Τ. Καρατράντος-Διεθνολόγος: «Οι επιθέσεις στην Κύπρο θέτουν ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας – Η Ελλάδα δεν εξαιρείται από τους κινδύνους»

Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της για την Ευρώπη, την Κύπρο και την Ελλάδα βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης που είχε ο διεθνολόγος Τριαντάφυλλος Καρατράντος στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα, στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά».

Ο ειδικός σε ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας ανέλυσε τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες που διαμορφώνονται, την απειλή της τρομοκρατίας στην Ευρώπη, αλλά και τους πραγματικούς κινδύνους που προκύπτουν από τις επιθέσεις στην Κύπρο, τονίζοντας ότι η στοχοποίηση ευρωπαϊκού εδάφους δημιουργεί ένα σαφές ζήτημα συλλογικής ασφάλειας για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η απειλή για την Ευρώπη: πύραυλοι ή τρομοκρατία

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει μια απόλυτη σύγκριση ως προς το ποια απειλή είναι μεγαλύτερη για την Ευρώπη: η στρατιωτική απειλή από πυραυλικά συστήματα ή η τρομοκρατία που μπορεί να συνδέεται με το Ιράν. Όπως σημείωσε, οι βαλλιστικοί πύραυλοι έχουν συγκεκριμένες επιχειρησιακές δυνατότητες και γεωγραφικούς περιορισμούς, γεγονός που καθιστά δύσκολο να μιλήσει κανείς για μια γενικευμένη απειλή προς όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.

Αντίθετα, η τρομοκρατία αποτελεί μια πιο σύνθετη και απρόβλεπτη απειλή. Μπορεί να εκδηλωθεί είτε μέσω οργανωμένων δικτύων είτε μέσω «μοναχικών δραστών», φαινόμενο που έχει εμφανιστεί συχνά στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιες επιθέσεις είναι δυσκολότερο να προβλεφθούν, ενώ μπορούν να ενεργοποιηθούν από οργανώσεις που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με το Ιράν ή από άτομα που ριζοσπαστικοποιούνται λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Η επίθεση στην Κύπρο και η διάσταση της ευρωπαϊκής ασφάλειας

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις επιθέσεις που σημειώθηκαν στην Κύπρο, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση για το αν οι στόχοι ήταν βρετανικές βάσεις ή βρετανικό έδαφος δεν αλλάζει τη μεγάλη εικόνα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως είπε, ήδη εξετάζει τρόπους αντίδρασης, με κράτη-μέλη να συζητούν την αποστολή στρατιωτικών μέσων, όπως πολεμικά πλοία, μαχητικά αεροσκάφη και συστήματα αντι-drone για την ενίσχυση της άμυνας της Κύπρου. Παράλληλα έχει ανοίξει η συζήτηση για την ενεργοποίηση της λεγόμενης ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής, που επιτρέπει στα κράτη-μέλη να συνδράμουν ένα κράτος της ΕΕ που δέχεται επίθεση.

Υπάρχει κίνδυνος για την Ελλάδα;

Αναφερόμενος στις ανησυχίες για πιθανή στοχοποίηση της Ελλάδας, ο διεθνολόγος υπογράμμισε ότι πρέπει να υπάρχει μεγάλη προσοχή στην πληροφόρηση σε περιόδους κρίσεων, καθώς η παραπληροφόρηση συχνά κυριαρχεί. Ωστόσο ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν εξαιρείται θεωρητικά από τους κινδύνους που δημιουργεί μια τέτοια σύγκρουση.

Τόνισε, ωστόσο, ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές που μειώνουν τον βαθμό απειλής. Η Ελλάδα βρίσκεται γεωγραφικά πιο μακριά από τα σημεία εκτόξευσης επιθέσεων, ενώ διαθέτει πολύ ισχυρότερη αεράμυνα και γενικότερα αμυντικές δυνατότητες από την Κύπρο. Επιπλέον, η Ελλάδα είναι μέλος τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και του ΝΑΤΟ, γεγονός που σημαίνει ότι μια επίθεση στο ελληνικό έδαφος θα μπορούσε να ενεργοποιήσει μηχανισμούς συλλογικής άμυνας, όπως το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.

Η ευρωπαϊκή ρήτρα αμυντικής συνδρομής και οι πολιτικές διαφοροποιήσεις

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος εξήγησε ότι η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο που λειτουργεί το ΝΑΤΟ. Δεν υπάρχει ένας αυτόματος μηχανισμός που να υποχρεώνει όλα τα κράτη να συμμετάσχουν στρατιωτικά. Αντίθετα, η συμμετοχή εξαρτάται από την πολιτική βούληση των κρατών, δημιουργώντας συχνά έναν «συνασπισμό προθύμων».

Υπενθύμισε ότι η ρήτρα αυτή ενεργοποιήθηκε το 2015 μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Γαλλία, όταν το Παρίσι ζήτησε βοήθεια από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Στο πλαίσιο αυτό, ακόμη και αν υπάρχουν διαφοροποιήσεις στις θέσεις ορισμένων χωρών, όπως της Ισπανίας σε ζητήματα Μέσης Ανατολής, αυτό δεν σημαίνει ότι θα μπλοκαριστεί μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία στήριξης προς την Κύπρο.

Ο ρόλος της Τουρκίας και οι ισορροπίες στην περιοχή

Στη συζήτηση τέθηκε και ο ρόλος της Τουρκίας μετά τις πληροφορίες για απόπειρα επίθεσης με πυραύλους που φέρεται να αναχαιτίστηκαν από νατοϊκές δυνάμεις. Ο διεθνολόγος εκτίμησε ότι η Τουρκία πιθανότατα θα κινηθεί με προσεκτικά βήματα, επιδιώκοντας να μην εμπλακεί άμεσα στη σύγκρουση.

Όπως σημείωσε, η Άγκυρα ακολουθεί μια πιο σύνθετη και συχνά πολυεπίπεδη στρατηγική στην περιοχή, προσπαθώντας να διατηρήσει ισορροπίες. Ωστόσο, εάν υπάρξουν νέες επιθέσεις ή κλιμάκωση, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να ζητήσει και η ίδια τη στήριξη του ΝΑΤΟ, καθώς είναι κράτος-μέλος της Συμμαχίας.

Πόσο μπορεί να διαρκέσει η σύγκρουση

Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος επισήμανε ότι τα χρονοδιαγράμματα που ανακοινώνονται σε πολεμικές επιχειρήσεις σπάνια αποδεικνύονται ακριβή. Υπάρχουν ήδη διαφορετικές εκτιμήσεις ανάμεσα στο Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη διάρκεια των επιχειρήσεων, με το Ισραήλ να κάνει λόγο για περίπου δύο εβδομάδες και τις ΗΠΑ για τέσσερις έως πέντε εβδομάδες.

Η πραγματική διάρκεια, όπως υπογράμμισε, θα εξαρτηθεί από την ένταση της ιρανικής αντίδρασης, την κλιμάκωση των επιχειρήσεων και τους τελικούς πολιτικούς στόχους των εμπλεκόμενων πλευρών. Παράλληλα, παράγοντες όπως η στάση της Ρωσίας, της Κίνας αλλά και το ενδεχόμενο εμπλοκής της Βόρειας Κορέας παραμένουν μεταβλητές που μπορούν να επηρεάσουν την εξέλιξη της σύγκρουσης.

Η εικόνα που διαμορφώνεται, σύμφωνα με τον διεθνολόγο, είναι μιας εξαιρετικά σύνθετης γεωπολιτικής εξίσωσης, στην οποία οι περιφερειακές συγκρούσεις έχουν άμεσες συνέπειες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, καθιστώντας σαφές ότι η Ευρώπη –και η Ελλάδα– δεν μπορούν να θεωρούνται αποκομμένες από τις εξελίξεις.