εικόνες πολύ υψηλής ανάλυσης.
Το νέο υπόβαθρο χρησιμοποιείται πλέον ως αξιόπιστη βάση για το γεωγραφικό σύστημα του ΟΠΕΚΕΠΕ. Για πρώτη φορά, το κράτος διαθέτει ακριβή στοιχεία για καλλιέργειες, βοσκότοπους, θερμοκήπια, κτίσματα, φωτοβολταϊκά πάρκα, βραχώδεις και υδάτινες εκτάσεις. Οι εικόνες αυτές συνδυάζονται με τα δεδομένα του Ελληνικού Κτηματολογίου, που παρέχει τα ακριβή όρια και τη νομική ταυτότητα κάθε γεωτεμαχίου.
Πάνω σε αυτή τη βάση εφαρμόζονται εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία αναλύουν μορφολογικά και φασματικά χαρακτηριστικά των εκτάσεων και την εξέλιξή τους στον χρόνο. Το σύστημα αναγνωρίζει αν μια έκταση καλλιεργείται, αν βοσκείται, αν έχει αλλάξει χρήση ή αν παραμένει αδρανής. Η αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων, κτηματολογικών στοιχείων και αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπει τον εντοπισμό ασυνεπειών με αντικειμενικό τρόπο και οδηγεί σε στοχευμένους ελέγχους.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους πραγματικούς αγρότες, οι οποίοι πλέον προστατεύονται ουσιαστικά, καθώς το σύστημα μπορεί να αποδείξει αντικειμενικά ότι οι εκτάσεις τους είναι επιλέξιμες και ενεργές. Οι συνεπείς παραγωγοί δεν εντάσσονται πλέον στην ίδια κατηγορία με όσους δηλώνουν εκτάσεις χωρίς πραγματικό αντίκρισμα.
Ψηφιακά εργαλεία και επιτόπιοι έλεγχοι
Οι πρώτες ανανεώσεις των δορυφορικών υποβάθρων έχουν ήδη καταγράψει σημαντικές διαφοροποιήσεις στις χρήσεις γης, όπως στην περιοχή του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι Κρήτης. Εκεί, οι αλλαγές στη χρήση γης αποτυπώνονται με σαφήνεια στις πρόσφατες δορυφορικές απεικονίσεις, δείχνοντας τη μετατροπή αγροτικών εκτάσεων σε εργοτάξια και υποδομές.
Το νέο εικονιστικό υπόβαθρο καλύπτει πλέον το σύνολο της Κρήτης με επικαιροποιημένα δεδομένα, επιτρέποντας στο κράτος να εντοπίζει μεταβολές σε πραγματικό χρόνο και να τις ενσωματώνει στους ελέγχους.
Οι ψηφιακοί έλεγχοι συμπληρώνονται από συστηματικούς επιτόπιους ελέγχους με σύγχρονα μέσα, όπως γεωαναφερμένες φωτογραφίες, πανοραμικά βίντεο και τρισδιάστατες αποτυπώσεις υψηλής ακρίβειας. Οι πρώτες εφαρμογές σε περιοχές όπως η Κρήτη, η Θεσσαλία και η Ανατολική Μακεδονία έχουν ήδη ενισχύσει την αξιοπιστία των στοιχείων και έχουν περιορίσει δραστικά τις ασάφειες του παρελθόντος.
GOV AGRI Wallet: Νέο εργαλείο για τους αγρότες
Παράλληλα, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και η ΑΑΔΕ αναπτύσσουν το GOV AGRI Wallet, μια εφαρμογή για κινητά που φιλοδοξεί να αποτελέσει το βασικό εργαλείο επαφής του αγρότη με το κράτος. Μέσω της εφαρμογής, ο παραγωγός θα μπορεί να δηλώνει τη δραστηριότητά του, να ανεβάζει φωτογραφίες και βίντεο από το αγροτεμάχιο ή το κοπάδι του και να τεκμηριώνει ψηφιακά την παρουσία του στο πεδίο, με ασφαλή πιστοποίηση θέσης και χρόνου.
Τα δεδομένα αυτά ενσωματώνονται στο σύστημα ως ψηφιακά τεκμήρια πραγματικής εργασίας, ενισχύοντας την αξιοπιστία και τη διαφάνεια των διαδικασιών.
Μια νέα πραγματικότητα για τις αγροτικές ενισχύσεις
Το πλέγμα τεχνολογιών, θεσμικών συνεργασιών και ελέγχων που υλοποιείται δεν αποτελεί απλώς ψηφιακή αναβάθμιση, αλλά μια βαθιά αλλαγή φιλοσοφίας. Η συμβολή των αρμόδιων υπουργείων και φορέων εδραιώνει ένα σύστημα όπου τα δεδομένα είναι διαφανή, οι κανόνες κοινοί και οι ενισχύσεις κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει πραγματική παραγωγή.
Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, ο έλεγχος λειτουργεί ως εγγύηση ότι οι πόροι της ΚΑΠ διατίθενται δίκαια, η χώρα αποφεύγει ευρωπαϊκές κυρώσεις και –κυρίως– ο πραγματικός αγρότης αμείβεται δίκαια και έγκαιρα, χωρίς να επιβαρύνεται από τις στρεβλώσεις ενός παλαιού συστήματος που δεν μπορούσε να διακρίνει τη δήλωση από το πεδίο.
