Μ. Σίτη: «Τα λόμπι των αυτοκινητοδρόμων κρατούν εγκλωβισμένη την ιδέα για τρένο στην Κρήτη – Θεσμικά απαραίτητη η σύνδεση του α/δ Καστελίου με το Ηράκλειο»

Η συζήτηση για το μέσο σταθερής τροχιάς στην Κρήτη επιστρέφει ξανά στο προσκήνιο, όχι ως μια θεωρητική άσκηση ή μια μαξιμαλιστική διεκδίκηση, αλλά ως ένα ώριμο και επιτακτικό αναπτυξιακό αίτημα. Στον αέρα του Politica 89.8 και στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά», η συγκοινωνιολόγος και μέλος της Παγκρήτιας Επιτροπής για τη δημιουργία μέσου σταθερής τροχιάς, Μαρία Σίτη, μίλησε στον Χρήστο Κώνστα, αποτυπώνοντας με ιστορικά στοιχεία,γιατί το τρένο στην Κρήτη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά καθυστερημένη αναγκαιότητα.  

Μια συζήτηση 133 ετών που δεν ξεκίνησε σήμερα

Η Μαρία Σίτη υπενθύμισε ότι η ιδέα ενός σιδηροδρομικού ή αντίστοιχου μέσου σταθερής τροχιάς στο νησί δεν είναι νέο αίτημα. Αντιθέτως, εντοπίζεται ήδη από το 1893, με μελέτες και επίσημες αναφορές στις αρχές του 20ού αιώνα, αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης Κρητών το 1911 και επανεμφανίσεις του σχεδίου σε διαφορετικές μορφές τις επόμενες δεκαετίες. Ακόμη και στη σύγχρονη περίοδο, υπήρξαν τεκμηριωμένες προτάσεις, από μελέτες του 2008 έως σχέδια του 2012 για τη σύνδεση Ηρακλείου–Χανίων. Παρά το υλικό και την επιστημονική επεξεργασία, το ζήτημα δεν τέθηκε ποτέ ως κεντρική πολιτική προτεραιότητα για το νησί.

Όχι μόνο Καστέλι–Ηράκλειο, αλλά ένας παγκρήτιος άξονας

Η κ.Σίτη ξεκαθάρισε ότι ο στόχος της Επιτροπής δεν περιορίζεται στη σύνδεση της πόλης του Ηρακλείου με το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι. Το ζητούμενο είναι ένας σύγχρονος άξονας μέσου σταθερής τροχιάς που θα διατρέχει τη «ραχοκοκαλιά» της Κρήτης, συνδέοντας τα μεγάλα αστικά κέντρα, τα λιμάνια και τα αεροδρόμια, από τα Χανιά έως τον Άγιο Νικόλαο και τη Σητεία. Ένα τέτοιο δίκτυο, όπως σημείωσε, αποτελεί τον κανόνα και όχι την εξαίρεση για ευρωπαϊκές περιφέρειες αντίστοιχου μεγέθους.

ΒΟΑΚ: έργο του χθες, τρένο για τις επόμενες δεκαετίες

Απαντώντας στο επιχείρημα ότι «τώρα υλοποιείται ο ΒΟΑΚ», η συγκοινωνιολόγος τόνισε πως πρόκειται για ένα έργο που συζητείται εδώ και έναν αιώνα και σήμερα υλοποιείται αποσπασματικά, με σημαντικές εκκρεμότητες, ιδιαίτερα στην ανατολική Κρήτη. Ο ΒΟΑΚ, όπως είπε, αφορά τις ανάγκες του χθες. Το μέσο σταθερής τροχιάς αφορά τις ανάγκες των επόμενων δεκαετιών. Αν δεν τεθεί τώρα στο τραπέζι, δεν θα υπάρξει ούτε σε πενήντα χρόνια, καθώς τέτοια έργα απαιτούν μακρύ χρόνο ωρίμανσης, μελετών και χρηματοδότησης.

Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και θεσμική υποχρέωση

Η Μαρία Σίτη υπογράμμισε ότι τα μέσα σταθερής τροχιάς είναι από τα ελάχιστα έργα που μπορούν να χρηματοδοτηθούν σχεδόν εξ ολοκλήρου από ευρωπαϊκούς πόρους, μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, του CEF και των Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφορών. Επιπλέον, η σύνδεση ενός κεντρικού ευρωπαϊκού αεροδρομίου με μέσο σταθερής τροχιάς προβλέπεται ρητά από τη Λευκή Βίβλο της Ε.Ε. ήδη από το 2011, καθιστώντας τη σύνδεση Ηρακλείου–Καστελίου όχι μόνο αναπτυξιακή, αλλά και θεσμικά επιβεβλημένη.

Γιατί δεν προχώρησε ποτέ: ο ρόλος των «λόμπι»

Στο ερώτημα γιατί επί δεκαετίες η ιδέα παρέμενε στάσιμη, η κ.Σίτη ήταν σαφής. Το βάρος της πολιτικής επιλογής στη χώρα έπεσε διαχρονικά στους αυτοκινητοδρόμους, με τα «λόμπι των αυτοκινητοδρόμων» και συνολικά την αυτοκινητοκεντρική λογική να αφήνουν τον σιδηρόδρομο στο περιθώριο. Η απουσία σαφούς εθνικής στρατηγικής υπέρ των μέσων σταθερής τροχιάς είχε ως αποτέλεσμα την εγκατάλειψη υφιστάμενων υποδομών και τη διαρκή αναβολή νέων δικτύων.

Κόστος ζωής, χρόνος και ποιότητα μετακινήσεων

Η συγκοινωνιολόγος συνέδεσε άμεσα το ζήτημα του τρένου με την καθημερινότητα των Κρητικών. Το κόστος μετακίνησης για ένα νοικοκυριό, όπως ανέφερε, μπορεί να μειωθεί έως και 40% με την ύπαρξη μέσου σταθερής τροχιάς. Παράλληλα, η διαδρομή Ηράκλειο–Καστέλι θα μπορούσε να γίνεται σε 15–20 λεπτά, έναντι περίπου 40 λεπτών με αυτοκίνητο ή λεωφορείο. Η εξοικονόμηση χρόνου, η αποσυμφόρηση των πόλεων, το περιβαλλοντικό όφελος και η αναβάθμιση της ποιότητας ζωής συνθέτουν, όπως είπε, ένα αδιαμφισβήτητο κοινωνικό και οικονομικό κέρδος.

Από τη μελέτη στον «διάδρομο» του μέλλοντος

Κλείνοντας, η Μαρία Σίτη τόνισε ότι το πρώτο βήμα δεν είναι η άμεση κατασκευή, αλλά η χάραξη και η δέσμευση ενός «διαδρόμου», μέσω αναγνωριστικής μελέτης. Αν αυτό δεν γίνει έγκαιρα, η άναρχη δόμηση θα καταστήσει το έργο ανέφικτο ή υπέρμετρα δαπανηρό στο μέλλον. Η δυναμική που αναπτύσσεται το τελευταίο διάστημα, με τη στήριξη αυτοδιοικητικών και της Περιφέρειας Κρήτης, δείχνει –όπως σημείωσε– ότι το κλίμα αλλάζει. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Κρήτη χρειάζεται τρένο, αλλά αν θα το διεκδικήσει εγκαίρως, πριν χαθεί ακόμη ένας αιώνας συζητήσεων.

Ακούστε τι είπε στον Χρήστο Κώνστα η Μαρία Σίτη: