Politica 89.8
Δήμος της Κρήτης σπάει τα κοντέρ στην μέση επιβάρυνση από τα δημοτικά τέλη – Η κατάταξη όλων των δήμων με πίνακες
Η συζήτηση για τα δημοτικά τέλη γίνεται συνήθως αποσπασματικά, χωρίς συγκρίσεις και χωρίς πλήρη εικόνα.
Πόσο πληρώνει πραγματικά ένα νοικοκυριό; Γιατί δύο όμοροι δήμοι εμφανίζουν τεράστιες διαφορές; Και κυρίως, ποιος ελέγχει αν αυτά τα βάρη είναι δίκαια; Αυτά τα ερωτήματα άνοιξε με στοιχεία και αριθμούς ο στατιστικολόγος Νίκος Καρδούλας, μιλώντας στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα, στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά», παρουσιάζοντας μια εκτενή έρευνα σε περισσότερους από 300 δήμους της χώρας.
Μεγάλες αποκλίσεις χωρίς κανόνες
Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι σαφές: παρατηρούνται μεγάλες και δυσανάλογες αποκλίσεις στα δημοτικά τέλη ακόμη και μεταξύ ομοειδών και γειτονικών δήμων. Δήμοι μικρότεροι, χωρίς αυξημένες υποχρεώσεις ή ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, εμφανίζουν συχνά υψηλότερες χρεώσεις από τους μητροπολιτικούς δήμους των ίδιων περιφερειακών ενοτήτων. Όπως τόνισε ο Νίκος Καρδούλας, δεν υπάρχει κανένα ενιαίο πλαίσιο ελέγχου ή ανώτατα όρια στις αυξήσεις, γεγονός που οδηγεί σε κοινωνικές ανισότητες μεταξύ δημοτών που ζουν λίγα χιλιόμετρα μακριά.
Πώς υπολογίστηκαν τα στοιχεία
Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα της ΡΑΑΕΥ για τους συντελεστές δημοτικών τελών κατοικιών, λαμβάνοντας υπόψη μόνο τα αστικά κέντρα και όχι τοπικές κοινότητες. Εκεί όπου υπήρχαν ζώνες, υπολογίστηκε ο μέσος όρος, ενώ η ετήσια επιβάρυνση ανά νοικοκυριό προέκυψε από το μέσο εμβαδό κατοικιών κάθε δήμου, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Το κρίσιμο στοιχείο, όπως εξηγήθηκε, δεν είναι μόνο ο συντελεστής ανά τετραγωνικό, αλλά το τελικό ποσό που πληρώνει κάθε νοικοκυριό.
Η εικόνα στην Κρήτη
Στην Περιφέρεια Κρήτης, το 2026 μόνο ο Δήμος Φαιστού μείωσε τα δημοτικά τέλη κατά 3,2%. Παρ’ όλα αυτά, η Κρήτη φιλοξενεί τον δήμο με τη μεγαλύτερη μέση ετήσια επιβάρυνση νοικοκυριού στο νησί. Ο Δήμος Κισσάμου καταγράφει μέση επιβάρυνση που αγγίζει τα 227 ευρώ ετησίως, ποσό που τον φέρνει στην κορυφή της σχετικής κατάταξης. Στον αντίποδα, δήμοι όπως η Γαύδος και ο Άγιος Βασίλειος εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα ποσά, κάτω από τα 90 ευρώ.
Γιατί «φταίνε» τα τετραγωνικά
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά τον ρόλο του μέσου εμβαδού κατοικιών. Σε αρκετούς δήμους της Κρήτης, οι συντελεστές είναι σχεδόν ίδιοι, όμως η τελική επιβάρυνση διαφέρει σημαντικά επειδή τα σπίτια είναι μεγαλύτερα. Έτσι, δήμοι όπως οι Αρχάνες-Αστερούσια εμφανίζουν υψηλότερη μέση επιβάρυνση από τον Δήμο Ηρακλείου, παρότι οι συντελεστές είναι παρόμοιοι. Η διαφορά, όπως εξηγήθηκε, προκύπτει καθαρά από τα περισσότερα τετραγωνικά μέτρα ανά κατοικία.
Η Κρήτη στον εθνικό χάρτη
Σε πανελλαδικό επίπεδο, η ετήσια επιβάρυνση από δημοτικά τέλη κυμαίνεται από μόλις 28 έως 292 ευρώ. Η Κρήτη, σύμφωνα με την έρευνα, τοποθετείται περίπου στη μέση: δεν είναι ούτε η ακριβότερη ούτε η φθηνότερη περιφέρεια. Ωστόσο, οι εσωτερικές ανισότητες μεταξύ των δήμων της είναι έντονες και αποκαλυπτικές.
Τέλη χωρίς σύνδεση με τις υπηρεσίες
Ένα από τα πιο αιχμηρά σημεία της παρέμβασης Καρδούλα αφορά την απουσία σύνδεσης των τελών με την ποιότητα των υπηρεσιών. Τα δημοτικά τέλη, όπως είπε, καθορίζονται με καθαρά λογιστικά κριτήρια, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός ικανοποίησης των πολιτών από την καθαριότητα και τον φωτισμό. Ακόμη και σε περιπτώσεις όπου οι δήμοι εμφανίζουν πλεονάσματα εκατομμυρίων ευρώ, τα τέλη σπανίως μειώνονται, παρότι αυτό θα όφειλε να συμβαίνει.
Προτάσεις για διαφάνεια και δικαιοσύνη
Ο στατιστικολόγος πρότεινε μια σειρά αλλαγών: ενίσχυση της διαφάνειας, συμμετοχικές διαδικασίες με τη γνώμη των πολιτών, ετήσια δημοσιοποίηση όλων των δημοτικών τελών από το Υπουργείο Εσωτερικών και την ΚΕΔΕ, αλλά και θέσπιση ορίων με βάση το μέσο εισόδημα και τη βιωσιμότητα κάθε δήμου. Όπως υπογράμμισε, μόνο έτσι μπορεί να υπάρξει πραγματικός έλεγχος και σύγκριση, ώστε οι δημότες να γνωρίζουν αν πληρώνουν δίκαια.
Η συνέχεια της έρευνας
Η έρευνα δεν σταματά εδώ. Τον Μάρτιο αναμένεται η δεύτερη φάση, όπου τα τέλη θα συσχετιστούν με την πραγματική ανταποδοτικότητα των υπηρεσιών καθαριότητας και φωτισμού. Τότε, όπως είπε ο Νίκος Καρδούλας, θα φανεί ποιοι δήμοι ζητούν πολλά και προσφέρουν λίγα – και ποιοι καταφέρνουν να ισορροπούν ανάμεσα στο κόστος και την ποιότητα ζωής των πολιτών .
