Politica 89.8
Τρόφιμα: Πώς οι ετικέτες επηρεάζουν τις αγοραστικές επιλογές και τη διατροφή μας
Μια απλή βόλτα στους διαδρόμους ενός σύγχρονου σούπερ μάρκετ αρκεί για να καταλάβει κανείς πόσο δύσκολο έχει γίνει να αντισταθεί στις υπερ-επεξεργασμένες τροφές. Πολύχρωμες συσκευασίες, επιθετικό marketing, εύκολη πρόσβαση και χαμηλές τιμές δημιουργούν ένα περιβάλλον που ευνοεί την κατανάλωση ανθυγιεινών προϊόντων, επηρεάζοντας σταδιακά όχι μόνο τις διατροφικές συνήθειες αλλά και τη δημόσια υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η αυξημένη κατανάλωση τροφίμων χαμηλής διατροφικής αξίας συνδέεται ήδη με τη συνεχή άνοδο του μέσου σωματικού βάρους σε πολλές χώρες, ενώ οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η παχυσαρκία εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.
Έρευνες έχουν δείξει ότι τα μηνύματα που αναγράφονται στις συσκευασίες τροφίμων επηρεάζουν ουσιαστικά τις αγοραστικές επιλογές των πολιτών, ενώ η καλύτερη διατροφική ενημέρωση μπορεί να οδηγήσει σε πιο υγιεινές αποφάσεις.
Το διατροφικό περιβάλλον και η παχυσαρκία
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Lancet το 2025, περισσότεροι από τους μισούς ενήλικες παγκοσμίως ενδέχεται να είναι παχύσαρκοι έως το 2050 εάν συνεχιστούν οι σημερινές τάσεις.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι χωρίς άμεσες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις, το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία θα συνεχίσουν να αυξάνονται διεθνώς, επιβαρύνοντας σημαντικά τα συστήματα υγείας και την οικονομία.
Το βασικό πρόβλημα, όπως επισημαίνουν, είναι ότι το ίδιο το διατροφικό περιβάλλον λειτουργεί συχνά εις βάρος του καταναλωτή, καθώς έχει σχεδιαστεί κυρίως με γνώμονα τη μεγιστοποίηση της κατανάλωσης και του κέρδους.
Παρότι πολλοί πιστεύουν ότι επιλέγουν ελεύθερα τι αγοράζουν και τι καταναλώνουν, οι μελέτες δείχνουν ότι παράγοντες όπως η διαθεσιμότητα, η οικονομική προσιτότητα, η προβολή των προϊόντων και οι διαφημίσεις καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις τελικές αποφάσεις.
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι οι διατροφικές επιλογές δεν είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα προσωπικής βούλησης, αλλά επηρεάζονται έντονα από το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινείται ο καταναλωτής καθημερινά.
Οι ετικέτες που αλλάζουν τη συμπεριφορά
Έχει παρατηρηθεί ότι οι παρασκευαστές τροφίμων προσπαθούν να κάνουν τα υπερ-επεξεργασμένα προϊόντα όσο το δυνατόν πιο ελκυστικά και «εθιστικά» για τους καταναλωτές.
Ωστόσο, οι σαφείς προειδοποιήσεις στις συσκευασίες φαίνεται ότι μπορούν να επηρεάσουν θετικά τη συμπεριφορά των πολιτών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Χιλή, η οποία το 2016 εφάρμοσε υποχρεωτικέςμαύρες προειδοποιητικές ετικέτες σε προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αλάτι ή θερμίδες.
Το μέτρο οδήγησε σε μείωση κατά 23,8% στις αγορές τροφίμων υψηλής θερμιδικής αξίας, ενώ παρόμοιες πρακτικές υιοθετήθηκαν στη συνέχεια και σε αρκετές χώρες της Κεντρικής Αμερικής.
Οι ειδικοί στη δημόσια υγεία υποστηρίζουν ότι αυτού του τύπου η επισήμανση αποτελεί το ελάχιστο επίπεδο πληροφόρησης που πρέπει να παρέχεται στους καταναλωτές ώστε να γνωρίζουν τι πραγματικά αγοράζουν.
Το Nutri-Score και η ευρωπαϊκή εμπειρία
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζεται ήδη το σύστημα επισήμανσης «Nutri-Score», το οποίο ξεκίνησε αρχικά από τη Γαλλία.
Η ετικέτα χρησιμοποιεί χρωματική κλίμακα και γράμματα — από το σκούρο πράσινο Α έως το κόκκινο Ε — προκειμένου να δείχνει τη διατροφική ποιότητα ενός προϊόντος με εύκολα κατανοητό τρόπο.
Στόχος είναι να βοηθά τους καταναλωτές να κάνουν πιο ενημερωμένες επιλογές κατά την αγορά τροφίμων.
Περισσότερες από 1.500 μάρκες χρησιμοποιούν ήδη το Nutri-Score, ενώ ενισχύονται οι πιέσεις για να καταστεί υποχρεωτικό σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Οι μελέτες που οδήγησαν στη δημιουργία του συστήματος έδειξαν ισχυρή σύνδεση μεταξύ χαμηλής διατροφικής ποιότητας και αυξημένου κινδύνου εμφάνισης σοβαρών προβλημάτων υγείας, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων μορφών καρκίνου.
Παράλληλα, αρκετές βιομηχανίες τροφίμων μείωσαν τη ζάχαρη σε προϊόντα τους ή αντικατέστησαν ραφιναρισμένα δημητριακά με ολικής άλεσης, προκειμένου να βελτιώσουν τη βαθμολογία τους.
Τα σούπερ μάρκετ προώθησαν επίσης περισσότερο τα προϊόντα υψηλής διατροφικής ποιότητας, γεγονός που αύξησε τις πωλήσεις προϊόντων με ένδειξη «Nutri-Score A» και μείωσε τις πωλήσεις εκείνων με χαμηλή αξιολόγηση.
Η σημασία της διατροφικής εκπαίδευσης
Οι έρευνες δείχνουν ότι η καθοδήγηση και η σωστή ενημέρωση μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά τις διατροφικές συνήθειες των πολιτών.
Άτομα που έλαβαν εξατομικευμένες οδηγίες σχετικά με το πού μπορούν να αγοράζουν πιο υγιεινά τρόφιμα και ακολούθησαν προγράμματα χαμηλής κατανάλωσης επεξεργασμένων προϊόντων κατάφεραν μέσα σε έξι μήνες να μειώσουν κατά 25% την κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων.
Παράλληλα, έχασαν βάρος και βελτίωσαν σημαντικά τη συνολική ευεξία και την ποιότητα ζωής τους.
newmoney.gr
