Κ.Υφαντής: «Το Ιράν δεν φοβάται χερσαία εισβολή και Η.Π.Α- Ισραήλ θα επιμηκύνουν τη σύγκρουση»

Στην 32η ημέρα μιας σύγκρουσης που ξεπερνά κάθε αρχικό σχεδιασμό, η Μέση Ανατολή φλέγεται και οι βεβαιότητες καταρρέουν. Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Κώστας Υφαντής, μιλώντας στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά», αποδομεί την αντίληψη ενός «σύντομου πολέμου» και περιγράφει ένα σκηνικό παρατεταμένης γεωπολιτικής σύγκρουσης, με βαθιές στρατηγικές επιπτώσεις. 

Όπως επισημαίνει, το ιρανικό καθεστώς, με ρίζες άνω των τεσσάρων δεκαετιών και ισχυρούς μηχανισμούς καταστολής, δεν ήταν ποτέ ρεαλιστικό να καταρρεύσει μέσα σε λίγες ημέρες. Αντίθετα, η ανθεκτικότητά του επιβεβαιώνεται καθημερινά, μετατρέποντας τη σύγκρουση σε έναν πόλεμο φθοράς.

Τα όρια και οι στόχοι του Ισραήλ

Ο κ. Υφαντής ξεκαθαρίζει ότι το Ισραήλ μπορεί να θεωρηθεί «κερδισμένο» ακόμη και χωρίς αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Η συστηματική καταστροφή στρατιωτικών και αμυντικών υποδομών έχει ήδη επιφέρει σοβαρό πλήγμα στην ιρανική ισχύ, δημιουργώντας συνθήκες στρατηγικής υπεροχής.

Ωστόσο, ο μαξιμαλιστικός στόχος –η ανατροπή του καθεστώτος– παραμένει αβέβαιος. Το Ισραήλ, όπως εξηγεί, δεν κινείται μόνο στρατιωτικά αλλά και γεωπολιτικά, επιχειρώντας να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα στην περιοχή, όπως μια ενδεχόμενη «νεκρή ζώνη» στον νότιο Λίβανο, ανατρέποντας το status quo.

Η ασάφεια της αμερικανικής στρατηγικής

Σε αντίθεση με το Ισραήλ, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται χωρίς σαφή στρατηγικό στόχο. Ο καθηγητής επισημαίνει ότι η παραδοσιακή αμερικανική γραφειοκρατία –το Πεντάγωνο και το State Department– έχει περιθωριοποιηθεί, με τις αποφάσεις να λαμβάνονται από έναν στενό κύκλο ιδεολογικών συμβούλων.

Αυτό εξηγεί, όπως τονίζει, τις αντιφάσεις και τις παλινωδίες στη στρατηγική των ΗΠΑ, παρά το γεγονός ότι σε τακτικό επίπεδο οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εμφανίζουν υψηλή αποτελεσματικότητα.

Η αντοχή του Ιράν καθορίζει τη διάρκεια

Καθοριστικός παράγοντας για την εξέλιξη του πολέμου είναι η ανθεκτικότητα του Ιράν. Σύμφωνα με τον κ. Υφαντή, η Τεχεράνη δεν φοβάται μια χερσαία εισβολή, ενώ οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί, όσο σφοδροί κι αν είναι, δεν αρκούν για να κάμψουν ένα καθεστώς που αντιλαμβάνεται τη σύγκρουση ως υπαρξιακή απειλή.

Το Ιράν, όπως σημειώνει, διαθέτει τη δυνατότητα να πλήττει περιφερειακούς στόχους και να επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία μέσω των Στενών του Ορμούζ, διατηρώντας έτσι σημαντικά διαπραγματευτικά εργαλεία.

Αυτή ακριβώς η αντοχή είναι που όχι μόνο επιμηκύνει τον πόλεμο, αλλά καθορίζει και τους όρους οποιασδήποτε μελλοντικής συμφωνίας.

ΝΑΤΟ και Ευρώπη σε καμπή

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι δηλώσεις από την Ουάσιγκτον σχετικά με το ΝΑΤΟ. Ο κ. Υφαντής εκτιμά ότι δεν πρόκειται απλώς για διαπραγματευτική πίεση, αλλά για ένδειξη μιας βαθύτερης αλλαγής στη στρατηγική των ΗΠΑ.

Η Ευρώπη, όπως τονίζει, βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή: το ΝΑΤΟ, στη μορφή που το γνωρίζαμε, ενδέχεται να μην υπάρχει στο μέλλον, γεγονός που επιβάλλει την ανάληψη μεγαλύτερης ευθύνης για την ίδια της την ασφάλεια,εξηγεί.

Ελλάδα: ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί

Ο καθηγητής τόνισε ότι η χώρα ακολουθεί μέχρι στιγμής μια ισορροπημένη στρατηγική, βασισμένη στο εθνικό συμφέρον. Η Ελλάδα, όπως σημειώνει, βρίσκεται σε μια σχέση ασύμμετρης αλλά υπαρκτής αλληλεξάρτησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που της δίνει γεωπολιτική αξία.

Ωστόσο, προειδοποιεί ότι τα διλήμματα θα ενταθούν, ιδιαίτερα σε περίπτωση ρήξης μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την ελληνική διπλωματία να καλείται να κινηθεί με ακόμη μεγαλύτερη ακρίβεια σε ένα εξαιρετικά σύνθετο περιβάλλον.

Ένας πόλεμος που αναδιαμορφώνει τον κόσμο

Η ανάλυση του Κώστα Υφαντή καταλήγει σε ένα σαφές συμπέρασμα: δεν πρόκειται για μια ακόμη περιφερειακή σύγκρουση, αλλά για μια κρίση που επαναπροσδιορίζει ισορροπίες, συμμαχίες και στρατηγικές.

Και όσο το Ιράν αντέχει, όσο οι στόχοι των ΗΠΑ παραμένουν ασαφείς και όσο το Ισραήλ δημιουργεί νέα τετελεσμένα, τόσο ο πόλεμος δεν θα πλησιάζει στο τέλος του αλλά θα μετατρέπεται σε μια μακρά, επικίνδυνη κανονικότητα.