Politica 89.8
Πληθωρισμός: Επιστρέφει από την «πίσω πόρτα» της παραγωγής;
Η συζήτηση για την αποκλιμάκωση της ακρίβειας δεν έχει προλάβει να φανεί στα ράφια και ήδη οι πρώτες ενδείξεις του 2026 προκαλούν νέα ανησυχία. Ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 2,5% τον Ιανουάριο, με τις τιμές στα τρόφιμα να αυξάνονται κατά 4,8% και την ομάδα «στέγαση – ενέργεια» κατά 5,4%. Την ίδια στιγμή, τα flash PMI Φεβρουαρίου στην Ευρωζώνη καταγράφουν εκ νέου αύξηση στο κόστος εισροών για μεταποίηση και υπηρεσίες, ενώ οι νέες παραγγελίες επιβραδύνονται.
Το σήμα είναι ξεκάθαρο καθώς μοιάζει το κόστος να ανεβαίνει ξανά στην αρχή της αλυσίδας. Το κρίσιμο ερώτημα ερώτημα είναι αν οι πιέσεις σε πρώτες ύλες, μεταφορές και ενέργεια θα περάσουν εκ νέου στο ράφι μέσα στο δεύτερο τρίμηνο.
Οι δείκτες PMI Φεβρουαρίου δείχνουν επιτάχυνση στο κόστος πρώτων υλών, ιδίως σε βιομηχανίες τροφίμων, κατασκευών και μεταποίησης μετάλλου. Οι επιχειρήσεις αναφέρουν ακριβότερες εισαγωγές αγροτικών προϊόντων, συσκευασίας και ενδιάμεσων βιομηχανικών αγαθών, ενώ το κόστος μεταφορών επηρεάζεται από υψηλότερα καύσιμα και αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου.
Αν το κόστος εισροών παραμείνει αυξημένο και τον Μάρτιο, η πίεση στο ράφι είναι πιθανό να επανεμφανιστεί σταδιακά μέσα στην άνοιξη
Στην Ελλάδα, ο Δείκτης Τιμών Παραγωγού στη βιομηχανία είχε ήδη κινηθεί ανοδικά προς το τέλος του 2025, σηματοδοτώντας ότι οι πιέσεις δεν είχαν πλήρως εκτονωθεί. Η νέα άνοδος των εισροών αυξάνει την πιθανότητα οι επιχειρήσεις να βρεθούν ξανά μπροστά στο δίλημμα αν θα μπορούν να απορροφήσουν το κόστος ή να το μετακυλίσουν στους καταναλωτές.
Η εμπειρία δείχνει ότι η μετακύλιση δεν γίνεται άμεσα, αλλά προηγείται μια περίοδος συμπίεσης περιθωρίων κέρδους, καθυστέρησης επενδύσεων και αναζήτησης εναλλακτικών προμηθευτών. Όμως όταν η πίεση διαρκεί, η μεταφορά στο τελικό προϊόν γίνεται αναπόφευκτη.
Η πρώτη γραμμή πίεσης
Η ομάδα «διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» παραμένει η πιο ευαίσθητη κατηγορία για τα νοικοκυριά. Η ετήσια αύξηση 4,8% τον Ιανουάριο δεν οφείλεται σε μεμονωμένες εξάρσεις αλλά σε διάχυτες ανατιμήσεις σε κρέας, γαλακτοκομικά και επεξεργασμένα προϊόντα.
Οι επιχειρήσεις τροφίμων βρίσκονται αντιμέτωπες με τριπλή πίεση από το αυξημένο κόστος πρώτων υλών, την υψηλότερη ενέργεια και τα ακριβότερα μεταφορικά. Μέχρι στιγμής, μέρος των αυξήσεων απορροφήθηκε, ιδίως από μεγάλες αλυσίδες που επιχείρησαν να διατηρήσουν ανταγωνιστικές τελικές τιμές. Όμως τα περιθώρια κερδοφορίας δεν είναι ανεξάντλητα.
Αν το κόστος εισροών παραμείνει αυξημένο και τον Μάρτιο, η πίεση στο ράφι είναι πιθανό να επανεμφανιστεί σταδιακά μέσα στην άνοιξη.
Ο πληθωρισμός στην στέγη
Στις κατασκευές, οι τιμές βασικών δομικών υλικών παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα προ κρίσης επίπεδα. Η διατήρηση αυτών των πιέσεων επηρεάζει το κόστος νέων κατοικιών, ανακαινίσεων και δημοσίων έργων.
Η μετακύλιση εδώ δεν αποτυπώνεται άμεσα σε προϊόντα λιανικής, αλλά στον τελικό λογαριασμό κατοικίας και ενοικίου. Η αύξηση 5,4% στην ομάδα «στέγαση – ενέργεια» αντανακλά αυτή τη δομική πίεση. Αν το κόστος υλικών και χρηματοδότησης παραμείνει αυξημένο, η στεγαστική επιβάρυνση δύσκολα θα υποχωρήσει ουσιαστικά.
Το κόστος μεταφορών λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής τιμών. Αύξηση καυσίμων και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων επηρεάζει ολόκληρη την αλυσίδα, από τη διακίνηση τροφίμων έως τα βιομηχανικά προϊόντα και τις εισαγωγές.
Ακόμη και μικρές αυξήσεις στα μεταφορικά κόστη μεταφέρονται κλιμακωτά. Η μετακύλιση συνήθως εμφανίζεται με καθυστέρηση ενός έως δύο μηνών, γεγονός που σημαίνει ότι οι πιέσεις Φεβρουαρίου μπορεί να αποτυπωθούν στους δείκτες του Απριλίου ή Μαΐου.
Τα περιθώρια έχουν ήδη συμπιεστεί τα προηγούμενα έτη
Το επίμονο σκέλος
Οι υπηρεσίες παραμένουν το πιο ανθεκτικό κομμάτι του πληθωρισμού. Αυξήσεις σε εστίαση, τουριστικές υπηρεσίες και μικρές επισκευές διατηρούνται πάνω από τον γενικό δείκτη.
Εδώ η πίεση δεν προέρχεται μόνο από πρώτες ύλες, αλλά και από μισθολογικές αυξήσεις, επαγγελματικά ενοίκια και ενεργειακές δαπάνες. Οι επιχειρήσεις υπηρεσιών έχουν περιορισμένα περιθώρια απορρόφησης. Όταν πιέζονται, η προσαρμογή στις τελικές τιμές είναι ταχύτερη.
Μέχρι στιγμής, οι επιχειρήσεις δεν προχωρούν σε γενικευμένες ανατιμήσεις. Η κατανάλωση παραμένει συγκρατημένη και ο ανταγωνισμός έντονος. Η απορρόφηση κόστους αποτελεί την πρώτη επιλογή.
Ωστόσο, οι αντοχές δεν είναι ανεξάντλητες. Τα περιθώρια έχουν ήδη συμπιεστεί τα προηγούμενα έτη, το κόστος δανεισμού παραμένει υψηλότερο από την περίοδο μηδενικών επιτοκίων και η αβεβαιότητα περιορίζει επενδυτικές κινήσεις. Αν οι πιέσεις στις εισροές διαρκέσουν δεύτερο συνεχόμενο τρίμηνο, η μετακύλιση θα γίνει πιθανότερη.
Πηγή: ot.gr
