Politica 89.8
Καμιά αλλαγή στην όδευση του καλωδίου Κύπρου-Κρήτης
Το νέο τουρκικό θαλάσσιο πάρκο Φετιγιέ–Κας δεν είναι ο λόγος που θα μπορούσε να αλλάξει η όδευση του Great Sea Interconnector (GSI).
Η υφιστάμενη χάραξη του καλωδίου Κρήτης–Κύπρου περνά ήδη αρκετά νοτιότερα από την περιοχή του πάρκου. Η πραγματική ελληνοτουρκική διαφωνία αφορά τις θαλάσσιες ζώνες που η Άγκυρα διεκδικεί βάσει του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Χτες μόλις, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ερωτηθείς για δημοσιεύματα περί «ελαφράς αναχάραξης», δήλωσε ότι δεν γνωρίζει κανέναν τέτοιο σχεδιασμό και ότι, σύμφωνα με την ενημέρωσή του, το έργο θα προχωρήσει με τον αρχικό σχεδιασμό.
Η γεωγραφία εξηγεί γιατί. Το πάρκο Φετιγιέ–Κας βρίσκεται στην τουρκική ακτή απέναντι από την περιοχή του Καστελλόριζου, ενώ η βασική όδευση του τμήματος Κρήτης–Κύπρου κινείται αισθητά νοτιότερα. Το ίδιο το GSI δίνει μήκος 898 χλμ. για το υπό κατασκευή τμήμα Κύπρου–Κρήτης, με συνολικό μήκος του σχεδίου Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ 1.208 χλμ.
Άρα,μια μετατόπιση του καλωδίου μόνο και μόνο για να «αποφύγει» το συγκεκριμένο πάρκο δεν αντιμετωπίζει το βασικό γεωπολιτικό ζήτημα.
Το κρίσιμο σημείο είναι η Κάσος και το Τουρκολιβυκό. Αυτό φάνηκε ήδη τον Ιούλιο του 2024, πολύ πριν δημιουργηθεί το νέο θαλάσσιο πάρκο. Το ερευνητικό Ievoli Relume έκανε βυθομετρικές έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση στην περιοχή Κάσου–Καρπάθου. Η Τουρκία ανέπτυξε πολεμικά πλοία και υποστήριξε ότι τμήμα των ερευνών βρισκόταν σε περιοχή που θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα. Η ελληνική πλευρά υποστήριξε ότι οι εργασίες πραγματοποιούνταν εντός ελληνικών χωρικών υδάτων και της οριοθετημένης με την Αίγυπτο ελληνικής ΑΟΖ· ο ΑΔΜΗΕ ανακοίνωσε τελικά ότι οι προβλεπόμενες εργασίες ολοκληρώθηκαν.
Επομένως, ακόμη κι αν η γραμμή μετατοπιζόταν νοτιότερα από το τουρκικό πάρκο, θα παρέμενε η διαφωνία για τη θαλάσσια δικαιοδοσία. Η Άγκυρα επικαλείται τις συντεταγμένες και τις αξιώσεις που συνδέονται με το μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης του 2019 και ζητεί συντονισμό ή έγκριση για δραστηριότητες στις περιοχές που θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα.
Γιατί δεν είναι απλή λύση να πάει το καλώδιο πολύ νοτιότερα.
Ένα παλαιότερο σενάριο ήταν η γραμμή να κινηθεί βαθύτερα προς νότο, μέσα από περιοχές της αιγυπτιακής ΑΟΖ. Σύμφωνα με το σημερινό ρεπορτάζ, αυτό είχε απορριφθεί επειδή αυξάνει σημαντικά το μήκος της διασύνδεσης και δημιουργεί τεχνικά και οικονομικά προβλήματα λόγω της μορφολογίας και του μεγάλου βάθους του βυθού.
Η νέα διάσταση: το Ισραήλ
Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η υπόθεση δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ελληνοτουρκική ή κυπροτουρκική διαφορά. Η Jerusalem Post ανέφερε στις 28 Σεπτεμβρίου ότι η Διεύθυνση Πληροφοριών των IDF εξετάζει πλέον συστηματικά τις επιπτώσεις της τουρκικής παρουσίας στη Λιβύη και του θαλάσσιου διαδρόμου Τουρκίας–Λιβύης στα ισραηλινά συμφέροντα.
Σύμφωνα με την ισραηλινή εφημερίδα, αξιωματούχοι ασφαλείας εξετάζουν το ενδεχόμενο οι τουρκικές διεκδικήσεις να μπορούν να περιπλέξουν μελλοντικούς αγωγούς φυσικού αερίου Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας, υποθαλάσσια τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Αναφέρεται επίσης ανησυχία για την ελευθερία ναυσιπλοΐας και για την ασφάλεια των θαλάσσιων εμπορικών οδών του Ισραήλ. Αυτές είναι εκτιμήσεις και ανησυχίες που αποδίδει η Jerusalem Post σε ισραηλινές πηγές ασφαλείας, όχι επίσημη ανακοίνωση περί κάποιας νέας ισραηλινής πολιτικής.
Συμπέρασμα: το «αγκάθι» για το καλώδιο δεν είναι το πάρκο Φετιγιέ–Κας. Είναι το πολύ ευρύτερο ζήτημα του ποιος έχει δικαιοδοσία στον θαλάσσιο χώρο ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου. Και αυτό σημαίνει ότι η επόμενη κρίσιμη στιγμή θα είναι η επανέναρξη των ερευνών και η έκδοση των σχετικών NAVTEX: εκεί θα φανεί στην πράξη αν η Τουρκία θα επαναλάβει την αντίδραση του 2024.
