Politica 89.8
Οικισμοί:«Εθνικό πλιάτσικο 100 δισ. ευρώ-Δεν χτίζεις ούτε εντός ορίων-Απαξιώνουν περιουσίες για να περάσει η γη στις μεγάλες εταιρείες»
Σοκαριστικές διαστάσεις αποκτά η υπόθεση του επανακαθορισμού των ορίων των οικισμών, με εκατομμύρια ιδιοκτήτες να βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο να δουν τα οικόπεδα τους να μετατρέπονται ουσιαστικά σε χωράφια, ακόμη και όταν παραμένουν εντός οικισμού.
Ο αρχιτέκτονας-πολιτικός μηχανικός Ηρακλής Πυργιανάκης, μιλώντας στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα, στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά», περιέγραψε μια πρωτοφανή ανατροπή στο ιδιοκτησιακό καθεστώς της χώρας, κάνοντας λόγο για «εθνική απαλλοτρίωση» και «εθνικό πλιάτσικο», ενώ στη συζήτηση τέθηκε ευθέως το ενδεχόμενο η απαξίωση χιλιάδων μικρών ιδιοκτησιών να ανοίγει τον δρόμο για τη συγκέντρωση γης στα χέρια μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων.
Η καταγγελία του κ. Πυργιαννάκη δεν περιορίζεται στα ακίνητα που κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός ορίων οικισμών. Όπως αποκάλυψε στη συνέντευξή του, ακόμη και οικόπεδα που θα παραμείνουν εντός των νέων ορίων μπορεί να χάσουν τη δυνατότητα οικοδόμησης, εξαιτίας των νέων απαιτήσεων αρτιότητας, οι οποίες σε συγκεκριμένες ζώνες φτάνουν τα 500 ή ακόμη και τα 2.000 τετραγωνικά μέτρα.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που, σύμφωνα με τον ίδιο, απειλεί να ανατρέψει οικογενειακούς προγραμματισμούς δεκαετιών, να ακυρώσει αγορές και κληρονομιές και να οδηγήσει σε τεράστια μεταφορά περιουσιακής αξίας.
«Εδώ συζητάμε για μια εθνική απαλλοτρίωση, εθνικό πλιάτσικο», συμφώνησε χαρακτηριστικά, καθώς οι πραγματικές συνέπειες θα γίνουν αντιληπτές από πολλούς ιδιοκτήτες όταν επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν ή να πουλήσουν τις περιουσίες τους.
«2,2 εκατομμύρια πολίτες, 3,15 εκατομμύρια ιδιοκτησίες και ζημιά άνω των 100 δισ. ευρώ»
Ο Ηρακλής Πυργιανάκης αποτύπωσε το μέγεθος της λεηλασίας παραθέτοντας στοιχεία.
«Δυστυχώς το θέμα είναι τεράστιο. Αφορά περίπου 2.200.000 Έλληνες πολίτες ή, αν θέλετε, περίπου 3.150.000 ιδιοκτησίες για όλη τη χώρα, σε 250 δήμους. Τεράστιο το νούμερο, τεράστιο το πρόβλημα. Σύμφωνα με εκτίμηση του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, που είναι και ο επίσημος τεχνικός σύμβουλος του κράτους, η ζημιά αποτιμάται πάνω από 100 δισεκατομμύρια ευρώ».
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι αναφέρεται σε απώλεια περιουσιακής αξίας και όχι σε άμεση χρηματική επιβάρυνση των ιδιοκτητών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Κρήτη, εκτιμώντας ότι οι συνέπειες θα αγγίξουν σχεδόν κάθε οικογένεια, λόγω της μεγάλης διασποράς μικρών ιδιοκτησιών στους οικισμούς του νησιού.
«Επηρεάζει, θα έλεγα, όλους τους Κρητικούς. Πολύ σπάνια θα βρεις Κρητικό που να μην έχει μια ιδιοκτησία, μια αναφορά σε έναν οικισμό».
«Το ίδιο κράτος ανατρέπει όσα ίσχυαν επί σαράντα χρόνια»
Ανατρέχοντας στην αφετηρία της υπόθεσης, ο κ. Πυργιανάκης περιέγραψε πώς ο πολεοδομικός σχεδιασμός, που βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη, μετατράπηκε σε διαδικασία επανακαθορισμού των ορίων χιλιάδων οικισμών.
«Αυτό ξεκίνησε πέρυσι, τον Απρίλιο του 2025. Ήταν σε εξέλιξη ένας πολεοδομικός σχεδιασμός που αφορούσε 250 δήμους σε όλη τη χώρα, με έναν προϋπολογισμό περίπου 750 εκατομμύρια από το Ταμείο Ανάκαμψης. Εκεί ξαφνικά, ενώ ήταν σε εξέλιξη αυτές οι μελέτες, έρχεται το υπουργείο και προσθέτει στους μελετητές: Ξέρετε, θέλω να μου επανακαθορίσετε τα όρια των οικισμών κάτω από 2.000 κατοίκους. Αυτό έφερε τα πάνω κάτω».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η μεγαλύτερη αντίφαση βρίσκεται στο γεγονός ότι οικισμοί που είχαν οργανωθεί με βάση το κανονιστικό πλαίσιο του 1985 βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με μια ριζική ανατροπή.
«Οι οικισμοί αυτοί είχαν οργανωθεί με προεδρικό διάταγμα το 1985, το οποίο είχε κριθεί νόμιμο από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Και έρχεται σήμερα το Συμβούλιο της Επικρατείας και λέει ότι το προεδρικό διάταγμα αυτό του 1985, που όριζε τα όρια σε όλη την Ελλάδα, είναι παράνομο. Δηλαδή το ίδιο προεδρικό διάταγμα που κρινόταν νόμιμο, έρχεται το Συμβούλιο της Επικρατείας και το κρίνει παράνομο. Αυτά είναι τα τρελά της ελληνικής πολιτείας».
Ο κ. Πυργιαννάκης αναφέρθηκε στις αντιδράσεις που ακολούθησαν, επισημαίνοντας ότι δεν περιορίστηκαν στους μηχανικούς και στους ιδιοκτήτες, αλλά επεκτάθηκαν σε επαγγελματικούς φορείς, κόμματα και βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Όπως ανέφερε, περίπου 60 βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας είχαν εκφράσει αντιρρήσεις, γεγονός που οδήγησε την κυβέρνηση σε διορθωτική νομοθετική παρέμβαση.
Ωστόσο, κατά την εκτίμησή του, οι αλλαγές αυτές δεν αντιμετώπισαν την ουσία του προβλήματος.
«Οι ενστάσεις θα εξετάζονται, αλλά η απώλεια της περιουσίας σου δεν θα μετράει!»
Ο Ηρακλής Πυργιανάκης υποστήριξε ότι ο νέος οδικός χάρτης μεταθέτει την ολοκλήρωση της διαδικασίας σε βάθος 27 μηνών, ενώ προβλέπει αναρτήσεις των ορίων ανά δήμο και χρονικό περιθώριο ενός μήνα για την υποβολή ενστάσεων.
«Θα γνωμοδοτήσουν και τα δημοτικά συμβούλια, που μπορεί και αυτά τα ίδια να έχουν διαφορετική γνώμη από ό,τι λένε οι μελετητές που έχουν καταθέσει τις μελέτες αυτές. Οι θέσεις όμως των δημοτικών συμβουλίων και των πολιτών είναι απλή γνώμη. Δεν είναι υποχρεωμένη η κυβέρνηση να συμφωνήσει με αυτές».
Στη συνέχεια προχώρησε σε μια ιδιαίτερα σοβαρή καταγγελία για τον τρόπο αξιολόγησης των ενστάσεων.
«Προσέξτε κάτι που είναι πάρα πολύ σημαντικό. Εάν στις ενστάσεις που υποβάλλει κάποιος επικαλείται μόνο ότι έχασε αξία και ότι από οικόπεδο έγινε χωράφι, αυτό δεν λαμβάνεται υπόψη. Όπως σας το λέω. Έτσι ακριβώς το γράφει».
Η επισήμανση προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Χρήστου Κώνστα, ο οποίος στάθηκε στην αντίφαση να αποτελεί η απώλεια οικοδομησιμότητας και αξίας τον πυρήνα του προβλήματος, αλλά να μην αρκεί ως επιχείρημα για την αποδοχή μιας ένστασης.
Ο κ. Πυργιανάκης επέμεινε:«Το ότι το οικόπεδό σου γίνεται χωράφι, με έναν νόμο και ένα άρθρο, αυτό το βασικό επιχείρημα δεν εξετάζεται καν ».
Το αδιέξοδο με τα συμβόλαια, τα τοπογραφικά και το Κτηματολόγιο
Ο αρχιτέκτονας-πολιτικός μηχανικός περιέγραψε και τις πρακτικές δυσκολίες που θα αντιμετωπίσουν οι πολίτες όταν κληθούν να υπερασπιστούν τις ιδιοκτησίες τους.
«Σου λέει ότι η ένσταση πρέπει να περιλαμβάνει διάφορα πράγματα, μεταξύ των οποίων να έχεις τοπογραφικό διάγραμμα από μηχανικό, να έχεις συμβόλαιο. Μένει ένα θέμα: αυτοί που δεν έχουν συμβόλαιο τι θα γίνει; Και μιλάμε για την Κρήτη, που είναι πάρα πολλοί αυτοί που δεν έχουν συμβόλαιο».
Ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργεί η απαίτηση προσκόμισης του ΚΑΕΚ, δηλαδή του Κωδικού Αριθμού Εθνικού Κτηματολογίου, σε περιοχές όπου παραμένουν εκκρεμότητες και αμφισβητήσεις των κτηματολογικών εγγραφών.
«Ένα άλλο προαπαιτούμενο που πρέπει να έχει ο φάκελος είναι το ΚΑΕΚ. Τώρα που αναρτήθηκαν, έχουν χίλια λάθη. Δείχνανε την περιουσία σου σε κάποιον άλλον για να γίνουν οι ενστάσεις. Οι ενστάσεις αυτές δεν έχουν εκδικαστεί. Πότε θα εκδικαστούν; Και κατά συνέπεια, εγώ στον φάκελο που πρέπει να βάλω μέσα ως ενιστάμενος, λέει να βάλεις το ΚΑΕΚ. Ποιο ΚΑΕΚ θα βάλεις, αφού δεν έχει τελειώσει;».
Ουσιαστικά, περιέγραψε μια κατάσταση στην οποία ο ιδιοκτήτης καλείται να αποδείξει τα δικαιώματά του μέσα από διαδικασίες που ενδέχεται να παραμένουν ανοιχτές ή αμφισβητούμενες.
«Έχεις οικόπεδο 350 τετραγωνικών μέσα στο χωριό; Δεν θα μπορείς να χτίσεις!»
Ο κ. Πυργιανάκης εξήγησε ότι το πρόβλημα δεν αφορά αποκλειστικά όσους θα βρεθούν εκτός οικισμού.
«Πες ότι το οικόπεδό σου παραμένει μέσα στον οικισμό. Πρέπει να εξετάσεις τώρα εκεί σε ποια ζώνη είναι. Διότι υπάρχουν δύο ζώνες. Για οικισμούς κάτω από 700 κατοίκους υπάρχει η λεγόμενη Ζώνη Ανάπτυξης Οικισμού, η ΖΑΟ. Εάν λοιπόν το οικόπεδό σου βρίσκεται σε αυτή τη ζώνη, προαπαιτούμενο είναι, για να είναι άρτιο και να μπορείς να οικοδομήσεις, να είναι πάνω από 500 τετραγωνικά μέτρα και να έχει πρόσωπο τουλάχιστον 10 μέτρα σε αναγνωρισμένο δρόμο του οικισμού».
Το κρίσιμο ζήτημα, όπως υπογράμμισε, είναι ότι για δεκαετίες χιλιάδες οικόπεδα είχαν αγοραστεί, μεταβιβαστεί και διανεμηθεί με βάση διαφορετικά όρια αρτιότητας.
«Περίπου το 80% των οικισμών της Ελλάδας είχαν ελάχιστα όρια 300 τετραγωνικά. Δηλαδή εσύ είχες αγοράσει ένα οικόπεδο μέσα στον οικισμό. Ποια ήταν η ελάχιστη αρτιότητα; 300 μέτρα. Τα μοίραζες ανά 300, ανά 350, ανά 400, ανά 450. Το έκοβες κάτω από 500 και τα έχεις δώσει στα παιδιά σου ή τα αγόρασες».
Και όταν ο Χρήστος Κώνστας ζήτησε να αποσαφηνιστεί τι σημαίνει αυτό για έναν ιδιοκτήτη οικοπέδου 300 έως 450 τετραγωνικών μέτρων, η απάντηση ήταν κατηγορηματική για τα ακίνητα που εμπίπτουν στη συγκεκριμένη ζώνη:
«Δεν είναι άρτιο, δεν είναι οικοδομήσιμο. Όταν είναι σε αυτή τη ζώνη που σας λέω».
Πρόκειται για μια κρίσιμη διάκριση: ένα ακίνητο μπορεί να παραμένει εντός οικισμού, χωρίς αυτό να σημαίνει αυτομάτως ότι διατηρεί τους προηγούμενους όρους δόμησης.
«Στις Βασιλειές πρέπει να έχεις 2.000 τετραγωνικά για να χτίσεις;»
Ακόμη πιο δραματική εμφανίζεται, σύμφωνα με τον κ. Πυργιανάκη, η κατάσταση σε συγκεκριμένες ζώνες οικισμών με πληθυσμό άνω των 700 κατοίκων.
«Πάμε τώρα στους οικισμούς πάνω από 700 κατοίκους. Εκεί γίνεται και μεγάλη σφαγή. Διότι περίπου το 50% των εκτάσεων βγαίνουν εκτός ορίων οικισμού. Εκεί υπάρχει πάλι μια ζώνη, η λεγόμενη ΠΕΧ, Ζώνη Ειδικών Χρήσεων. Αυτή η ζώνη έχει τα χαρακτηριστικά ότι τα οικόπεδα που είναι στη ζώνη αυτή, θα οικοδομηθούν ως εκτός σχεδίου, ενώ είναι εντός οικισμού. Αλλά με εμβαδόν από 2.000 τετραγωνικά μέτρα και πάνω και επιπλέον 15 μέτρα πρόσωπο σε υφιστάμενο δρόμο του οικισμού».
Ο Χρήστος Κώνστας επέμεινε στην πρακτική εφαρμογή των νέων απαιτήσεων, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τις Βασιλειές, έναν από τους οικισμούς γύρω από το Ηράκλειο όπου η αξία της γης είναι ιδιαίτερα υψηλή.
Το ερώτημα ήταν απλό: πώς μπορεί κάποιος που αγόρασε νόμιμα ένα οικόπεδο 310, 350 ή 400 τετραγωνικών μέτρων να καλείται πλέον, σε συγκεκριμένη ζώνη, να διαθέτει 2.000 τετραγωνικά για να οικοδομήσει;
Ο κ. Πυργιανάκης επιβεβαίωσε ότι αυτή είναι η απαίτηση για τη συγκεκριμένη κατηγορία ακινήτων.
«Έρχεσαι εσύ και αγοράζεις ένα οικόπεδο στις Βασιλειές, εδώ δίπλα, γύρω από την πόλη, περιαστικά, που είναι οικισμοί πάνω από 700 κατοίκους. Όταν πας και αγοράζεις αυτό, έχει αρτιότητα 300 μέτρα. Αγοράζεις 310, 350, γιατί είναι και ακριβά τα οικόπεδα, 400 μέτρα αν θέλεις».
Η συζήτηση ανέδειξε έτσι το παράδοξο να βρίσκονται ακίνητα μέσα στα όρια ενός οικισμού, αλλά να αντιμετωπίζονται, ως προς κρίσιμες προϋποθέσεις δόμησης, με όρους που προσεγγίζουν την εκτός σχεδίου δόμηση.
«Στις Βασιλειές είχε προβλεφθεί μείωση των ορίων κατά 93%»
Όπως υποστήριξε, οι πρώτες μελέτες προέβλεπαν εξαιρετικά μεγάλες μειώσεις των ορίων, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και οδήγησε σε επανεξέταση των σχετικών προβλέψεων.
«Όταν ξεσηκωθήκαμε, φωνάξαμε και τα λοιπά, που είχαν μειωθεί, παραδείγματος χάρη, οι Βασιλειές 93%, οι Βούτες ήταν κάτι αντίστοιχο, φώναξαν τον μελετητή από τον Δήμο. Του δώσανε νέες κατευθύνσεις να διορθώσει τα όρια».
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, η διόρθωση των ορίων δεν σημαίνει ότι αποκαταστάθηκε η οικοδομησιμότητα όλων των ιδιοκτησιών.
Η δημιουργία ζωνών με διαφορετικές απαιτήσεις αρτιότητας μπορεί να διατηρεί ένα ακίνητο εντός των ορίων, αλλά να του αφαιρεί στην πράξη τη δυνατότητα δόμησης.
«Εδώ συζητάμε τώρα, ακόμη και οι οικισμοί, τα ακίνητα που είναι μέσα σε οικισμούς, χάνουν την οικοδομησιμότητά τους. Δηλαδή τι να συζητάμε τώρα; Συζητάμε για τα όρια, όταν εντός των ορίων πάλι δημιουργείται το ίδιο πρόβλημα».
Το μεγάλο ερώτημα: Ποιοι θα αγοράσουν τις απαξιωμένες περιουσίες;
Ο Χρήστος Κώνστας έθεσε ευθέως το ενδεχόμενο η μαζική απαξίωση μικρών οικοπέδων να δημιουργήσει συνθήκες συγκέντρωσης γης σε μεγάλους οικονομικούς παίκτες, οι οποίοι θα διαθέτουν τα κεφάλαια και τις δυνατότητες για ευρύτερες αναπτύξεις.
Στη συζήτηση διατυπώθηκε η εκτίμηση ότι οι μικροϊδιοκτησίες των 300, 400, 500 ή 800 τετραγωνικών μέτρων μπορεί να χάσουν σημαντικό μέρος της εμπορικής αξίας τους, εφόσον πάψουν να είναι οικοδομήσιμες.
«Εδώ πρέπει να μπούμε σε μια διαδικασία να σκεφτούμε ότι γίνεται ένα σχέδιο μακρόπνοο, να γίνουν εξαγορές ακινήτων κοψοχρονιάς. Κατεστραμμένα ακίνητα, που σήμερα, για παράδειγμα, στις Βασιλειές είναι απλησίαστες οι τιμές. Δεν πλησιάζεις, γιατί για 300, 400 μέτρα μιλάω, όχι 2.000 τετραγωνικά».
Η συλλογιστική που αναπτύχθηκε ήταν ότι, εάν απαιτούνται πολύ μεγαλύτερες εκτάσεις για οικοδόμηση, οι μικροϊδιοκτήτες ενδέχεται να αναγκαστούν να πουλήσουν σε χαμηλότερες τιμές, ενώ όσοι διαθέτουν μεγάλα κεφάλαια θα μπορούν να αποκτήσουν συγκεντρωμένες εκτάσεις.
«Θέλουν λοιπόν να απαξιώσουν την τιμή της γης αυτής, των 300, 400, 500, 600, 800 μέτρων, για να αναγκαστώ εγώ, για να μπορώ να χτίσω στις Βασιλειές, να πρέπει να κάνω συνενώσεις ακινήτων, να αγοράσω δηλαδή».
Το ερώτημα που ακολούθησε ήταν ποιος έχει την οικονομική δυνατότητα να αγοράζει διαδοχικά ακίνητα και να συγκεντρώνει μεγάλες επιφάνειες.
«Ποιοι έχουν να τα αγοράσουν; Μεγάλες εταιρείες. Δεν βρίσκω κάτι άλλο, κάποια άλλη εξήγηση».
Ο κ. Πυργιανάκης συμφώνησε με τον προβληματισμό που διατυπώθηκε στη συζήτηση, επισημαίνοντας και τους περιορισμούς που, κατά την άποψή του, υπάρχουν στη δυνατότητα συνενώσεων γειτονικών ακινήτων.
Η συζήτηση κατέληξε στο ενδεχόμενο να ευνοηθούν μεγάλης κλίμακας επενδύσεις μέσω ιδιωτικής πολεοδόμησης, σε αντίθεση με τις δυνατότητες του μικρού ιδιοκτήτη.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σοβαρή πολιτική και οικονομική εκτίμηση που διατυπώθηκε στη συνέντευξη, όχι για αποδεδειγμένο κυβερνητικό σχέδιο εξαγοράς ακινήτων.
«Οι μικροϊδιοκτήτες δεν έχουν καμία τύχη»
Ο κ. Πυργιανάκης υποστήριξε ότι οι νέες απαιτήσεις δεν πλήττουν μόνο τους οικονομικά ασθενέστερους ιδιοκτήτες, αλλά και τη μεσαία κατηγορία πολιτών που ενδεχομένως θα μπορούσε να αγοράσει ένα ή δύο γειτονικά οικόπεδα για να δημιουργήσει μια μεγαλύτερη ιδιοκτησία.
«Οι μικροϊδιοκτήτες δεν έχουν καμιά τύχη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στη συνέχεια της συζήτησης επισημάνθηκε ότι ακόμη και ένας οικονομικά εύπορος πολίτης, χωρίς όμως τα κεφάλαια μεγάλης εταιρείας, μπορεί να αντιμετωπίσει σημαντικά εμπόδια στην αξιοποίηση γης.
Αντίθετα, η ιδιωτική πολεοδόμηση και οι μεγάλες αναπτύξεις αναφέρθηκαν ως πεδία στα οποία μπορούν να δραστηριοποιηθούν επιχειρηματικά σχήματα με πολύ μεγαλύτερη οικονομική επιφάνεια.
Ο κ. Πυργιανάκης επανήλθε στο μέγεθος της συνολικής απώλειας περιουσιακής αξίας, επιμένοντας ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Κρήτη.
«Υπάρχει ένα τεράστιο θέμα για όλη την Ελλάδα, δεν είναι μόνο η Κρήτη. Μην κάποιοι νομίζουν ότι οι Κρητικοί φωνάζουν για την Κρήτη, για να δικαιωθούν».
«Θα το καταλάβουν όταν πάνε να πουλήσουν και θα έχουν στα χέρια τους ένα χωράφι»
Ο κ. Πυργιανάκης εκτίμησε ότι πολλοί ιδιοκτήτες δεν έχουν ακόμη αντιληφθεί τι σημαίνουν οι αλλαγές και ότι η πραγματική διάσταση του προβλήματος θα φανεί όταν επιχειρήσουν να μεταβιβάσουν, να πουλήσουν ή να αξιοποιήσουν τα ακίνητά τους.
«Θα το δούνε, θα το μάθουνε όταν, μετά από δύο χρόνια που θα ολοκληρωθεί όλη η διαδικασία αυτή, όπως καταλαβαίνω, θα επιχειρήσουν να πουλήσουν το ακίνητό τους και δεν θα μπορέσουν. Ή θα το πουλήσουνε για μερικές εκατοντάδες ευρώ, άντε δύο, τρεις, τέσσερις, πέντε χιλιάδες, και θα είναι ουσιαστικά χωράφι».
Η αναφορά αυτή οδήγησε τη συζήτηση στις οικογενειακές περιουσίες που αποκτήθηκαν με κόπο και μεταβιβάστηκαν από γενιά σε γενιά.
«Σκεφτείτε τώρα πόσες οικογένειες, που οι γονείς έχουν αγοράσει οικόπεδα για τα παιδιά τους για να χτίσουν εκεί. Και έχουν δώσει αρκετά χρήματα για να γίνει αυτό το πράγμα. Σκεφτείτε αυτούς που κληρονόμησαν. Σκεφτείτε τους γονείς που μοίρασαν την περιουσία».
Το παράδειγμα που παρουσιάστηκε ήταν αποκαλυπτικό: μια οικογένεια μοιράζει ισότιμα την περιουσία της στα παιδιά, δίνοντας στο ένα ένα διαμέρισμα και στο άλλο οικόπεδα αντίστοιχης αξίας. Εάν όμως τα οικόπεδα χάσουν την οικοδομησιμότητά τους, η οικονομική ισορροπία της διανομής ανατρέπεται.
«Στο ένα παιδί δίνω ένα-δύο οικόπεδα αξίας 100 χιλιάδων και στο άλλο δίνω ένα διαμέρισμα αξίας 100 χιλιάδων. Αυτός που έχει το διαμέρισμα καλώς… Ο άλλος που έχει πάρει τα δύο οικόπεδα, πήρε χωράφι για κότες».
Η φράση αυτή συμπύκνωσε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τον κίνδυνο που περιέγραψε: περιουσίες που μέχρι σήμερα θεωρούνταν οικοδομήσιμες και αποτελούσαν βασικό οικονομικό στήριγμα μιας οικογένειας να χάσουν μεγάλο μέρος της αξίας τους.
«Προλάβετε να βγάλετε οικοδομικές άδειες-Υπάρχει ακόμη χρόνος»
Ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά ερωτήματα που έθεσε ο Χρήστος Κώνστας αφορούσε τους πολίτες που διαθέτουν σήμερα οικόπεδα και έχουν την οικονομική δυνατότητα να προχωρήσουν σε οικοδόμηση.
Μπορούν ακόμη να εκδώσουν άδεια; Και τι πρέπει να κάνουν για να προστατεύσουν, στον βαθμό που είναι δυνατόν, τα δικαιώματά τους;
Η απάντηση του κ. Πυργιανάκη ήταν σαφής:
«Μπορούν. Καταρχήν, θα πρέπει από τώρα να συμβουλευτούν όλοι όσοι μας ακούνε και έχουν τέτοια οικόπεδα, που επηρεάζονται από αυτές τις διατάξεις, τον μηχανικό τους. Όπως πάνε στον γιατρό όταν έχουν ένα πρόβλημα υγείας, να συμβουλευτούν τον μηχανικό τους».
Στη συνέχεια προχώρησε σε συγκεκριμένη σύσταση προς όσους μπορούν οικονομικά να κινηθούν άμεσα.
«Δεύτερον, θα πρέπει όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα να βγάλουν οικοδομική άδεια. Ή τουλάχιστον, σε συνεργασία με τον μηχανικό τους, να κάνουν προέγκριση οικοδομικής άδειας. Αυτή η προέγκριση δεν είναι πλήρης οικοδομική άδεια, αλλά σε κατοχυρώνει για έναν χρόνο, να μπορέσεις να βγάλεις άδεια με τα σημερινά δεδομένα».
Ο ίδιος αναφέρθηκε και στη διάρκεια ισχύος μιας οικοδομικής άδειας.
«Η οικοδομική άδεια έχει ισχύ τέσσερα χρόνια και μέσα σε αυτό το διάστημα δεν θα έχει πρόβλημα, εφόσον ένας από τη γειτονιά δεν κάνει ένσταση να ακυρώσει την άδεια».
Ο κ. Πυργιανάκης διατήρησε ρητά αυτή την επιφύλαξη, αναφερόμενος στους κινδύνους δικαστικής αμφισβήτησης, τους οποίους συνέδεσε με τις επισημάνσεις της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων.
«Κρατάω πάντα αυτή την επιφύλαξη, μη συμβεί και αυτή η στραβή. Αλλά άλλος τρόπος δεν υπάρχει. Να κατοχυρώσουν τη διαδικασία, να ξεκινήσουν να βγάλουν άδεια. Προλαβαίνουμε, διότι με αυτό που βγάλανε τώρα, στους 27 μήνες θα έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία. Υπάρχει ο χρόνος για να εκδοθούν οι οικοδομικές άδειες».
Η σύστασή του ήταν επομένως να μη μείνουν αδρανείς οι ιδιοκτήτες, αλλά να εξετάσουν άμεσα με μηχανικό τη συγκεκριμένη νομική και πολεοδομική κατάσταση του ακινήτου τους, χωρίς να θεωρούν ότι μια προέγκριση ή άδεια παρέχει απόλυτη προστασία απέναντι σε κάθε μελλοντική αμφισβήτηση.
«Το Σύνταγμα προστατεύει την περιουσία-Εδώ το ίδιο το κράτος σου την εξαφανίζει»
Ο Ηρακλής Πυργιανάκης απηύθυνε κάλεσμα στους πολίτες να μην περιμένουν αποκλειστικά από τους μηχανικούς και τους επαγγελματικούς φορείς να διεκδικήσουν λύσεις.
«Μέχρι τώρα υπάρχει μια μεγάλη αντίδραση από μηχανικούς, από κάποιους φορείς, από τα μέσα ενημέρωσης. Εσείς ο ίδιος πόσες φορές το έχετε αναδείξει αυτό το θέμα. Θα πρέπει οι πολίτες να πάρουν τη σκυτάλη. Οι πολίτες που θίγονται, μην περιμένουν να τους λύσει το πρόβλημα ο κάθε μηχανικός που ειδικεύεται πάνω σε αυτό το θέμα».
Επικαλέστηκε μάλιστα το άρθρο 17 του Συντάγματος, που προστατεύει την ιδιοκτησία, για να υποστηρίξει ότι οι πολίτες οφείλουν να αντιδράσουν απέναντι στις αλλαγές που θεωρούν ότι πλήττουν τα περιουσιακά τους δικαιώματα.
«Ο καθένας έχει τη φωνή του, έχει τη δυνατότητά του να κάνει κάποια πράγματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδος, το άρθρο 17, λέει ότι προστατεύεται η περιουσία των Ελλήνων πολιτών. Εδώ έρχεται το ίδιο το κράτος και σου εξαφανίζει την περιουσία σου».
Και συνέχισε:
«Σου δίνει το Σύνταγμα τη δυνατότητα να αντιδράσεις. Με τι αντιδράσεις, θα μου πείτε; Υπάρχουν πάρα πολλοί τρόποι. Ο ένας είναι η ψήφος σου, ο άλλος είναι η δικαστική οδός, ο άλλος είναι η φωνή σου. Υπάρχουν πάρα πολλοί τρόποι. Ο καθένας θα σκεφτεί να βρει έναν τρόπο πώς και τι μπορεί να κάνει για να αντιδράσει προς αυτή την κατεύθυνση».
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο ποια οικόπεδα θα παραμείνουν εντός οικισμού, αλλά πόσα από αυτά θα εξακολουθήσουν πραγματικά να είναι οικοδομήσιμα και ποιοι θα έχουν τελικά την οικονομική δυνατότητα να αξιοποιήσουν τη γη.
