Politica 89.8
Α.Συγγελάκης: «Οι Γερμανοί διαστρεβλώνουν την ιστορία της Ναζιστικής κατοχής στην Ελλάδα με την ανοχή του Υπουργείου Πολιτισμου»
Σοβαρές καταγγελίες για απόπειρα διαστρέβλωσης της ιστορικής μνήμης της ναζιστικής Κατοχής στην Ελλάδα, με τη συμμετοχή γερμανικών φορέων και την αιγίδα του ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού, διατύπωσε ο συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, Αριστομένης Συγγελάκης, μιλώντας στον Politica 89.8, στον Χρήστο Κώνστα και στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά».
Ο κ. Συγγελάκης κατήγγειλε ότι, 82 χρόνια μετά την απελευθέρωση της Αθήνας από τη ναζιστική Κατοχή, γερμανικοί φορείς επιχειρούν, όπως υποστήριξε, να αλλοιώσουν το ιστορικό περιεχόμενο της επετείου, παρουσιάζοντας τη βαρβαρότητα της Κατοχής μέσα από μια εξωραϊσμένη και ιστορικά παραπλανητική αφήγηση. Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκαν η έκθεση με τίτλο «Το διαιρεμένο παρελθόν. Ελληνογερμανικές σχέσεις σε σκοτεινούς καιρούς», η χρησιμοποίηση φωτογραφίας με τη σημαία της Βέρμαχτ στην Ακρόπολη για την προβολή επιστημονικού συνεδρίου και, κυρίως, η απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού να παραχωρήσει την αιγίδα του στις εκδηλώσεις.
Ο συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου ζήτησε την άμεση απόσυρση της αιγίδας, κατηγόρησε τη γερμανική πλευρά ότι αποφεύγει την ουσιαστική ανάληψη των ιστορικών και οικονομικών ευθυνών της και έθεσε ευθέως ζήτημα εθνικής αξιοπρέπειας και κυριαρχίας.
Παράλληλα, επανέφερε με ιδιαίτερη έμφαση το ζήτημα των γερμανικών πολεμικών αποζημιώσεων, του κατοχικού αναγκαστικού δανείου και της επιστροφής των αρχαιολογικών θησαυρών που λεηλατήθηκαν κατά τη διάρκεια της Κατοχής, επισημαίνοντας ότι η ελληνική κυβέρνηση οφείλει επιτέλους να υλοποιήσει την ομόφωνη απόφαση της Βουλής του Απριλίου 2019.
«Δεν είναι μια ατυχής επιλογή-Προσπαθούν να καπηλευτούν την ιστορία»
Απαντώντας στο ερώτημα του Χρήστου Κώνστα εάν πρόκειται για μια ατυχή επιλογή ιστορικού υλικού ή για μια βαθύτερη προσπάθεια αναθεώρησης της ιστορικής μνήμης, ο Αριστομένης Συγγελάκης ήταν κατηγορηματικός.
«Δεν είναι μια ατυχής προσπάθεια», υπογράμμισε, συνδέοντας τις σημερινές εκδηλώσεις με προηγούμενη πρωτοβουλία της γερμανικής πρεσβείας στην Αθήνα, η οποία, σύμφωνα με όσα ανέφερε, είχε επιχειρήσει να διοργανώσει εκδήλωση με αφορμή τις συγκλονιστικές φωτογραφίες της εκτέλεσης των 200 κομμουνιστών πατριωτών στην Καισαριανή.
Ο κ. Συγγελάκης περιέγραψε την ενόχληση που είχε προκαλέσει εκείνη η πρωτοβουλία, υποστηρίζοντας ότι η γερμανική πλευρά επιχείρησε να οικειοποιηθεί ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα της ελληνικής Αντίστασης.
«Προσπάθησαν να καπηλευτούν αυτό το γεγονός», ανέφερε, εκφράζοντας την αντίθεσή του στο ενδεχόμενο η γερμανική πρεσβεία να εμφανιστεί ως φορέας ερμηνείας της θυσίας των εκτελεσμένων.
Όπως υποστήριξε, τέτοιου είδους πρωτοβουλίες δημιουργούν τον κίνδυνο μετατόπισης της ιστορικής ευθύνης από τους ναζί κατακτητές προς την ελληνική Αντίσταση ή προς τους ίδιους τους Έλληνες.
«Αρκεί να αναλάβουν την ευθύνη τους για τα ναζιστικά εγκλήματα, να προσέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, να τιμήσουν την ίδια τους την υπογραφή στη Συνθήκη του Λονδίνου του 1953 και να αποδώσουν τις γερμανικές αποζημιώσεις στην Ελλάδα», τόνισε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αντιδράσεις που είχαν εκδηλωθεί οδήγησαν αρχικά σε αλλαγή ημερομηνίας, στη συνέχεια σε αλλαγή του τόπου διεξαγωγής και τελικά στη ματαίωση της προηγούμενης εκδήλωσης.
Η νέα πρωτοβουλία, ωστόσο, εκτιμά ότι ακολουθεί διαφορετική τακτική, με την εμπλοκή ελληνικών επιστημονικών και κρατικών φορέων.
«Τώρα επανέρχονται, προσπαθώντας να είναι πιο πολιτικά ορθοί. Ενέπλεξαν στο παιχνίδι και ελληνικούς φορείς, όπως το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, ή πήραν την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού. Αλλά πρωτοστατεί η Γερμανία με το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Τη βάρβαρη Κατοχή που ισοπέδωσε την Ελλάδα την ονομάζουν διαιρεμένο παρελθόν»
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο Αριστομένης Συγγελάκης απέναντι στον τίτλο της έκθεσης «Το διαιρεμένο παρελθόν. Ελληνογερμανικές σχέσεις σε σκοτεινούς καιρούς», η οποία ξεκίνησε ανήμερα της επετείου της απελευθέρωσης της Αθήνας.
Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη διατύπωση δεν αποτελεί μια ουδέτερη επιστημονική επιλογή, αλλά έναν τρόπο υποβάθμισης της ναζιστικής θηριωδίας και εξίσωσης των ιστορικών ευθυνών.
«Θέλει ουσιαστικά να αμαυρώσει και να διαστρέψει το νόημα της επετείου», υποστήριξε, επιμένοντας ότι ακόμη και οι λέξεις που χρησιμοποιούνται έχουν συγκεκριμένο ιστορικό και πολιτικό βάρος.
«Τη βάρβαρη, κτηνώδη Κατοχή που ισοπέδωσε την Ελλάδα, αφάνισε τον πληθυσμό της και υπονόμευσε το μέλλον γενεών και γενεών, την ονομάζουν “διαιρεμένο παρελθόν”. Μια απλή ελληνογερμανική διαίρεση ήταν, μια σύμπτωση, τίποτα παραπάνω», σχολίασε με εμφανή ειρωνεία.
Και πρόσθεσε: «Προσέξτε πώς παίζουν, πώς χειρίζονται τις λέξεις. Και αυτό το κάνουν συνέχεια για να διαστρέψουν το νόημα της επετείου».
Η τοποθέτησή του ανέδειξε ένα ουσιαστικό ζήτημα ιστορικής μνήμης: κατά πόσο η παρουσίαση της ναζιστικής Κατοχής ως μιας περιόδου απλώς δύσκολων ελληνογερμανικών σχέσεων μπορεί να αποσιωπήσει την πραγματική φύση των εγκλημάτων, την καταστροφή της ελληνικής οικονομίας, τις μαζικές εκτελέσεις, τα ολοκαυτώματα και τη λεηλασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Για τον ίδιο, η ιστορική πραγματικότητα δεν μπορεί να υποκατασταθεί από διπλωματικά ισορροπημένες διατυπώσεις που ενδέχεται να θολώνουν τη διάκριση ανάμεσα στον θύτη και στο θύμα.
«Η σημαία της Βέρμαχτ στην Ακρόπολη-Μια εικόνα ναζιστικής προπαγάνδας»
Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά σημεία της συνέντευξης αφορούσε τη φωτογραφία που χρησιμοποιήθηκε για την προβολή του συνεδρίου και απεικονίζει τη γερμανική πολεμική σημαία να δεσπόζει στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης.
Ο Χρήστος Κώνστας επισήμανε ότι, βλέποντας την αφίσα χωρίς το συνοδευτικό κείμενο, δημιουργείται η εντύπωση πως πρόκειται για προπαγανδιστικό υλικό της δεκαετίας του 1940, σχεδιασμένο να εξωραΐσει τη γερμανική Κατοχή.
Ο Αριστομένης Συγγελάκης συμφώνησε με αυτή την προσέγγιση, περιγράφοντας το ιστορικό και συμβολικό φορτίο της εικόνας.
«Είναι μια τεράστια πολεμική σημαία της Βέρμαχτ με τον αγκυλωτό σταυρό να δεσπόζει στην Ακρόπολη και ο Παρθενώνας μπροστά της φαίνεται σαν ένα πολύ μικρό [μνημείο] μπροστά στην τεράστια σημαία», ανέφερε, θεωρώντας ότι η συγκεκριμένη επιλογή αναπαράγει την οπτική της ναζιστικής κυριαρχίας.
Ο ίδιος προχώρησε σε ιδιαίτερα αυστηρές εκτιμήσεις για τον συμβολισμό της φωτογραφίας.
«Όταν λοιπόν το κάνουν αυτό 82 χρόνια μετά, φαίνεται ότι κάποιοι παραμένουν αμετανόητοι και όχι μόνο δεν αποδίδουν δικαιοσύνη, αλλά προσπαθούν να λερώσουν και τα όσια και τα ιερά μας και να παραχαράξουν την ιστορία», υπογράμμισε.
Ξεκαθάρισε μάλιστα ότι το Εθνικό Συμβούλιο δεν πρόκειται να αποδεχθεί τέτοιου είδους χειρισμούς.
«Να ξέρουν ότι δεν θα τους περάσει», διαμήνυσε, επισημαίνοντας ότι η συμμετοχή ή η συναίνεση ελληνικών κρατικών φορέων δεν αίρει τις ευθύνες όσων επέλεξαν τη συγκεκριμένη ιστορική και επικοινωνιακή παρουσίαση.
«Το Υπουργείο Πολιτισμού οφείλει να αποσύρει άμεσα την αιγίδα του»
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε ο Αριστομένης Συγγελάκης στον ρόλο του Υπουργείου Πολιτισμού, ζητώντας από την πολιτική του ηγεσία να αναλάβει τις ευθύνες της.
«Το Υπουργείο Πολιτισμού είναι πολύ σοβαρό υπουργείο, με πολύ μεγάλο ρόλο. Οφείλει να αποσύρει άμεσα την αιγίδα από αυτές τις εκδηλώσεις», υποστήριξε.
Στο ερώτημα του Χρήστου Κώνστα για το πώς παραχωρήθηκε η αιγίδα και εάν υπήρξε αντίδραση μετά τις καταγγελίες, ο συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου συνέδεσε ευθέως τη στάση του υπουργείου με την ανάγκη προάσπισης της εθνικής κυριαρχίας.
«Αν δεν αποσυρθεί η αιγίδα, αν δεν υπάρξει επανόρθωση, σημαίνει ότι ίσως να μην ήταν ένα λάθος, αλλά να είναι απόδειξη του ότι η χώρα εξακολουθεί να είναι υπό ένα ιδιότυπο καθεστώς όπου δεν ασκεί πλήρη εθνική κυριαρχία, για να το πω κομψά», δήλωσε.
Και συνέχισε με ακόμη πιο αιχμηρή διατύπωση:
«Για να μην πούμε ότι κάποιοι λειτουργούν ως εάν η Ελλάδα να είναι προτεκτοράτο. Εμείς αυτό δεν το δεχόμαστε με τίποτα».
Ο κ. Συγγελάκης υποστήριξε ότι η χώρα, έχοντας εξέλθει από τη μνημονιακή περίοδο, οφείλει να υπερασπίζεται χωρίς υποχωρήσεις την ιστορία και την αξιοπρέπειά της.
«Όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί δηλώνουν ότι έχουμε βγει από τη μνημονιακή περίοδο. Οφείλουμε λοιπόν να προασπίσουμε την ιστορία μας, να προασπίσουμε την εθνική μας αξιοπρέπεια», τόνισε.
Η παρέμβασή του δεν περιορίστηκε στην απόσυρση της αιγίδας, αλλά επεκτάθηκε και στην υποχρέωση του Υπουργείου Πολιτισμού να διεκδικήσει ενεργά την επιστροφή των πολιτιστικών αγαθών που αφαιρέθηκαν από την Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής.
«Έκλεψαν ό,τι βρήκαν μπροστά τους-Οι αρχαιολογικοί θησαυροί πρέπει να επιστρέψουν τώρα»
Ξεχωριστή ενότητα της συνέντευξης αποτέλεσε η λεηλασία των ελληνικών αρχαιολογικών και πολιτιστικών θησαυρών από τις ναζιστικές δυνάμεις κατοχής.
Ο Αριστομένης Συγγελάκης κατήγγειλε ότι η αρπαγή αρχαιοτήτων δεν υπήρξε αποτέλεσμα μεμονωμένων περιστατικών, αλλά εντασσόταν, σύμφωνα με την ιστορική περιγραφή του, σε οργανωμένο σχέδιο που είχε ξεκινήσει πριν από τη γερμανική εισβολή.
Όπως ανέφερε, Γερμανοί που είχαν επισκεφθεί προηγουμένως την Ελλάδα ως αρχαιολόγοι επέστρεψαν μετά την κατάληψη της χώρας με στρατιωτικές στολές, συμμετέχοντας στην επιχείρηση λεηλασίας.
«Είχαν λοιπόν ένα σχέδιο να πάρουν ό,τι πιο πολύτιμο έχει αυτός ο τόπος», υποστήριξε.
Παράλληλα, εξήρε τον ρόλο των Ελλήνων αρχαιολόγων που είχαν προνοήσει να αποκρύψουν μεγάλο μέρος των αρχαιοτήτων, προστατεύοντάς τες από τους κατακτητές.
«Δεν τα κατάφεραν πλήρως γιατί οι αρχαιολόγοι μας έθαψαν, όπως ξέρετε, τα αρχαία που εκτίθεντο στα αρχαιολογικά μουσεία κάτω από το έδαφος, κάτω από τα μουσεία, και έσωσαν τα περισσότερα», σημείωσε.
Ωστόσο, όπως κατήγγειλε, η λεηλασία που ακολούθησε ήταν εκτεταμένη.
«Έκλεψαν ό,τι βρήκαν μπροστά τους και πραγματοποίησαν και πολλές λαθραίες ανασκαφές χωρίς την άδεια της αρχαιολογικής υπηρεσίας, συμπεριφερόμενοι σαν κοινοί εγκληματίες».
Σύμφωνα με τον κ. Συγγελάκη, σημαντικός αριθμός πολιτιστικών αντικειμένων κατέληξε σε γερμανικές ιδιωτικές συλλογές ή σε κρατικά μουσεία, ενώ η διαδικασία επιστροφής τους παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.
«Πού και πού μας επιστρέφει με το σταγονόμετρο κάποια και όχι τα πιο σημαντικά», ανέφερε, κατηγορώντας τη Γερμανία ότι δεν έχει αναλάβει πλήρως τις υποχρεώσεις της.
Ο ίδιος ζήτησε να συνδεθεί η διεκδίκηση των πολιτιστικών θησαυρών με το σύνολο των ελληνικών αξιώσεων από τη ναζιστική Κατοχή, δηλαδή τις αποζημιώσεις των θυμάτων, τις επανορθώσεις προς το ελληνικό κράτος και την επιστροφή του κατοχικού αναγκαστικού δανείου.
«Δεν πρέπει να μπούμε σε καμία συναλλαγή, σε καμία φυσικά δοσοληψία. Πρέπει να απαιτήσουμε να τα επιστρέψουν τώρα, γιατί αυτά είναι προϊόντα εγκλήματος, εγκλήματος πολέμου και κατά της ανθρωπότητας», τόνισε.
Και πρόσθεσε ότι όσο δεν επιστρέφονται οι θησαυροί, πρέπει να ασκείται διεθνής πίεση στη γερμανική κυβέρνηση για την ανοχή της στη διατήρηση αυτής της κατάστασης.
«Οι τίτλοι των γερμανικών ομιλιών παρουσιάζουν το έγκλημα σαν ένα απλό συμβάν»
Ο συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου στάθηκε επίσης στο περιεχόμενο του επιστημονικού συνεδρίου, εκφράζοντας σοβαρές επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται τα εγκλήματα της Κατοχής.
Όπως υποστήριξε, ακόμη και οι τίτλοι ορισμένων εισηγήσεων αποφεύγουν να αποδώσουν την πραγματική διάσταση των γεγονότων.
«Οι τίτλοι των ομιλιών, ειδικά των Γερμανών ομιλητών, είναι ουδέτεροι, σαν να μην είναι ένα έγκλημα αυτό, αλλά να είναι απλώς ένα συμβάν», ανέφερε.
Κατά την εκτίμησή του, αυτή η προσέγγιση δεν συμβάλλει στην ιστορική αποκατάσταση, αλλά ενισχύει μια αφήγηση αποδυνάμωσης της ευθύνης των κατακτητών.
«Εμείς λοιπόν έχουμε τα αντανακλαστικά μας οξυμένα, δεν το επιτρέπουμε», ξεκαθάρισε.
Και κατέληξε στο συγκεκριμένο ζήτημα υποστηρίζοντας ότι οι πρωτοβουλίες αυτές όχι μόνο δεν επιτυγχάνουν τον σκοπό τους, αλλά επιβαρύνουν περαιτέρω τις ελληνογερμανικές σχέσεις.
«Μόνο εκτίθενται, αποκαλύπτουν τις προθέσεις τους και δηλητηριάζουν περαιτέρω το κλίμα», σημείωσε.
«Επτά χρόνια μετά την απόφαση της Βουλής, η κυβέρνηση οφείλει να πράξει τα δέοντα»
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο Χρήστος Κώνστας έθεσε το κρίσιμο ζήτημα της πορείας των ελληνικών διεκδικήσεων, υπενθυμίζοντας ότι έχουν περάσει περισσότερα από επτά χρόνια από την απόφαση της Βουλής, τον Απρίλιο του 2019, για την ενεργοποίηση των αξιώσεων έναντι της Γερμανίας.
Ο δημοσιογράφος επισήμανε ότι στην ελληνική κοινωνία έχει δημιουργηθεί η αίσθηση πως το ζήτημα έχει παραπεμφθεί στις ελληνικές καλένδες, ζητώντας από τον κ. Συγγελάκη να εξηγήσει εάν εξακολουθεί να υπάρχει ουσιαστική προοπτική διεκδίκησης.
«Το θέμα παραμένει ανοιχτό», απάντησε ο συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου, υπογραμμίζοντας ότι οι ελληνικές αξιώσεις παραμένουν, κατά τη θέση του, νομικά ενεργές και διεκδικήσιμες.
Επικαλέστηκε μάλιστα τις τοποθετήσεις τόσο του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου όσο και του νυν Προέδρου Κωνσταντίνου Τασούλα, ο οποίος, όπως ανέφερε, επανέλαβε τη σταθερή ελληνική θέση κατά τις επισκέψεις του στο Δίστομο και στους Λιγκιάδες.
«Η Ελληνική Δημοκρατία έχει μια σταθερή θέση στο θέμα αυτό», επισήμανε.
Σύμφωνα με τον κ. Συγγελάκη, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην έλλειψη θεσμικής νομιμοποίησης των διεκδικήσεων, αλλά στην ανάγκη να μετατραπούν οι κοινοβουλευτικές αποφάσεις και οι δημόσιες δηλώσεις σε συγκεκριμένες κυβερνητικές ενέργειες.
«Υπάρχει η ομόφωνη απόφαση της Βουλής των Ελλήνων. Καλείται τώρα η κυβέρνηση, με τη στήριξη των δημοκρατικών κομμάτων, να πράξει τα δέοντα, να υλοποιήσει το σχέδιο δράσης που προβλέπεται στην απόφαση αυτή του 2019, να πιέσει πολιτικά και διπλωματικά τη Γερμανία και, αν δεν ανταποκριθεί, τότε να ασκήσει τα νομικά και δικαστικά μέσα που έχει στη διάθεσή της», τόνισε.
Η τοποθέτησή του ανέδειξε την απόσταση ανάμεσα στη διακηρυγμένη εθνική θέση και στην ανάγκη ανάληψης συγκεκριμένων διπλωματικών και νομικών πρωτοβουλιών.
«Η Πολωνία διεκδικεί ξανά-Τα 80 χρόνια δεν ακυρώνουν τις αξιώσεις»
Ο Αριστομένης Συγγελάκης αναφέρθηκε και στην περίπτωση της Πολωνίας, την οποία παρουσίασε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρας που επανέφερε δυναμικά τις αξιώσεις της έναντι της Γερμανίας, παρά τις προηγούμενες ιστορικές και διπλωματικές εξελίξεις.
«Το θετικό και χαρακτηριστικό είναι ότι η Πολωνία έχει μπει γερά στο παιχνίδι, παρά το γεγονός ότι είχε παραιτηθεί εγγράφως δύο φορές στο παρελθόν και είχε αποζημιωθεί», ανέφερε.
Κατά τον ίδιο, η πολωνική στάση καταδεικνύει ότι η πάροδος πολλών δεκαετιών δεν σημαίνει αυτομάτως απώλεια της δυνατότητας διεκδίκησης.
«Μπήκε ξανά στον αγώνα, αποδεικνύοντας ότι τα 80 χρόνια που πέρασαν από τη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου μπορεί να είναι πολλά, αλλά σε καμία περίπτωση δεν ακυρώνουν την αξίωση», υπογράμμισε.
Ο κ. Συγγελάκης επικαλέστηκε επίσης ιστορικά προηγούμενα διευθέτησης διεθνών αξιώσεων έπειτα από πολλές δεκαετίες, υποστηρίζοντας ότι η χρονική απόσταση δεν μπορεί από μόνη της να αποτελέσει λόγο εγκατάλειψης των ελληνικών διεκδικήσεων.
Η αναφορά του στην Πολωνία έγινε στο πλαίσιο της ανάγκης να υπάρξει μεγαλύτερη ελληνική κινητοποίηση, χωρίς να θεωρείται ότι η πάροδος του χρόνου έχει κλείσει οριστικά το ζήτημα.
«Να μπουν οι γερμανικές οφειλές στα προεκλογικά προγράμματα -Όλοι θα κριθούν από τις πράξεις τους»
Κλείνοντας τη συνέντευξή του στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα, ο Αριστομένης Συγγελάκης απηύθυνε σαφές μήνυμα προς την κυβέρνηση και το σύνολο των πολιτικών κομμάτων, ζητώντας η διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών να αποτελέσει συγκεκριμένη πολιτική δέσμευση και όχι μια επετειακή αναφορά χωρίς συνέχεια.
Με δεδομένο ότι η χώρα εισέρχεται σε προεκλογική περίοδο, ζήτησε από τα κόμματα να αποσαφηνίσουν τις προθέσεις τους και να εντάξουν το ζήτημα στα προγράμματά τους.
«Οφείλει λοιπόν η κυβέρνηση να πράξει τα δέοντα και να μη χρησιμοποιούν ρητορικά σχήματα για αποπροσανατολισμό», υπογράμμισε.
Και κατέληξε:
«Όλα τα κόμματα και ο καθένας θα κριθεί με βάση τις πράξεις του. Και εμείς περιμένουμε, ενόψει των εκλογών, το ζήτημα αυτό να αποτυπωθεί καθαρά στα προεκλογικά προγράμματα των κομμάτων, για να τους κρίνουμε δίκαια αλλά αυστηρά».
Ακούστε εδώ:
