Politica 89.8
Π.Γερογλής – Υποστράτηγος ε.α.: «Το ενιαίο αμυντικό δόγμα δεν ενεργοποιείται με δηλώσεις – Ευκαιρία για την εδραίωση του η απειλή εναντίον της Κύπρου»
Σε μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική συνέντευξη στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα, ο στρατιωτικός αναλυτής και υποστράτηγος ε.α. Παναγιώτης Γερογλής ανέλυσε τις γεωπολιτικές εξελίξεις γύρω από την Κύπρο, τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην άμυνα των κρατών-μελών, τη στάση της Τουρκίας αλλά και τις πραγματικές προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση ενός ουσιαστικού αμυντικού πλαισίου Ελλάδας-Κύπρου.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η παρούσα κρίση μπορεί να αποτελέσει μια ιστορική ευκαιρία για την εδραίωση μιας πραγματικής στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας, αρκεί να υπάρξει πολιτική βούληση και ουσιαστικές αποφάσεις πέρα από τις δημόσιες δηλώσεις.
Η επίθεση στην Κύπρο και τα όρια της ευρωπαϊκής άμυνας
Ο Παναγιώτης Γερογλής εξήγησε ότι θεσμικά η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει μηχανισμούς συλλογικής άμυνας, όπως προβλέπει η Συνθήκη της Λισαβόνας και ειδικά το άρθρο 42 παράγραφος 7, σύμφωνα με το οποίο μια ένοπλη επίθεση εναντίον κράτους-μέλους θα πρέπει να αντιμετωπιστεί συλλογικά από τα υπόλοιπα κράτη. Ωστόσο, όπως σημείωσε, στην πράξη οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί παραμένουν αργοί και δύσκαμπτοι.
Στην περίπτωση της Κύπρου δεν έχει υπάρξει ακόμη επίκληση του συγκεκριμένου άρθρου από τη Λευκωσία, γεγονός που σημαίνει ότι η συνδρομή που παρέχεται αυτή τη στιγμή προέρχεται κυρίως από πρωτοβουλίες επιμέρους κρατών και όχι από μια συνολική ευρωπαϊκή στρατιωτική απόφαση.
Οι κινήσεις χωρών όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία αποτελούν μεν θετική ένδειξη αλληλεγγύης, όμως δεν συνιστούν ενεργοποίηση της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας.
Ο υποστράτηγος ε.α. τόνισε ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας: ενώ υπάρχουν θεσμικές προβλέψεις και στρατηγικά προγράμματα συνεργασίας, η εφαρμογή τους στην πράξη απαιτεί χρόνο και πολιτικές αποφάσεις που συχνά καθυστερούν.
Το ζήτημα του «δεδικασμένου» και ο ρόλος της Γαλλίας
Αναφερόμενος στη συζήτηση για το αν η στήριξη προς την Κύπρο δημιουργεί ένα «δεδικασμένο» για την Ελλάδα στο μέλλον, ο Παναγιώτης Γερογλής εμφανίστηκε επιφυλακτικός.
Όπως εξήγησε, στις διεθνείς σχέσεις κάθε κρίση αντιμετωπίζεται ως μοναδική περίπτωση και δεν υπάρχουν αυτόματοι μηχανισμοί που να εγγυώνται ότι μια σημερινή πολιτική δήλωση θα μετατραπεί σε υποχρεωτική στρατιωτική συνδρομή στο μέλλον.
Στο πλαίσιο αυτό επεσήμανε ότι οι δηλώσεις του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν υπέρ της Κύπρου έχουν ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, όμως δεν εκφράζουν το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Υπενθύμισε ωστόσο ότι η Ελλάδα διαθέτει ήδη συμφωνία αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής με τη Γαλλία, η οποία προβλέπει υποχρέωση υποστήριξης σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης εναντίον της χώρας.
Η μεγάλη στρατηγική εκκρεμότητα Ελλάδας – Κύπρου
Ο Παναγιώτης Γερογλής ανέδειξε ως σοβαρή στρατηγική αδυναμία το γεγονός ότι εδώ και πενήντα χρόνια δεν έχει συναφθεί συμφωνία αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.
Παρά τους ιστορικούς δεσμούς και τα κοινά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο, οι δύο χώρες εξακολουθούν να λειτουργούν χωρίς ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας.
Όπως σημείωσε, αυτή η διαχρονική αδράνεια αφορά όλες τις κυβερνήσεις και όχι μόνο τη σημερινή. Η ύπαρξη μιας τέτοιας συμφωνίας θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για μια πραγματική κοινή στρατηγική άμυνας και αποτροπής στην περιοχή.
Το δόγμα του ενιαίου αμυντικού χώρου και η πραγματική του σημασία
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο υποστράτηγος ε.α. στη συζήτηση που έχει ανοίξει για την επαναφορά του λεγόμενου «ενιαίου αμυντικού χώρου» Ελλάδας-Κύπρου. Όπως εξήγησε, υπάρχει συχνά σύγχυση μεταξύ του όρου «ενιαίο αμυντικό δόγμα» και «ενιαίος αμυντικός χώρος», ενώ πρόκειται για διαφορετικές έννοιες.
Το βασικό στοιχείο που τόνισε είναι ότι ένα στρατιωτικό δόγμα δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί απλώς με μια πολιτική δήλωση. Το δόγμα καθορίζει τη δομή, την οργάνωση, τη χρήση και τον τρόπο δράσης των ενόπλων δυνάμεων και προϋποθέτει συγκεκριμένες στρατιωτικές δυνατότητες, σχεδιασμό και επιχειρησιακή προετοιμασία.
Η ανάπτυξη ελληνικών φρεγατών και μαχητικών αεροσκαφών στην Κύπρο αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, μια θετική κίνηση ενίσχυσης της άμυνας, αλλά δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ενεργοποιήθηκε κάποιο στρατηγικό δόγμα.
Η ανάγκη πολιτικής βούλησης και πραγματικών δυνατοτήτων
Ο Παναγιώτης Γερογλής υπογράμμισε ότι το βασικό στοιχείο για την υλοποίηση οποιασδήποτε στρατηγικής είναι η πολιτική βούληση. Χωρίς αποφασιστικότητα σε πολιτικό επίπεδο, ακόμη και τα πιο ολοκληρωμένα θεσμικά κείμενα παραμένουν ανενεργά.
Η σημερινή κρίση, όπως ανέφερε, μπορεί να αποτελέσει μια «χρυσή ευκαιρία» για να δημιουργηθεί ένα πραγματικό πλαίσιο αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας και Κύπρου. Για να συμβεί όμως αυτό, θα πρέπει να υπάρξει όχι μόνο πολιτική συμφωνία αλλά και ανάπτυξη αντίστοιχων στρατιωτικών δυνατοτήτων και από τις δύο πλευρές.
Μάλιστα, πρότεινε ότι η Κύπρος θα μπορούσε να ενισχύσει τις δυνατότητές της αποκτώντας αξιόμαχα μαχητικά αεροσκάφη που ενδεχομένως αποσύρονται από άλλες χώρες, όπως γαλλικά αεροσκάφη, κάτι που θα ενίσχυε σημαντικά την αποτρεπτική ισχύ της.
Οι κινήσεις στο βόρειο μέτωπο και η υπόθεση των Patriot
Σχολιάζοντας την αποστολή ελληνικών συστημάτων Patriot στη Βόρεια Ελλάδα για την κάλυψη αναγκών αεράμυνας της Βουλγαρίας, ο στρατιωτικός αναλυτής ανέφερε ότι δεν έχει υπάρξει σαφής εξήγηση για την απειλή που αντιμετωπίζει η Σόφια.
Ωστόσο, εξήγησε ότι η συγκεκριμένη ανάπτυξη συνδέεται κυρίως με την προστασία κρίσιμων υποδομών και διαδρόμων ανεφοδιασμού που σχετίζονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και με ενεργειακές εγκαταστάσεις όπως ο τερματικός σταθμός υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Αλεξανδρούπολη.
Η στάση της Τουρκίας και οι πιθανές εξελίξεις
Τέλος, ο Παναγιώτης Γερογλής σχολίασε τη στάση της Τουρκίας, η οποία αρχικά κράτησε χαμηλούς τόνους αλλά στη συνέχεια προχώρησε σε κινήσεις στρατιωτικής παρουσίας στα κατεχόμενα της Κύπρου με ανάπτυξη μαχητικών αεροσκαφών.
Όπως ανέφερε, η Άγκυρα βρίσκεται σε μια περίπλοκη ισορροπία ανάμεσα στις σχέσεις της με το Ιράν, την αντιπαράθεσή της με το Ισραήλ και τη φιλοδοξία της να εμφανιστεί ως περιφερειακή δύναμη. Η κατάσταση παραμένει ρευστή και κανένα σενάριο δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Ο ίδιος κατέληξε ότι εάν η Τουρκία αισθανθεί πραγματική πίεση στο πεδίο, είναι πιθανό να αντιδράσει δυναμικά. Μέχρι τότε, όμως, το γεωπολιτικό τοπίο της περιοχής παραμένει ανοιχτό και διαμορφώνεται καθημερινά από τις εξελίξεις.
