Politica 89.8
Ν.Μπουνάκης : «100 εκ. ευρώ θα λείψουν από την Κρητική αγορά τους επόμενους μήνες από την αδυναμία καταβολής επιδοτήσεων»
Τον κώδωνα του κινδύνου για ένα πρωτοφανές οικονομικό πλήγμα στην Κρήτη, με άμεσες συνέπειες όχι μόνο για τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους αλλά για το σύνολο της τοπικής οικονομίας, έκρουσε ο διευθύνων σύμβουλος της Proactive, Νίκος Μπουνάκης, μιλώντας στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα, στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά». Όπως προειδοποίησε, περίπου 100 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία υπό κανονικές συνθήκες θα διοχετεύονταν μέσα στον Οκτώβριο στην κρητική αγορά μέσω της προκαταβολής των αγροτικών ενισχύσεων, κινδυνεύουν να μην καταβληθούν εγκαίρως, προκαλώντας σοβαρό πρόβλημα ρευστότητας στην πραγματική οικονομία του νησιού.
Η εικόνα που περιέγραψε ο κ. Μπουνάκης για τη λειτουργία της νέας πλατφόρμας υποβολής δηλώσεων ΟΣΔΕ είναι αποκαλυπτική. Ένα πληροφοριακό σύστημα που παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως σημαντική μεταρρύθμιση για την εξυπηρέτηση των παραγωγών, σύμφωνα με τον ίδιο, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά τεχνικά προβλήματα, παρά τις περισσότερες από 60 αναβαθμίσεις που έχουν πραγματοποιηθεί. Αιτήσεις που προηγουμένως ολοκληρώνονταν σε 20 ή 30 λεπτά απαιτούν πλέον ακόμη και δύο ώρες, ενώ σε πολλές περιπτώσεις η πρόσβαση στην πλατφόρμα είναι προβληματική.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Proactive προχώρησε σε μια ιδιαίτερα ανησυχητική εκτίμηση, επισημαίνοντας ότι 300.000 έως 400.000 παραγωγοί σε ολόκληρη τη χώρα κινδυνεύουν να βρεθούν χωρίς τις επιδοτήσεις τους, εφόσον δεν αντιμετωπιστούν άμεσα τα προβλήματα.
Παράλληλα, κατήγγειλε την απουσία θεσμικής προστασίας τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων, υπογραμμίζοντας ότι η αδυναμία ολοκλήρωσης των αιτήσεων μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τις ενισχύσεις αλλά και τη συγκομιδή, τη διάθεση αγροτικών προϊόντων, τις πιστοποιήσεις ΠΟΠ, τα επιχειρησιακά προγράμματα και τις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ.
«100 εκατομμύρια ευρώ θα λείψουν από την τοπική αγορά»
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του Νίκου Μπουνάκη στις άμεσες οικονομικές επιπτώσεις από τη μη έγκαιρη καταβολή των αγροτικών ενισχύσεων, καθώς τα χρήματα αυτά αποτελούν βασική πηγή ρευστότητας για χιλιάδες οικογένειες και επιχειρήσεις της Κρήτης.
Όπως εξήγησε στον Χρήστο Κώνστα:
«Η ίδια η αγορά τον Οκτώβριο, προσέξτε, στην Κρήτη, επειδή αυτό τώρα συνήθως, μάλλον θα έπρεπε να πάρουμε το 70% της προκαταβολής της ενιαίας ενίσχυσης, που το υπολογίζουμε αυτό σε γενικές γραμμές γύρω στα 100 εκατομμύρια ευρώ για την Κρήτη. Αυτό ήταν τώρα. Αναλογικά σε όλη την Ελλάδα».
Ο ίδιος συνέδεσε ευθέως την καθυστέρηση με την έναρξη της ελαιοσυγκομιδής και τις ανάγκες χρηματοδότησης των παραγωγών:
«Αυτό ήταν τώρα. Θα πληρωθούν τον Οκτώβριο. Και οι παραγωγοί θέλουν να ξεκινήσουν, παραδείγματος χάρη εδώ σε εμάς, τη συγκομιδή της ελιάς, να πληρώσουν το προσωπικό, ό,τι έξοδο έχει ο καθένας. Θα λείψουν από την τοπική αγορά του Ηρακλείου, από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, από το σούπερ μάρκετ, γιατί συζητάμε για 100 εκατομμύρια ευρώ. Και αυτά τα χρήματα θα λείψουν. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα».
Πρόκειται για μια προειδοποίηση που αναδεικνύει ότι το ζήτημα των αγροτικών επιδοτήσεων δεν περιορίζεται στις σχέσεις των παραγωγών με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ή τον μηχανισμό πληρωμών. Η απουσία αυτών των χρημάτων από την αγορά μεταφέρεται αμέσως στην κατανάλωση, στις εμπορικές συναλλαγές, στην απασχόληση και στη δυνατότητα των επιχειρήσεων να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Όπως προκύπτει από τις επισημάνσεις του, το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στην Κρήτη, όπου η αγροτική παραγωγή, η ελαιοκομία και η κτηνοτροφία συνδέονται άμεσα με την οικονομική δραστηριότητα των τοπικών κοινωνιών.
«Από τα 20 λεπτά φτάσαμε στις δύο ώρες για μία αίτηση, όταν λειτουργεί το σύστημα»
Ο Νίκος Μπουνάκης περιέγραψε με συγκεκριμένα παραδείγματα τη δυσλειτουργία της νέας πλατφόρμας, εξηγώντας γιατί οι ρυθμοί υποβολής και οριστικοποίησης των δηλώσεων δεν μπορούν να συγκριθούν με εκείνους των προηγούμενων ετών.
«Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει λειτουργικότητα σε όλη αυτή τη διαδικασία. Η διασύνδεση υπάρχει, αλλά όταν πας να κάνεις τη διασύνδεση το σύστημα πέφτει, παραδείγματος χάρη. Αυτή δηλαδή η διαλειτουργικότητα, η πλατφόρμα αυτή δεν έχει εκείνη την τεχνολογία, δεν έχει τη δυνατότητα, δεν μπορεί να κάνει αυτή τη διαλειτουργικότητα στον χρόνο που απαιτείται».
Στη συνέχεια παρουσίασε την πραγματική διάσταση της επιβάρυνσης για τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων:
«Μια αίτηση που ήθελε στο παρελθόν 20 λεπτά, μισή ώρα να την ολοκληρώσεις, τώρα θέλει δύο ώρες. Ακούστε τώρα. Δύο ώρες όταν δουλεύει το σύστημα. Σήμερα από το πρωί και τις προηγούμενες μέρες, και επειδή συζητάμε με συναδέλφους σε όλη την Ελλάδα, δεν έχουμε πρόσβαση όλοι ταυτόχρονα στην πλατφόρμα. Δηλαδή υπάρχει πρόβλημα λειτουργίας».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η κατάσταση παραμένει προβληματική παρά τις συνεχείς τεχνικές παρεμβάσεις και τις προσπάθειες των ίδιων των επαγγελματιών του κλάδου να βοηθήσουν στη διόρθωση των αστοχιών.
«Ακόμα και μέχρι σήμερα, μέχρι προχθές υπήρχαν ερωτήσεις που είχαν τεθεί για το θεσμικό πλαίσιο και υπήρχαν αλλαγές. Με ευθύνη δική μας και των ιδιωτών γεωπόνων και υπευθύνων και των ενώσεων, είχαμε στείλει ανθρώπους στην ΑΑΔΕ και βοήθησαν να λυθούν βασικά προβλήματα του συστήματος και έχουν γίνει μέχρι τώρα, από τότε που ξεκίνησε, παραπάνω από 60 αναβαθμίσεις. Παρ’ όλα αυτά, το σύστημα δεν είναι ακόμα λειτουργικό».
«Τα 120.000 πρωτόκολλα δεν σημαίνουν 120.000 ολοκληρωμένες δηλώσεις»
Σημαντική ήταν και η παρέμβασή του σχετικά με την εικόνα που παρουσιάζεται για την πρόοδο των αιτήσεων ΟΣΔΕ.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Proactive εξήγησε ότι ο αριθμός των πρωτοκόλλων δεν αποτυπώνει κατ’ ανάγκη τον πραγματικό αριθμό των ολοκληρωμένων αιτήσεων.
«Η εικόνα ουσιαστικά υπάρχει μόνο στο υπουργείο και μόνο στην ΑΑΔΕ. Απλά να πούμε ότι η εικόνα που δίδεται δεν είναι η πραγματική, γιατί 120.000 είναι τα πρωτόκολλα που έχουν δοθεί. Που σημαίνει τι; Ότι εμείς, για να οριστικοποιήσουμε μία αίτηση, μπορεί να μπούμε και τρεις και τέσσερις και πέντε και δέκα φορές και κάθε φορά παίρνει η αίτηση άλλο πρωτόκολλο».
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι αιτήσεις που έχουν προχωρήσει είναι κυρίως εκείνες που παρουσιάζουν μικρότερο βαθμό δυσκολίας, ενώ οι σύνθετες περιπτώσεις εξακολουθούν να συσσωρεύονται.
«Μα μπαίναν 25.000 αιτήσεις με ένα άλλο σύστημα, με άλλες διαδικασίες και με λιγότερες προϋποθέσεις. Σήμερα δεν μπαίνουν 25.000 αιτήσεις τη μέρα, μπαίνουν ελάχιστες, μπαίνουν κάποιες εκατοντάδες στο σύστημα. Και μπαίνουν οι πιο απλές αιτήσεις, γιατί οι σύνθετες αιτήσεις έχουν μείνει πίσω, γιατί θέλουν περισσότερη επεξεργασία και περισσότερη δουλειά».
Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αμφισβητεί τη δυνατότητα εξαγωγής ασφαλών συμπερασμάτων για την πορεία της διαδικασίας αποκλειστικά από τον αριθμό των πρωτοκόλλων.
«Δεν είναι μια απλή δήλωση, είναι μια ολόκληρη τεχνοοικονομική μελέτη»
Ο κ. Μπουνάκης στάθηκε ιδιαίτερα στην πολυπλοκότητα των δηλώσεων ενίσχυσης, εξηγώντας ότι η υποβολή τους δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή καταχώριση στοιχείων.
«Η ενιαία δήλωση καλλιέργειας, όπως λέγεται τώρα για την ενίσχυση, η ενιαία δήλωση ενίσχυσης, είναι μια μελέτη που γίνεται. Και ειδικά με την ΚΑΠ όπως τρέχει τώρα και με τη νέα ΚΑΠ, δεν δηλώνεις απλά τα αγροτεμάχια που έχει ένας παραγωγός ή το ζωικό κεφάλαιο που έχει. Πρέπει, για να πάρει συνδεδεμένες ενισχύσεις, να τεκμηριώσει με τιμολόγια. Για να πάρει οικολογικά σχήματα πρέπει να γίνουν κάποιες μελέτες, να τεκμηριωθούν με τιμολόγια και να γίνουν έγκαιρα οι διαδικασίες κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου, δηλαδή μέσα στη χρονιά και όχι τον Αύγουστο».
Συνέχισε εξηγώντας ότι η διαδικασία έπρεπε να είχε ξεκινήσει αρκετούς μήνες νωρίτερα, όπως συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
«Τον Αύγουστο πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί όλες αυτές οι διαδικασίες. Δηλαδή είναι μια τεχνοοικονομική μελέτη. Εδώ τώρα αυτό που έχει συμβεί είναι ότι, εκτός του ότι άλλαξε η διαδικασία, δηλαδή έχουμε μια νέα πλατφόρμα, θα πρέπει αυτή η πλατφόρμα να μπορεί να συνδυάζει, ενώ εμείς ενημερώνουμε, βάζουμε μέσα τα απαραίτητα έγγραφα, αυτή από μόνη της η πλατφόρμα θα πρέπει να συνδεθεί με άλλες πλατφόρμες, όπως το Κτηματολόγιο, όπως άλλες πλατφόρμες του Δημοσίου, για να αντλήσει τα στοιχεία και αυτά τα στοιχεία να συμφωνούν με αυτά που δηλώνει ο παραγωγός».
Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι ο ίδιος και οι επαγγελματίες που ασχολούνται με το αντικείμενο δεν αντιτίθενται στη μεταφορά της διαχείρισης σε δημόσια αρχή.
«Κατ’ αρχάς να πούμε ότι εμείς συμφωνούμε, όλοι εμείς που ασχολούμαστε με το ΟΣΔΕ, δηλαδή να περάσει αυτή η διαδικασία πλέον στα χέρια του υπουργείου, μιας δημόσιας αρχής, να διαχειρίζεται μια δημόσια αρχή και όχι ένας συγκεκριμένος φορέας. Είμαστε σύμφωνοι σε όλο αυτό».
Το ζήτημα, όπως τόνισε, δεν είναι η κατεύθυνση της μεταρρύθμισης αλλά η ανεπαρκής προετοιμασία και η αδυναμία του συστήματος να ανταποκριθεί στις πραγματικές ανάγκες των παραγωγών.
«300.000 με 400.000 παραγωγοί κινδυνεύουν να βρεθούν χωρίς επιδοτήσεις»
Στο ερώτημα του Χρήστου Κώνστα γιατί η κυβέρνηση επιμένει να χορηγεί διαδοχικές ολιγοήμερες παρατάσεις αντί να ανακοινώσει εξαρχής ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα, ο Νίκος Μπουνάκης εμφανίστηκε ιδιαίτερα ανήσυχος.
«Έχουμε κάνει και δύο τηλεδιασκέψεις, 700 εκπρόσωποι Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων από όλη την Ελλάδα, με τον κύριο υπουργό και τον κύριο διοικητή. Από τη στιγμή που είδαν τις ανακοινώσεις που βγάζαμε δικαιωθήκαμε, γιατί υπάρχει αυτό το παράδοξο στη χώρα μας. Αυτοί που εντοπίζουν τα προβλήματα έγκαιρα και προειδοποιούν, στο τέλος να θεωρούνται υπεύθυνοι για τα προβλήματα, τα οποία, όπως ξέρετε και εσείς, τα είχαμε εντοπίσει νωρίς, γιατί γνωρίζουμε τη λειτουργία του συστήματος».
Και πρόσθεσε:
«Γνωρίζουμε όλη τη διαδικασία, πόσο βαριά γραφειοκρατία είναι αυτή. Είναι ολόκληρη Κοινή Αγροτική Πολιτική. Πρέπει να αποτυπωθεί και να περάσει μέσα από μια δήλωση. Λοιπόν, μετά από αυτό ζητήσαμε μία παράταση όλοι από όλη την Ελλάδα μέχρι τον Δεκέμβριο. Μέχρι τουλάχιστον τις 15 Δεκεμβρίου, για να μπορέσουν μετά να πληρώσουν μέσα στον Δεκέμβριο τους παραγωγούς».
Η απάντησή του στο ενδεχόμενο να συνεχιστεί η τακτική των μικρών παρατάσεων ήταν αποκαλυπτική:
«Δεν ξέρω τι χειρίζονται, αλλά θεωρώ ότι χειρότερο από όλα αυτά θα είναι 300 με 400 χιλιάδες παραγωγοί να βρεθούν χωρίς τις επιδοτήσεις τους».
Πρόκειται για μια εκτίμηση που, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα αναδείξει μια κρίση πολύ μεγαλύτερη από ένα τεχνικό πρόβλημα υποβολής δηλώσεων.
«Οι παραγωγοί βρίσκονται σε απόγνωση και πολλά ΚΥΔ δεν αναλαμβάνουν νέες αιτήσεις»
Ο διευθύνων σύμβουλος της Proactive αποκάλυψε ακόμη μία ιδιαίτερα ανησυχητική διάσταση του προβλήματος: την αδυναμία ορισμένων Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων να αναλάβουν νέους παραγωγούς εξαιτίας της δυσλειτουργίας του συστήματος και του φόρτου εργασίας.
«Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί συνάδελφοι πλέον δεν αναλαμβάνουν τους παραγωγούς να τους κάνουν το ΟΣΔΕ. Δηλαδή υπάρχουν σε απόγνωση πολλοί αγρότες, πολλοί παραγωγοί, οι οποίοι δεν θα έχουν καν πρόσβαση σε κάποιο Κέντρο Υποδοχής να κάνουν την αίτησή τους».
Επισήμανε επίσης ότι η διαρκής αβεβαιότητα σχετικά με τις προθεσμίες επιτείνει την πίεση και αυξάνει τον κίνδυνο λαθών.
«Δεν ξέρουμε τι παράταση θα δώσουν. Και μπορεί να δώσουν πάλι δέκα μέρες. Αυτό δημιουργεί το εξής πρόβλημα. Δημιουργεί ένα άγχος στον κόσμο. Οι παραγωγοί με το δίκιο τους πιέζουν τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων. Οι άνθρωποι στα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων δεν μπορούν να δουλέψουν με ησυχία, με ηρεμία. Θα γίνουν λάθη».
Η επισήμανση αυτή καταδεικνύει ότι η παράταση των προθεσμιών, όταν δεν συνοδεύεται από αποκατάσταση της λειτουργικότητας, δεν αντιμετωπίζει την ουσία του προβλήματος.
«Δεν υπάρχει καμία θεσμική προστασία για παραγωγούς και Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων»
Μία από τις σοβαρότερες αποκαλύψεις της συνέντευξης προέκυψε όταν ο Χρήστος Κώνστας έθεσε ευθέως το ζήτημα της ευθύνης για τις αιτήσεις που δεν μπορούν να οριστικοποιηθούν εξαιτίας τεχνικών δυσλειτουργιών ή ασυμφωνιών στα κρατικά μητρώα.
Το ερώτημα ήταν σαφές: Τι συμβαίνει όταν ένας παραγωγός προσέρχεται εγκαίρως σε Κέντρο Υποδοχής Δηλώσεων, αλλά η αίτησή του δεν ολοκληρώνεται για λόγους που δεν εξαρτώνται από τον ίδιο; Υπάρχει κάποια θεσμική προστασία για τον παραγωγό και το ΚΥΔ;
Η απάντηση του Νίκου Μπουνάκη ήταν κατηγορηματική:
«Όχι, δεν υπάρχει. Για κανέναν δεν υπάρχει».
Ο ίδιος περιέγραψε την αντίφαση που, κατά την εκτίμησή του, δημιουργείται όταν μεταφέρεται ευθύνη στα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων χωρίς να διαθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία ελέγχου.
«Εμάς μας θεωρείτε υπεύθυνους για ένα σωρό πράγματα. Εντάξει, το δεχόμαστε για να κάνουμε τη δουλειά μας. Παρόλο που τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων δεν έχουν δυνατότητα να κάνουν έλεγχο. Διασταυρωτικό έλεγχο. Δεν έχουν ούτε συστήματα».
Όταν ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε στη νομοθετική ρύθμιση που μετακυλίει ευθύνες στα ΚΥΔ, προβλέποντας μάλιστα κυρώσεις, ο κ. Μπουνάκης υπογράμμισε:
«Πρόστιμα για ένα σύστημα το οποίο εμείς δεν έχουμε την ευθύνη για το αν δουλεύει».
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς οι επαγγελματίες που καλούνται να εξυπηρετήσουν τους παραγωγούς εμφανίζονται να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο κυρώσεων για διαδικασίες στις οποίες δεν έχουν πλήρη τεχνικό και διοικητικό έλεγχο.
«Χωρίς σωστό ΟΣΔΕ μπορεί να υπάρξει πρόβλημα ακόμη και στην παράδοση της ελιάς στο ελαιουργείο»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η επισήμανση ότι οι συνέπειες από την αδυναμία ολοκλήρωσης των δηλώσεων μπορεί να επεκταθούν πολύ πέρα από τις επιδοτήσεις.
Ο Νίκος Μπουνάκης εξήγησε ότι το ΟΣΔΕ συνδέεται με ένα ευρύ πλέγμα δραστηριοτήτων και υποχρεώσεων των παραγωγών, από την τεκμηρίωση της αγροτικής παραγωγής έως την πιστοποίηση προϊόντων.
«Εμείς μπήκαμε σε αυτή τη διαδικασία γιατί πρέπει να εξυπηρετήσουμε τους πελάτες που είχαμε στα εκπαιδευτικά προγράμματα. Και παράλληλα εξυπηρετούμε και ένα σωρό άλλους παραγωγούς. Αν δεν γίνει η αίτηση ΟΣΔΕ, αν δεν ολοκληρωθεί σωστά μια διαδικασία αίτησης ΟΣΔΕ, επειδή η αίτηση αυτή συνδέεται με όλες τις δραστηριότητες του παραγωγού, αν είχε, ας πούμε, και το ελαιοκομικό μητρώο να ολοκληρωθεί, ο παραγωγός δεν θα μπορούσε να παραδώσει ούτε τις ελιές στο ελαιουργείο».
Στη συνέχεια εξήγησε τη σημασία της τεκμηρίωσης της προέλευσης των προϊόντων:
«Γιατί θα πρέπει να αποδείξει ότι αυτές οι ποσότητες ελαιοκάρπου προέρχονται από αυτά τα ελαιοτεμάχια που τα έχουν δηλώσει στο ΟΣΔΕ».
Η αναφορά αυτή αναδεικνύει τον κίνδυνο να δημιουργηθούν αλυσιδωτά προβλήματα σε δραστηριότητες που αποτελούν τον πυρήνα της κρητικής αγροτικής οικονομίας.
«Κινδυνεύουν οι πιστοποιήσεις ΠΟΠ, τα επιχειρησιακά προγράμματα και οι άδειες στις λαϊκές αγορές»
Ο κ. Μπουνάκης ανέλυσε τις συνέπειες που μπορεί να υπάρξουν για τις πιστοποιήσεις των αγροδιατροφικών προϊόντων, επισημαίνοντας ότι η ορθή καταγραφή των παραγωγών και των εκτάσεών τους είναι κρίσιμη για την ιχνηλασιμότητα.
«Παράλληλα, εμείς τώρα που δουλεύουμε για τα ΠΟΠ, για τα προϊόντα ΠΟΠ, από τα τυριά μέχρι το ελαιόλαδο και όλα τα προϊόντα, για να μπορείς να πιστοποιήσεις ένα προϊόν ως ΠΟΠ πρέπει να αποδείξεις από ποιους παραγωγούς έχεις πάρει την πρώτη ύλη».
Και συνέχισε:
«Αν αυτό είναι γάλα από αυτούς τους κτηνοτρόφους που έχουν δηλώσει αυτά τα αιγοπρόβατα, αν είναι ελαιόλαδο από αυτούς τους παραγωγούς που έχουν τη δυνατότητα να δηλώσουν αυτά τα στρέμματα που έχουν αυτή την παραγωγή».
Στην ίδια κατεύθυνση ανέφερε ότι επηρεάζονται και άλλες αγροτικές δραστηριότητες:
«Κηπευτικά, αντίστοιχα, οι άνθρωποι που κάνουν τα επιχειρησιακά σχέδια θα πρέπει τώρα, τέλος του χρόνου, να καταθέσουν τα ΟΣΔΕ προκειμένου να προχωρήσουν τα επιχειρησιακά σχέδια. Ακόμα και οι παραγωγοί που βγαίνουν στη λαϊκή, για να πάρουν άδεια στη λαϊκή πρέπει να έχουν δηλώσει στο ΟΣΔΕ τα αγροτεμάχια από τα οποία συλλέγουν τα προϊόντα».
Όπως εξήγησε, η σημασία του ΟΣΔΕ είναι διπλή: αφενός αποτελεί τη βάση για τη χορήγηση των αγροτικών ενισχύσεων και αφετέρου λειτουργεί ως βασικό αποδεικτικό στοιχείο της παραγωγικής δραστηριότητας.
«Δηλαδή, ένα ζήτημα είναι οι επιδοτήσεις που πρέπει να δοθούν έγκαιρα για να μειωθεί το κόστος παραγωγής, το δυσβάσταχτο αυτή την περίοδο με τις τεράστιες αυξήσεις στην ενέργεια. Και το δεύτερο είναι ότι είναι ένα πιστοποιητικό το ΟΣΔΕ που αποδεικνύει ότι εγώ, κύριε, έχω γη, έχω καλλιέργειες από τις οποίες θα παράγω και πουλάω».
«Πώς θα δώσει ο ΕΛΓΑ αποζημιώσεις αν δεν υπάρχουν ολοκληρωμένες δηλώσεις;»
Σημαντική ήταν και η αναφορά στις αποζημιώσεις των αγροτών από φυσικές καταστροφές.
Ο Νίκος Μπουνάκης συνέδεσε τη λειτουργία του ΟΣΔΕ με τη δυνατότητα του ΕΛΓΑ να προσδιορίζει τις καλλιεργούμενες εκτάσεις και να προχωρά στις προβλεπόμενες διαδικασίες αποζημίωσης.
«Ας πάμε τώρα με τις καταστροφές του ΕΛΓΑ. Πού θα πατήσει ο ΕΛΓΑ για να δώσει αποζημιώσεις; Στις εκτάσεις που κάθε παραγωγός έχει δηλώσει στο ΟΣΔΕ».
Και πρόσθεσε:
«Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, ότι δεν είναι μια απλή διαδικασία που πρέπει έτσι με ελαφρά την καρδία να τη διαχειρίζονται κάποιοι χωρίς να έχουν αντιληφθεί σε βάθος τη σημασία αυτού του συστήματος. Και δεν είναι τυχαίο που στην Ευρώπη, σε όλη την Ευρώπη, κυρίως το σύστημα ανοίγει Φεβρουάριο, Μάρτιο, Απρίλιο το πολύ».
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο χρόνος είναι αναγκαίος όχι μόνο για τη διεκπεραίωση των αιτήσεων αλλά και για τη σωστή ενημέρωση των παραγωγών σχετικά με τις υποχρεώσεις και τις δυνατότητες ενίσχυσής τους.
«Για να υπάρχει η ηρεμία, η διαδικασία, να μπορείς να κατευθύνεις και τον παραγωγό υπεύθυνα από τι πρέπει να δηλώσει και τι καλλιεργητικές εργασίες πρέπει να κάνει, προκειμένου να μπορέσει να πάρει τα περισσότερα χρήματα που του ανήκουν, που του αναλογούν, ανάλογα με το ποιον χειρισμό κάνει στην καλλιέργειά του».
«Αν οι πληρωμές μεταφερθούν στο 2027, μπορεί να υπάρξουν πρόστιμα και απώλειες ενισχύσεων»
Ιδιαίτερα ανησυχητική ήταν η τοποθέτηση του διευθύνοντος συμβούλου της Proactive σχετικά με το ενδεχόμενο οι πληρωμές να μεταφερθούν στο επόμενο έτος.
Ο Νίκος Μπουνάκης προειδοποίησε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα, εξαιτίας των χρονικών περιορισμών και των διαδικασιών που συνδέονται με τις ευρωπαϊκές ενισχύσεις.
«Αυτό θα είναι μια μεγάλη καταστροφή. Δεν ξέρω αν μπορεί η χώρα να τα δώσει το 2027 χωρίς πρόστιμα και χωρίς διαδικασία. Τα χρήματα πρέπει να δοθούν μέσα στο 2026».
Στη συνέχεια αναφέρθηκε και στις συνέπειες για άλλες κατηγορίες ενισχύσεων:
«Αλλιώς υπάρχουν τα πρόστιμα, υπάρχει η διαδικασία, υπάρχουν τα οικολογικά σχήματα που δεν θα πληρωθούν και θα χαθούν τα χρήματα, γιατί αυτά θα πληρωθούν τον Μάρτιο».
Η συγκεκριμένη προειδοποίηση αφορά, σύμφωνα με τον ίδιο, όχι μόνο την καθυστέρηση της προκαταβολής αλλά και τον κίνδυνο να επηρεαστούν επόμενες πληρωμές και προγράμματα, δημιουργώντας μια αλληλουχία οικονομικών επιπτώσεων για τους παραγωγούς.
«Ζητούμε παράταση τουλάχιστον μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου»
Απέναντι στην κατάσταση που έχει διαμορφωθεί, ο Νίκος Μπουνάκης υπογράμμισε την ανάγκη να υπάρξει άμεσα μια ουσιαστική και ρεαλιστική παράταση, ώστε να ολοκληρωθούν οι αιτήσεις χωρίς την πίεση των διαδοχικών ολιγοήμερων προθεσμιών.
Όπως εξήγησε, το αίτημα δεν αποτελεί μεμονωμένη πρωτοβουλία, αλλά εκφράζει εκατοντάδες εκπροσώπους Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων από ολόκληρη τη χώρα.
Η προτεινόμενη παράταση έως τουλάχιστον τις 15 Δεκεμβρίου αποσκοπεί στο να εξασφαλιστεί επαρκής χρόνος για την ολοκλήρωση των δηλώσεων και να διατηρηθεί η δυνατότητα πραγματοποίησης πληρωμών πριν από το τέλος του έτους.
Ο ίδιος κατέστησε σαφές ότι οι διαδοχικές παρατάσεις λίγων ημερών δεν προσφέρουν την αναγκαία ασφάλεια στους παραγωγούς και στους επαγγελματίες που διαχειρίζονται τις αιτήσεις.
Η παρέμβασή του αναδεικνύει την ανάγκη να συνδυαστεί οποιαδήποτε νέα προθεσμία με ουσιαστική αποκατάσταση της λειτουργίας της πλατφόρμας, διαφορετικά ο πρόσθετος χρόνος κινδυνεύει να αποδειχθεί ανεπαρκής.
«Πρέπει να παρέμβει πλέον ο ίδιος ο Πρωθυπουργός-Μιλάμε για 2 δισεκατομμύρια ευρώ»
Ο Νίκος Μπουνάκης αποκάλυψε ότι στην Κρήτη έχει ήδη συγκροτηθεί συντονιστική επιτροπή με τη συμμετοχή εκπροσώπων του κλάδου, ενώ προγραμματίζεται ενημερωτική συνάντηση στην Ένωση Ηρακλείου, με πρόσκληση προς τους βουλευτές και τους τοπικούς παράγοντες.
«Εμείς εδώ, επειδή ξεκινήσαμε από την Κρήτη, έχουμε φτιάξει μια συντονιστική επιτροπή που αποτελείται από όλους, από ιδιώτες, και από την Παρασκευή κάνουμε μια ενημέρωση στην Ένωση Ηρακλείου στους βουλευτές μας, στους παράγοντες, τους καλούμε να βοηθήσουν για μια ουσιαστική παράταση, αφού τους εξηγήσουμε τη διαδικασία».
Ο ίδιος εξέφρασε την απογοήτευσή του για το γεγονός ότι, παρά τις συνεχείς ενημερώσεις και παρεμβάσεις, τα προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται.
«Δεν θυμάμαι κι εγώ πόσες συναντήσεις έχουμε κάνει και πόσες ενημερώσεις έχουμε κάνει, προκειμένου να κατανοήσουν οι υπεύθυνοι το μέγεθος του προβλήματος. Σας έχω στείλει και την επιστολή που στείλαμε στον Πρωθυπουργό. Γιατί είναι ένα θέμα που θεωρώ ότι πρέπει να παρέμβει πλέον ο Πρωθυπουργός».
Στο σημείο αυτό έδωσε και την πανελλαδική οικονομική διάσταση της κρίσης:
«Μιλάμε για 2 δισεκατομμύρια ευρώ που πρέπει να δοθούν στον αγροτικό τομέα».
Η αναφορά στα δύο δισεκατομμύρια ευρώ καταδεικνύει το συνολικό μέγεθος των χρηματοδοτικών αναγκών που, σύμφωνα με τον ίδιο, διακυβεύονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη και σημαντικές οικονομικές πιέσεις.
«Δεν μιλάμε μόνο για επιδοτήσεις, μιλάμε για τη διατροφική ασφάλεια της χώρας»
Κλείνοντας τη συνέντευξή του στον Χρήστο Κώνστα και στον Politica 89.8, ο Νίκος Μπουνάκης έθεσε το ζήτημα σε μια ακόμη ευρύτερη διάσταση, συνδέοντας την έγκαιρη καταβολή των αγροτικών ενισχύσεων με τη συνέχιση της παραγωγικής δραστηριότητας και τη διατροφική ασφάλεια της χώρας.
«Πρέπει να διασφαλίσουμε, και με όλη αυτή την κρίση που υπάρχει στο περιβάλλον μας, τη διατροφική ασφάλεια της χώρας. Πρέπει οι παραγωγοί να πάρουν τα χρήματα, να αγοράσουν λιπάσματα, σπόρους, να σπείρουν, να κάνουν καλλιεργητικές φροντίδες, να μπορούν να συλλέξουν τα προϊόντα τους. Δεν είναι απλά τα θέματα».
Ο ίδιος θέλησε να ξεκαθαρίσει ότι οι παρεμβάσεις των επαγγελματιών του κλάδου δεν αποσκοπούν στη διατήρηση ενός ανεξέλεγκτου συστήματος, αλλά ακριβώς στο αντίθετο: στη δημιουργία ενός αξιόπιστου μηχανισμού που θα διασφαλίζει τη νομιμότητα χωρίς να οδηγεί τους πραγματικούς παραγωγούς σε αδιέξοδο.
«Εμείς θέλουμε ένα σύστημα αυστηρό. Δίκαιο. Αλλά λειτουργικό».
Η τελευταία αυτή φράση συμπυκνώνει την ουσία της παρέμβασής του.
Το ζήτημα που αναδεικνύεται πλέον δεν είναι μόνο αν η νέα πλατφόρμα θα καταφέρει να λειτουργήσει αποτελεσματικά ή πόσες ακόμη παρατάσεις θα ανακοινωθούν. Είναι αν η κυβέρνηση μπορεί να εγγυηθεί ότι οι παραγωγοί θα λάβουν εγκαίρως τις ενισχύσεις που δικαιούνται, ότι δεν θα βρεθούν αντιμέτωποι με απώλειες εξαιτίας τεχνικών δυσλειτουργιών και ότι η αγροτική οικονομία δεν θα υποστεί μια νέα, σοβαρή κρίση ρευστότητας.
Για την Κρήτη, το διακύβευμα είναι άμεσο και απολύτως συγκεκριμένο: περίπου 100 εκατομμύρια ευρώ που θα έπρεπε να βρίσκονται στην αγορά, να χρηματοδοτούν τη συγκομιδή, να στηρίζουν την κατανάλωση και να ενισχύουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, κινδυνεύουν να καθυστερήσουν εξαιτίας της αδυναμίας ολοκλήρωσης των δηλώσεων και καταβολής των ενισχύσεων.
Και όπως προκύπτει από τις προειδοποιήσεις του Νίκου Μπουνάκη, το κόστος μιας τέτοιας εξέλιξης δεν θα περιοριστεί στους αγρότες και τους κτηνοτρόφους. Θα το αισθανθεί το σύνολο της πραγματικής οικονομίας του νησιού.
