Politica 89.8
Νίκος Καζαντζάκης: Ο λογοτέχνης, φιλόσοφος και ταξιδευτής που έγινε παγκόσμιο σύμβολο – Μικρό αφιέρωμα στον μεγάλο Ηρακλειώτη
Από τους ελάχιστους Έλληνες συγγραφείς με παγκόσμια απήχηση, ο Νίκος Καζαντζάκης παραμένει μια μορφή που συνεχίζει να προκαλεί διάλογο. «Δεν είναι συγγραφέας γραφείου», επισημαίνεται στο αφιέρωμα που έκανε σήμερα, επέτειο των γενεθλίων του μεγάλου Ηρακλειώτη, ο Νίκος Αγγελάκης στην εκπομπή του “Όμορφη Μέρα”. Είναι όπως αναφέρει, ένας ακούραστος ταξιδευτής που μετέτρεψε την εμπειρία σε λογοτεχνία και τη λογοτεχνία σε πεδίο σύγκρουσης ιδεών. Στο έργο του κυριαρχεί «πάντα μία μάχη: σώμα και πνεύμα, πίστη και αμφιβολία», μια ένταση που διαπερνά τους ήρωές του και καθρεφτίζει τα υπαρξιακά ερωτήματα του ίδιου.
Ο Ζορμπάς αναδεικνύεται ως «η ίδια η ζωή σε ακατέργαστη μορφή», παγκόσμιο σύμβολο χαράς και ορμής, ενώ ταυτόχρονα ο Καζαντζάκης δεν διστάζει να αγγίξει θρησκεία, ηθική και ανθρώπινη αγωνία, επιδιώκοντας —όπως τονίζεται— να θέτει ερωτήματα και όχι να προσφέρει εύκολες απαντήσεις. Το αποτύπωμα της σκέψης του συμπυκνώνεται στη φράση που χαράχτηκε στον τάφο του: «Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβούμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος». Ένα μότο που συνοδεύει μέχρι σήμερα ένα έργο ζωντανό, ανοιχτό και βαθιά ανθρώπινο.
Ο Νίκος Καζαντζάκης γεννήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου του 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης, τότε υπό οθωμανική κυριαρχία — μια εμπειρία που σημάδεψε βαθιά τη σκέψη και το έργο του. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι, όπου ήρθε σε επαφή με τις ιδέες του Νίτσε και του Μπερξόν. Από νωρίς έδειξε ενδιαφέρον όχι μόνο για τη λογοτεχνία αλλά και για τη φιλοσοφία και την πολιτική, αναζητώντας μια σύνθεση πνευματικής και κοινωνικής δράσης.
Η ζωή του χαρακτηρίστηκε από αδιάκοπα ταξίδια σε Ευρώπη, Ασία και Μέση Ανατολή. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος, μεταφραστής και κρατικός αξιωματούχος, ενώ για ένα διάστημα δραστηριοποιήθηκε και σε διεθνείς οργανισμούς. Τα ταξίδια του δεν είχαν τουριστικό χαρακτήρα· αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τα ταξιδιωτικά του κείμενα και τα μεγάλα μυθιστορήματα που τον καθιέρωσαν διεθνώς.
Στο συγγραφικό του έργο περιλαμβάνονται μυθιστορήματα, θεατρικά έργα, δοκίμια, ποίηση και μεταφράσεις. Ανάμεσα στα πιο γνωστά έργα του είναι ο *Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά*, ο “Καπετάν Μιχάλης”, “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται” και “Ο Τελευταίος Πειρασμός”. Το μνημειώδες ποιητικό έργο του, η *Οδύσσεια*, αποτελεί μια σύγχρονη επική σύνθεση χιλιάδων στίχων. Προτάθηκε επανειλημμένα για Νόμπελ Λογοτεχνίας και μεταφράστηκε σε δεκάδες γλώσσες.
Πέθανε το 1957 στη Γερμανία, σε ηλικία 74 ετών. Η κηδεία του στο Ηράκλειο προκάλεσε έντονες συζητήσεις, αλλά συγκέντρωσε πλήθος κόσμου. Στον τάφο του χαράχτηκε η φράση που συνοψίζει τη φιλοσοφία του: «Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβούμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος». Μέχρι σήμερα θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες συγγραφείς του 20ού αιώνα, με έργο που συνεχίζει να εμπνέει και να προκαλεί διάλογο.
Ακούστε παρακάτω το αφιέρωμα.
