Politica 89.8
Χ. Τσιλιώτης: «Ούτε υποψήφιος βουλευτής, ούτε στέλεχος κόμματος ο Κασιδιάρης βάσει του εκλογικού νόμου»
Κατηγορηματικός ότι με το σημερινό νομικό και νομολογιακό πλαίσιο ο Ηλίας Κασιδιάρης δεν μπορεί να είναι ούτε υποψήφιος βουλευτής σε ψηφοδέλτιο κόμματος ούτε επικεφαλής ή πραγματικός, υποκρυπτόμενος αρχηγός πολιτικού σχηματισμού εμφανίστηκε ο Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Χαράλαμπος Τσιλιώτης, μιλώντας στον Politica 89.8, στον Χρήστο Κώνστα και στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά».
Με αφορμή την αποφυλάκιση Κασιδιάρη και την πρόθεσή του να επιχειρήσει την επιστροφή του στην κεντρική πολιτική σκηνή, ο κ. Τσιλιώτης ανέλυσε τι πραγματικά επιτρέπει και τι απαγορεύει σήμερα ο εκλογικός νόμος, εστιάζοντας κυρίως στο άρθρο 32, αλλά και στο άρθρο 5.
Η απάντησή του στο βασικό ερώτημα ήταν σαφής: «Δεν μπορεί να είναι υποψήφιος βουλευτής, δεν μπορεί να είναι επικεφαλής κόμματος».
Ο ίδιος, πάντως, έκανε εξαρχής μια κρίσιμη επισήμανση: προσωπικά έχει εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις για τη συνταγματικότητα των συγκεκριμένων ρυθμίσεων. Όμως, όπως τόνισε, η πραγματική συζήτηση σήμερα δεν μπορεί να γίνεται με βάση τις θεωρητικές ενστάσεις των συνταγματολόγων, αλλά με βάση τη νομολογία που ήδη έχει διαμορφωθεί από τα ανώτατα δικαστήρια.
«Το ισχύον νομικό πλαίσιο καθορίζεται από τον εκλογικό νόμο και κυρίως το άρθρο 32 και δευτερευόντως το άρθρο 5 του εκλογικού νόμου. Τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το άρθρο 32, εγώ και στην εκπομπή σας πολλές φορές, αλλά και με δημοσιεύσεις, έχω εκφράσει τις έντονες επιφυλάξεις και αντιρρήσεις μου για τη συνταγματικότητα αυτού του νομικού πλαισίου και τη συμβατότητά του με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου», ανέφερε.
Έσπευσε όμως να προσθέσει: «Υπάρχουν τρεις αποφάσεις του Αρείου Πάγου και δύο αποφάσεις του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου που έχουν κρίνει το συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο σύμφωνο με το Σύνταγμα και σύμφωνο με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Οπότε πρέπει η συζήτηση να γίνεται με βάση όχι μόνο το νομοθετικό πλαίσιο, αλλά και το νομολογιακό πλαίσιο, το οποίο έχει ερμηνεύσει και εφαρμόσει αυτό το νομικό πλαίσιο στην πράξη».
Και κατέληξε με νόημα: «Εγώ και πολλοί άλλοι συνάδελφοι μπορούμε να έχουμε τις απόψεις μας στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα ή στα σεμινάρια. Στην πράξη όμως σημασία έχει τι λένε οι δικαστικές αποφάσεις».
Το άρθρο 32 και το «διπλό πρόβλημα» Κασιδιάρη
Ο κ. Τσιλιώτης εξήγησε ότι το καθοριστικό άρθρο για τις επόμενες εκλογές είναι το άρθρο 32 παρ. 1 του εκλογικού νόμου, το οποίο τροποποιήθηκε δύο φορές το 2023, λίγο πριν από τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου.
Όπως ανέφερε, οι κρίσιμες για την περίπτωση Κασιδιάρη προβλέψεις είναι οι περιπτώσεις β΄ και γ΄.
«Για να κατέλθει ένα κόμμα στις εκλογές θα πρέπει, μεταξύ άλλων, η πραγματική ηγεσία του κόμματος να μην έχει καταδικαστεί για σειρά ποινικών αδικημάτων, μεταξύ των οποίων και το αδίκημα της εγκληματικής οργάνωσης του άρθρου 187 του Ποινικού Κώδικα. Χρήση αυτής της διάταξης έκανε ο Άρειος Πάγος τρεις φορές, στις περιπτώσεις των κομμάτων “Έλληνες” και “Σπαρτιάτες”, και τους “Σπαρτιάτες” στις ευρωεκλογές του 2024», εξήγησε.
Η δεύτερη διάσταση αφορά ευθέως την υποψηφιότητα ενός καταδικασμένου προσώπου.
«Η περίπτωση γ΄ αναφέρει ότι η κρίση περί του ότι η δράση του πολιτικού κόμματος δεν εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος δύναται να λάβει χώρα μόνο όταν υφίσταται καταδίκη σε οποιονδήποτε βαθμό υποψηφίων βουλευτών ή ιδρυτικών μελών ή διατελεσάντων προέδρων για τα αδικήματα, μεταξύ άλλων, του άρθρου 187 του Ποινικού Κώδικα, δηλαδή για εγκληματική οργάνωση».
Κάπου εδώ βρίσκεται, σύμφωνα με τον κ. Τσιλιώτη, το κομβικό σημείο για οποιοδήποτε σχέδιο πολιτικής επιστροφής του Ηλία Κασιδιάρη.
«Δεν μπορεί λοιπόν ούτε υποψήφιος βουλευτής να είναι, ούτε πολύ περισσότερο επικεφαλής κόμματος», υπογράμμισε.
«Αν ένα κόμμα τον βάλει υποψήφιο, έχει διπλό πρόβλημα»
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική ήταν η απάντηση του καθηγητή στο υποθετικό σενάριο ενός απολύτως διαφορετικού κόμματος, με άλλη ηγεσία, το οποίο θα αποφάσιζε απλώς να συμπεριλάβει τον Ηλία Κασιδιάρη στο ψηφοδέλτιό του.
Το ερώτημα ήταν εάν σε αυτή την περίπτωση το πρόβλημα θα αφορούσε μόνο τον ίδιο ή συνολικά το κόμμα.
Η απάντηση ήταν ξεκάθαρη:
«Αυτό το κόμμα συνεργάζεται με τον Ηλία Κασιδιάρη και τον εντάσσει στα ψηφοδέλτιά του ως υποψήφιο βουλευτή. Έχει πρόβλημα το κόμμα; Έχει, κατά τη γνώμη μου, διπλό πρόβλημα».
Και εξήγησε τη διαφορά: «Με την περίπτωση β΄ είναι ένα θέμα απόδειξης, εάν είναι ο πραγματικός αρχηγός. Αλλά με το γ΄ έχει πρόβλημα διότι είναι υποψήφιος. Δεν χρειάζεται να αποδειχθεί κάτι».
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες επισημάνσεις της συνέντευξης, καθώς σύμφωνα με την ερμηνεία του κ. Τσιλιώτη δεν αρκεί για έναν πολιτικό σχηματισμό να εμφανίζει διαφορετική ηγεσία προκειμένου να εντάξει απλώς τον Κασιδιάρη στο ψηφοδέλτιό του. Η ίδια η υποψηφιότητά του ενεργοποιεί το δεύτερο σκέλος του άρθρου 32.
«Οι διατάξεις είναι φωτογραφικές για τον Κασιδιάρη , ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας»
Ο Χαράλαμπος Τσιλιώτης ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός και για τον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκε το συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο.
Παρότι αναγνωρίζει ότι έχει κριθεί συνταγματικό από τα δικαστήρια και επομένως πρέπει να εφαρμόζεται, επανέλαβε την προσωπική επιστημονική του θέση ότι οι συγκεκριμένες διατάξεις σχεδιάστηκαν ουσιαστικά έχοντας κατά νου ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.
«Υποστηρίζω την άποψη ότι οι συγκεκριμένες διατάξεις είναι φωτογραφικές. Είναι φωτογραφικές για τον Κασιδιάρη. Μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας», είπε χαρακτηριστικά.
Και συνέχισε ακόμη πιο ξεκάθαρα:
«Μπήκαν τέτοιες προϋποθέσεις, ούτως ώστε να μην μπορεί ο Κασιδιάρης, είτε από τη φυλακή είτε και μετά την αποφυλάκισή του, να κατέλθει ως υποψήφιος σε εκλογές».
Με βάση λοιπόν το ισχύον πλαίσιο και τις αποφάσεις που έχουν ήδη εκδοθεί, ο κ. Τσιλιώτης εμφανίστηκε κατηγορηματικός:
«Δεν υπάρχει κατά τη γνώμη μου καμία δυνατότητα, με βάση το ισχύον νομικό πλαίσιο, το οποίο επαναλαμβάνω έχει κριθεί από σειρά αποφάσεων δικαστηρίων ότι είναι συνταγματικό».
Πόσο μακριά πρέπει να βρίσκεται από ένα κόμμα για να μην θεωρείται ο πραγματικός αρχηγός;
Εξίσου κρίσιμο είναι το δεύτερο σενάριο: να μην είναι ο Κασιδιάρης ούτε υποψήφιος, ούτε πρόεδρος, ούτε γενικός γραμματέας, ούτε τυπικό στέλεχος, αλλά να υποστηρίζει έναν νέο πολιτικό σχηματισμό.
Πότε η απλή πολιτική υποστήριξη μετατρέπεται σε πραγματική, υποκρυπτόμενη ηγεσία;
Το ερώτημα που τέθηκε στον κ. Τσιλιώτη ήταν συγκεκριμένο: τι συμβαίνει αν στηρίζει δημόσια το κόμμα, εμφανίζεται στις συγκεντρώσεις του, καλεί τους πολίτες να το ψηφίσουν ή εάν τα στελέχη του προέρχονται από το δικό του πολιτικό περιβάλλον;
Η απάντηση του καθηγητή είχε ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω του προηγουμένου των «Σπαρτιατών».
«Όλα αυτά τα οποία είπατε, ή κάποια από αυτά ,όχι όλα, όχι κατ’ ανάγκη όλα, το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο έκρινε στις αποφάσεις 9 και 10 του 2025, που αφορούσαν το θέμα της ακύρωσης της εκλογής βουλευτών των Σπαρτιατών».
Και εδώ έκανε ίσως την πιο σημαντική επισήμανση:
«Έκρινε το Ειδικό Δικαστήριο ότι κάποια από αυτά αποτελούσαν αποδείξεις, όχι ενδείξεις, αποδείξεις ότι η υποκρυπτόμενη ηγεσία των Σπαρτιατών ήταν ο Κασιδιάρης και όχι ο Στίγκας».
Συνεπώς, κατά τον κ. Τσιλιώτη, η απόσταση που θα πρέπει να υπάρχει ανάμεσα στον Κασιδιάρη και σε οποιοδήποτε κόμμα φιλοδοξεί να συμμετάσχει κανονικά στις εκλογές είναι εξαιρετικά μεγάλη.
«Δεν πρέπει τίποτα από όλα αυτά να συμβαίνει για να θεωρείται ότι ο Κασιδιάρης δεν έχει καμία σχέση με το κόμμα. Με το οποιοδήποτε κόμμα», τόνισε.
Η κρίσιμη διάκριση: Άλλο το άρθρο 32, άλλο το άρθρο 5
Ο καθηγητής ξεκαθάρισε παράλληλα μια σημαντική σύγχυση που έχει δημιουργηθεί στη δημόσια συζήτηση σχετικά με το πόσα χρόνια μπορεί να διαρκέσει ο αποκλεισμός του Ηλία Κασιδιάρη.
Όπως εξήγησε, το άρθρο 32 αφορά την κάθοδο των κομμάτων και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες ένας πολιτικός σχηματισμός μπορεί να συμμετάσχει στις εκλογές. Το άρθρο 5, αντίθετα, αφορά τα ίδια τα φυσικά πρόσωπα.
«Το άρθρο 5 μιλάει για τους υποψηφίους, για τα φυσικά πρόσωπα, όχι για τα κόμματα», υπογράμμισε.
Ο κ. Τσιλιώτης υπενθύμισε ότι η στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων ως παρεπόμενη ποινή καταργήθηκε με τον Ποινικό Κώδικα του 2019, επιλογή την οποία χαρακτήρισε «σκανδαλώδη» και έντονα επικριθείσα.
Ωστόσο, όπως εξήγησε, ακολούθησε η τροποποίηση του εκλογικού νόμου:
«Προβλέπει το άρθρο 5 του εκλογικού νόμου ότι στερούνται του δικαιώματος του εκλέγειν όσοι, μεταξύ άλλων, έχουν καταδικαστεί και για το αδίκημα του άρθρου 187 του Ποινικού Κώδικα, δηλαδή για εγκληματική οργάνωση».
Και αμέσως μετά ανέδειξε το σημείο που ο ίδιος θεωρεί ιδιαίτερα προβληματικό:
«Η διάταξη, η οποία κατά τη γνώμη μου είναι και αυτή προβληματική από πλευράς Συντάγματος και ΕΣΔΑ, λέει ότι η αποστέρηση του δικαιώματος του εκλέγειν ισχύει για τη χρονική διάρκεια της επιβληθείσας ποινής. Το χρονικό διάστημα αποστέρησης του δικαιώματος του εκλέγειν υπολογίζεται από την επόμενη ημέρα κατά την οποία η καταδικαστική απόφαση καθίσταται αμετάκλητη».
Υπό προϋποθέσεις μπορεί να φτάσουμε ακόμη και στο 2040
Σε αυτό το σημείο ο Χαράλαμπος Τσιλιώτης διαφοροποίησε ουσιαστικά τη χρονική αφετηρία από την εκτίμηση ότι ο αποκλεισμός θα ολοκληρωθεί το 2033.
Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η καταδίκη Κασιδιάρη, όπως εξήγησε, δεν έχει ακόμη καταστεί αμετάκλητη.
«Η απόφαση της καταδίκης του είναι μεν τελεσίδικη, όχι όμως αμετάκλητη, διότι έχει κάνει αναίρεση στον Άρειο Πάγο», σημείωσε.
Και εξήγησε τι θα μπορούσε να συμβεί εάν ο Άρειος Πάγος επικυρώσει την απόφαση:
«Όποτε λοιπόν κρίνει με αμετάκλητη απόφαση ο Άρειος Πάγος —θα γίνει το ’26, θα γίνει το ’27, αυτό δεν το γνωρίζουμε— αν η απόφαση του Αρείου Πάγου επικυρώσει την απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων και ως προς το αδίκημα και ως προς την ποινή, αυτό σημαίνει ότι από την επομένη της ημέρας της δημοσίευσης της αμετάκλητης απόφασης αρχίζει να τρέχει η προθεσμία στέρησης και του δικαιώματος του εκλέγειν και, κατά συνέπεια, και του δικαιώματος του εκλέγεσθαι για 13 χρόνια για τον κ. Κασιδιάρη, διότι αυτή ήταν η ποινή με την οποία καταδικάστηκε».
Όταν ο Χρήστος Κώνστας έθεσε το παράδειγμα ότι, εάν η αμετάκλητη απόφαση εκδοθεί το 2027, τα 13 χρόνια οδηγούν στο 2040, ο κ. Τσιλιώτης απάντησε:
«Ακριβώς. Αυτό λέει η διάταξη».
«Αυτό κατά τη γνώμη μου έχει προβλήματα συνταγματικότητας»
Ο καθηγητής δεν έκρυψε πάντως τη σοβαρή επιστημονική του ένσταση απέναντι σε μια τόσο μεγάλη διάρκεια στέρησης πολιτικών δικαιωμάτων.
«Αυτό κατά τη γνώμη μου έχει προβλήματα συνταγματικότητας και συμβατότητας με την ΕΣΔΑ», τόνισε.
Μάλιστα συνέκρινε το σημερινό πλαίσιο με όσα ίσχυαν παλαιότερα:
«Ακόμα με το παλιό καθεστώς της στέρησης των πολιτικών δικαιωμάτων, όταν επιβάλλονταν πολυετείς καθείρξεις ή ακόμα και ισόβια κάθειρξη, επιβάλλονταν λιγότερα χρόνια στέρησης πολιτικών δικαιωμάτων από ό,τι η στερητική της ελευθερίας ποινή».
Κατά τον ίδιο, «ο παλιός Ποινικός Κώδικας πριν την κατάργησή του το 2019 ήταν πιο σοφός από τον κοινό εκλογικό νομοθέτη και προέβλεπε μικρότερη στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων ως παρεπόμενη ποινή σε σχέση με την κύρια ποινή που ήταν η στερητική της ελευθερίας».
«Στις επόμενες εκλογές θα κριθεί με το άρθρο 32»
Ο κ. Τσιλιώτης έκανε, τέλος, μια καθοριστική διευκρίνιση για τις αμέσως επόμενες εθνικές εκλογές.
Όπως είπε, η συζήτηση για το άρθρο 5 και τη δεκατριετή αποστέρηση δικαιωμάτων αφορά μεταγενέστερο στάδιο, καθώς προϋποθέτει αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση.
Για τις επόμενες εκλογές, όμως, το κρίσιμο νομικό εργαλείο είναι ήδη ενεργό και είναι το άρθρο 32.
«Αυτή τη στιγμή, μην μπερδευόμαστε, κύριε Κώνστα. Δεν θα κριθεί η κάθοδος του Κασιδιάρη με βάση το άρθρο 5. Μιλάμε για το δεύτερο εξάμηνο του ’27, για να μην σας πω και το ’28. Άρα λοιπόν δεν θα κριθεί το αν έχει δικαίωμα να είναι υποψήφιος ο Κασιδιάρης ή όχι στις επόμενες εκλογές με το άρθρο 5 του εκλογικού νόμου. Θα κριθεί με βάση το άρθρο 32 του εκλογικού νόμου»,κατέληξε.
Aκούστε εδώ:
