Politica 89.8
Γ.Ατσαλάκης: «Η διανομή των Pass θα μας κοστίσει σε δανεισμό και φορολογία – Η διάρκεια της σύγκρουσης θα καθορίσει την οικονομική κρίση»
Στον απόηχο της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή και των αναταράξεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας, ο καθηγητής της Σχολής Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης του Πολυτεχνείου Κρήτης Γιώργος Ατσαλάκης μίλησε στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα, αναλύοντας τις οικονομικές ισορροπίες που διαμορφώνονται παγκοσμίως αλλά και τις επιπτώσεις για την ελληνική οικονομία.
Με ψυχραιμία αλλά και σαφείς προειδοποιήσεις, ο κ. Ατσαλάκης εξήγησε ότι το πραγματικό μέγεθος της οικονομικής κρίσης θα κριθεί από τη διάρκεια της σύγκρουσης, ενώ τόνισε πως κάθε κρατική παρέμβαση τύπου «pass» μεταφράζεται τελικά σε νέο δανεισμό ή φορολογία για τους πολίτες.
Η παγκόσμια οικονομία πριν την κρίση
Ο καθηγητής εξήγησε ότι η ένταση που εκδηλώνεται σήμερα στον Περσικό Κόλπο δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη γεωοικονομική σύγκρουση για τον έλεγχο των διαύλων ενέργειας και εμπορίου. Όπως σημείωσε, οι μεγάλες οικονομικές ανισορροπίες μεταξύ κρατών – με χαρακτηριστικό παράδειγμα το τεράστιο εμπορικό έλλειμμα των Ηνωμένων Πολιτειών και τα πλεονάσματα άλλων χωρών – δημιουργούν ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι η Κίνα έχει αναδειχθεί σε βασικό οικονομικό αντίπαλο της Δύσης, ακολουθώντας μια στρατηγική που θυμίζει την Ιαπωνία της δεκαετίας του 1980: κρατικές ενισχύσεις στις εξαγωγές και διατήρηση υποτιμημένου νομίσματος ώστε να διατηρείται το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Αυτό, όπως ανέφερε, έχει οδηγήσει σε μεγάλη πίεση τη βιομηχανία της Ευρώπης και των ΗΠΑ.
Η γεωπολιτική μάχη για τους ενεργειακούς διαύλους
Ο κ. Ατσαλάκης στάθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο των Στενών του Ορμούζ, ενός κομβικού σημείου για τη διεθνή αγορά πετρελαίου. Όπως εξήγησε, ακόμη και χωρίς πλήρες κλείσιμο των στενών, η αβεβαιότητα αρκεί για να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις αγορές.
Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί από το γεγονός ότι πολλές ασφαλιστικές εταιρείες δεν καλύπτουν πλέον τα φορτία που διέρχονται από την περιοχή, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η ναυσιπλοΐα και να αυξάνεται η αβεβαιότητα στην αγορά ενέργειας. Ταυτόχρονα, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία αναζητούν εναλλακτικές οδούς εξαγωγής μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, ενώ νέες γεωοικονομικές συμμαχίες επιχειρούν να αναδιαμορφώσουν το παγκόσμιο εμπόριο.
Οι επιπτώσεις στην Ελλάδα και τον πληθωρισμό
Αναφερόμενος στις συνέπειες για την ελληνική οικονομία, ο καθηγητής τόνισε ότι η Ελλάδα έχει ένα πλεονέκτημα: σημαντικό μέρος της ενέργειας της προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, γεγονός που μειώνει σε κάποιο βαθμό την εξάρτηση από το πετρέλαιο.
Ωστόσο, εξήγησε ότι στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα η τελική τιμή της ενέργειας καθορίζεται από το ακριβότερο καύσιμο, κάτι που σημαίνει ότι η αύξηση της τιμής του πετρελαίου επηρεάζει τελικά ολόκληρη την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Όπως σημείωσε, αν η σύγκρουση διαρκέσει λίγους μήνες, η επίδραση στον πληθωρισμό θα είναι περιορισμένη. Αν όμως παραταθεί, τότε οι οικονομικές επιπτώσεις θα γίνουν πολύ πιο έντονες, επηρεάζοντας τόσο τις τιμές όσο και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Τα μέτρα της κυβέρνησης και το ζήτημα των «Pass»
Σχολιάζοντας τα μέτρα στήριξης που συζητούνται, ο κ. Ατσαλάκης ήταν σαφής: κάθε οικονομική ενίσχυση που δίνεται από το κράτος δεν προκύπτει από «νέα χρήματα», αλλά είτε από δανεισμό είτε από φόρους.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, τα λεγόμενα «pass» μπορεί να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση σε ευάλωτα νοικοκυριά, αλλά μακροπρόθεσμα αυξάνουν το δημόσιο χρέος ή τη φορολογική επιβάρυνση των πολιτών. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η εμπειρία της ελληνικής κρίσης χρέους δείχνει πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η ανεξέλεγκτη δημοσιονομική πολιτική.
Τουρισμός και οικονομία της Κρήτης
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις επιπτώσεις για την οικονομία της Κρήτης, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό. Σύμφωνα με τον καθηγητή, οι πρώτοι μήνες του έτους έδειχναν ήδη αυξημένες αφίξεις, κάτι που προμήνυε μια ισχυρή τουριστική περίοδο.
Ωστόσο, η γεωπολιτική αβεβαιότητα έχει προκαλέσει κάποιες ακυρώσεις – κυρίως από το Ισραήλ – ενώ ενδέχεται να υπάρξει πρόσκαιρη επιβράδυνση στις κρατήσεις. Παρ’ όλα αυτά, εκτίμησε ότι εάν η κρίση αποκλιμακωθεί, η Ελλάδα θα μπορούσε να επωφεληθεί, καθώς πολλοί τουρίστες θα προτιμήσουν ασφαλέστερους προορισμούς σε σχέση με τη Μέση Ανατολή.
Η κρίσιμη παράμετρος: η διάρκεια της σύγκρουσης
Κλείνοντας την ανάλυσή του, ο κ. Ατσαλάκης επανέλαβε ότι η βασική μεταβλητή που θα καθορίσει την ένταση της οικονομικής κρίσης είναι ο χρόνος.
Εάν η γεωπολιτική ένταση περιοριστεί μέσα στους επόμενους μήνες, η διεθνής οικονομία μπορεί να απορροφήσει το σοκ χωρίς βαθιές επιπτώσεις. Αν όμως η σύγκρουση παραταθεί, τότε οι συνέπειες για την ενέργεια, τον πληθωρισμό και τις δημόσιες οικονομίες των κρατών θα είναι πολύ πιο σοβαρές – και θα απαιτήσουν δύσκολες πολιτικές επιλογές.
