ERIS: Το «καλό» άγχος που χαρίζει χρόνια ζωής

• τη μορφή που συνδέεται με συναισθηματική αστάθεια, έντονες μεταπτώσεις διάθεσης και ψυχική εξάντληση
• και μια δεύτερη μορφή, που ονόμασαν ERIS (Emotional Reactivity and Internal Stability), η οποία χαρακτηρίζεται από ανησυχία και επαγρύπνηση, αλλά όχι από έντονη συναισθηματική απορρύθμιση.

Με απλά λόγια, κάποιοι άνθρωποι αγχώνονται, αλλά παραμένουν εσωτερικά σταθεροί.

Ποιοι ζουν περισσότερο

Οι συμμετέχοντες με υψηλό ERIS είχαν καλύτερη επιβίωση σε βάθος 15ετίας, ακόμη και σε σύγκριση με άτομα που είχαν πολύ χαμηλά επίπεδα νευρωτισμού — δηλαδή εκείνους που θεωρητικά φαίνονταν πιο «ήρεμοι».

Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι αυτοί οι άνθρωποι:

• κάπνιζαν λιγότερο,
• έπαιρναν λιγότερα ρίσκα,
• είχαν περισσότερες πιθανότητες να διακόψουν το κάπνισμα,
• ακολουθούσαν πιο ισορροπημένη διατροφή,
• ασκούνταν πιο συστηματικά,
• και επισκέπτονταν συχνότερα προληπτικά γιατρούς και εξετάσεις.

Αυτό σημαίνει ότι η συνεχής επαγρύπνηση μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να λειτουργεί προστατευτικά. Ένας άνθρωπος που ανησυχεί περισσότερο για την υγεία του ίσως τελικά φροντίζει περισσότερο και τον εαυτό του.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο

Η μελέτη περιλάμβανε ακόμη εγκεφαλικές απεικονίσεις και γενετικά δεδομένα χιλιάδων συμμετεχόντων.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η «αρνητική» μορφή νευρωτισμού σχετίζεται περισσότερο με περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στη ρύθμιση των συναισθημάτων και στη συνεχή υπερανάλυση.

Αντίθετα, το ERIS φαίνεται να συνδέεται με πιο αρχαία εγκεφαλικά συστήματα που σχετίζονται με την επιβίωση και την ανίχνευση κινδύνου, μηχανισμούς που υπάρχουν όχι μόνο στους ανθρώπους αλλά και σε πολλά ζώα.

Οι ερευνητές παρομοιάζουν αυτούς τους ανθρώπους με το πιο «προσεκτικό» άκρο της φύσης: άτομα που εντοπίζουν πιο εύκολα πιθανούς κινδύνους και αποφεύγουν συμπεριφορές που μπορεί να βλάψουν την υγεία τους.

Η υπερανάλυση δεν είναι το ίδιο με την προσοχή

Η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι το χρόνιο άγχος είναι ωφέλιμο. Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι η επίμονη ψυχική πίεση, η αϋπνία, η καταστροφολογία και η συναισθηματική αστάθεια συνεχίζουν να αποτελούν παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία.

Ωστόσο, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα:

• στην αγχώδη επαγρύπνηση που οδηγεί σε προληπτική φροντίδα,
  και
• στη διαρκή ψυχική υπερφόρτωση που εξαντλεί τον οργανισμό.

Με άλλα λόγια, το να είσαι προσεκτικός, οργανωμένος και λίγο πιο ανήσυχος για πιθανούς κινδύνους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι βλάπτεις την υγεία σου.