Δ.Ξενάκης: «Ορθώς η χώρα στέλνει δυνάμεις στην Κύπρο αλλά θα είναι λάθος να τις αποσύρει μετά την κρίση και να χάσει την ιστορική ευκαιρία»

Ο Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής του Πανεπιστήμιο Κρήτης Δημήτρης Ξενάκης μίλησε στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά», σε μια συζήτηση που κινήθηκε από τον κίνδυνο περιφερειακής ανάφλεξης έως τη στρατηγική ευκαιρία της Ελλάδας στην Κύπρο.

Η ασφάλεια της Ελλάδας δεν είναι βεβαιότητα, είναι διαχείριση κινδύνου

Ο κ. Ξενάκης ξεκαθάρισε πως δεν συμμερίζεται τον απόλυτο καθησυχασμό που ακούγεται τις τελευταίες ημέρες. Η Ελλάδα, όπως και συνολικά η Ευρώπη, δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο να βρεθεί στο στόχαστρο, ιδίως λόγω της χρήσης αμερικανικών και νατοϊκών βάσεων, με ειδική αναφορά στη Σούδα. Επισήμανε ότι η χώρα διαθέτει ισχυρή αεράμυνα και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα προστασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, ωστόσο άλλο πράγμα η εκτίμηση και άλλο η βεβαιότητα.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον κίνδυνο ασύμμετρων επιθέσεων, επισημαίνοντας ότι η τρομοκρατική απειλή δεν μπορεί να αποκλειστεί, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου η θρησκευτική και γεωπολιτική ένταση κλιμακώνεται. Η Ελλάδα, αν και δεν έχει αποικιακό παρελθόν στη Μέση Ανατολή, έχει πλέον σαφή στρατηγική σύμπλευση με το Ισραήλ και ενεργό ρόλο μέσω των βάσεων, στοιχεία που αλλάζουν τις αντιλήψεις τρίτων δρώντων.

Το ρήγμα στην Ευρώπη και η στάση της Ισπανίας

Αναφερόμενος στη διαφοροποίηση της Ισπανίας από τη γενική γραμμή στήριξης των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ο καθηγητής έκανε λόγο για το πρώτο ξεκάθαρο ρήγμα στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τόνισε ότι η Ευρώπη εμφανίζει διαχρονικά αδυναμία ενιαίας στρατηγικής στάσης σε κρίσιμα ζητήματα ασφάλειας, ενώ υπενθύμισε και το προηγούμενο της Μαδρίτης μετά τη συμμετοχή στον πόλεμο του Ιράκ.

Υπογράμμισε επίσης ότι η ενεργοποίηση ρητρών αμοιβαίας άμυνας θα δοκιμάσει στην πράξη τη συνοχή της Ένωσης, με ορισμένες χώρες να ενδέχεται να διαφοροποιηθούν, ιδίως όσες αντιμετωπίζουν πιέσεις σε άλλα γεωπολιτικά μέτωπα.

Η παγκόσμια σκακιέρα και ο κίνδυνος γενικευμένης σύγκρουσης

Ο Δημήτρης Ξενάκης χαρακτήρισε εξαιρετικά ανησυχητική την πιθανότητα εμπλοκής μεγαλύτερων δυνάμεων, όπως η Κίνα και η Ρωσία, επισημαίνοντας ότι το Ιράν αποτελεί κρίσιμο κρίκο στον άξονα του λεγόμενου «παγκόσμιου Νότου». Η παροχή τεχνικής ή οικονομικής στήριξης από τρίτες δυνάμεις μεταβάλλει τα δεδομένα και αυξάνει τον κίνδυνο ευρύτερης ανάφλεξης.

Κατά την εκτίμησή του, ακόμη και αν δεν αλλάξει το καθεστώς στο Ιράν, η Μέση Ανατολή δεν θα είναι η ίδια. Οι ισορροπίες ισχύος έχουν ήδη μεταβληθεί, ενώ η γεωπολιτική ρευστότητα επηρεάζει από την Ανατολική Μεσόγειο έως την Ασία και την Ταϊβάν. «Ζούμε σε μια εποχή επιστροφής της ισχύος», σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι το διεθνές σύστημα θυμίζει όλο και περισσότερο περιβάλλον σκληρού ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων.

Ορθώς η αποστολή δυνάμεων στην Κύπρο

Στο κρίσιμο ερώτημα για την απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να αποστείλει φρεγάτες και αεροσκάφη στην Κύπρο, η απάντησή του ήταν κατηγορηματική. Η αποστολή κρίνεται απολύτως ορθή, όχι μόνο ως ανταπόκριση σε αίτημα της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά και ως αυτονόητη στρατηγική επιλογή στο πλαίσιο του ευρύτερου ελληνισμού και της εθνικής ασφάλειας.

Να μη χαθεί η ιστορική ευκαιρία της μόνιμης παρουσίας

Το ουσιαστικό διακύβευμα, σύμφωνα με τον καθηγητή, δεν είναι η προσωρινή αποστολή αλλά η επόμενη ημέρα. Εάν η Ελλάδα αποσύρει τις δυνάμεις της μόλις εκτονωθεί η κρίση, θα έχει χάσει μια ιστορική ευκαιρία στρατηγικής αναβάθμισης.

Ο κ. Ξενάκης πρότεινε τη διατήρηση μόνιμης παρουσίας ελληνικών ναυτικών και αεροπορικών μέσων στην περιοχή, στο πλαίσιο μιας πολυεθνικής επιτήρησης με τη συμμετοχή και του Ισραήλ. Μια τέτοια εξέλιξη, υποστήριξε, θα μπορούσε να δημιουργήσει στρατηγικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα και να λειτουργήσει ως ανάχωμα απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό.

«Το λάθος θα ήταν να φύγουμε μετά την κρίση», υπογράμμισε, σημειώνοντας ότι η χώρα οφείλει να αξιοποιήσει τη συγκυρία ώστε να μην επαναληφθεί το φαινόμενο άλλοι περιφερειακοί παίκτες να κεφαλαιοποιούν τις εξελίξεις εις βάρος των ελληνικών συμφερόντων.