Υγεία

Μικροβιακή αντοχή: Το παγκόσμιο λάθος που κοστίζει την υγεία μας

Δημοσιεύτηκε στις 11/08/2026 23:00

Προσθήκη του politica.gr ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Πρόσφατα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Public Health μία από τις μεγαλύτερες μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί για τη χρήση των αντιβιοτικών παγκοσμίως. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 186 χώρες και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, ενώ πολλά ισχυρά αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται περισσότερο από όσο χρειάζεται, αρκετοί ασθενείς δεν έχουν πρόσβαση στις εξειδικευμένες θεραπείες που είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει την ανάγκη για πιο ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών, ώστε να προστατευθεί η αποτελεσματικότητά τους και να περιοριστεί η μικροβιακή αντοχή.

Οι κατηγορίες των αντιβιοτικών σύμφωνα με τον ΠΟΥ

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει αναπτύξει το σύστημα ταξινόμησης AWaRe, το οποίο διαχωρίζει τα αντιβιοτικά σε τρεις βασικές κατηγορίες:

Access: Περιλαμβάνει αντιβιοτικά πρώτης επιλογής, τα οποία είναι κατάλληλα για τη θεραπεία των περισσότερων συχνών βακτηριακών λοιμώξεων.
Watch: Πρόκειται για ισχυρότερα αντιβιοτικά που πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο όταν τα αντιβιοτικά πρώτης γραμμής δεν είναι αποτελεσματικά ή δεν ενδείκνυνται.
Reserve: Αποτελούν την ύστατη θεραπευτική επιλογή για σοβαρές λοιμώξεις που προκαλούνται από πολυανθεκτικά βακτήρια και η χρήση τους πρέπει να γίνεται με αυστηρά κριτήρια.

Το 2024, τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ συμφώνησαν ότι έως το 2030 τουλάχιστον το 70% της παγκόσμιας χρήσης αντιβιοτικών θα πρέπει να αφορά την κατηγορία Access, ώστε να μειωθεί η άσκοπη χρήση των ισχυρότερων αντιβιοτικών.

Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη

Οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα νέο επιστημονικό πλαίσιο αξιολόγησης, ομαδοποιώντας τις χώρες με βάση παράγοντες όπως:

το επίπεδο εισοδήματος,
η συχνότητα των λοιμωδών νοσημάτων,
τα επίπεδα μικροβιακής αντοχής,
η ποιότητα των συστημάτων υγείας.

Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν ως πρότυπο τις χώρες κάθε ομάδας που εμφάνιζαν ταυτόχρονα χαμηλή κατανάλωση αντιβιοτικών και χαμηλή θνησιμότητα από λοιμώξεις, προκειμένου να υπολογίσουν ποια θα μπορούσε να θεωρηθεί η βέλτιστη χρήση αντιβιοτικών για χώρες με παρόμοια χαρακτηριστικά.

Τα σημαντικότερα ευρήματα για τη μικροβιακή αντοχή

Η μελέτη εκτιμά ότι το 2019 καταναλώθηκαν παγκοσμίως περίπου 43 δισεκατομμύρια κύκλοι θεραπείας με αντιβιοτικά, δηλαδή κατά μέσο όρο ένας κύκλος θεραπείας ανά άτομο τον χρόνο.

Οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι περίπου το 77% αυτών των θεραπειών θα έπρεπε να αφορά αντιβιοτικά της κατηγορίας Access, γεγονός που δείχνει ότι ο στόχος του ΟΗΕ για ποσοστό 70% είναι επιστημονικά εφικτός.

Ωστόσο, η σύγκριση των θεωρητικών εκτιμήσεων με πραγματικά δεδομένα από 67 χώρες αποκάλυψε σημαντικές αποκλίσεις:

Σχεδόν τα τρία τέταρτα των χωρών χρησιμοποιούσαν συνολικά περισσότερα αντιβιοτικά από όσα πραγματικά χρειάζονταν.
Το 99% των χωρών έκανε υπερβολική χρήση αντιβιοτικών της κατηγορίας Watch, τα οποία συνδέονται περισσότερο με την ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής όταν χρησιμοποιούνται αλόγιστα.
Περισσότερες από τις μισές χώρες δεν χρησιμοποιούσαν επαρκώς τα αντιβιοτικά της κατηγορίας Reserve, με αποτέλεσμα ασθενείς με σοβαρές λοιμώξεις από ανθεκτικά βακτήρια να ενδέχεται να μην λαμβάνουν την καταλληλότερη θεραπεία.
Επιπλέον, περίπου το 60% των χωρών εξακολουθούσε να χορηγεί αντιβιοτικά τα οποία ο ΠΟΥ δεν συνιστά πλέον για συστηματική χρήση.

Γιατί είναι σημαντική η ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών

Η υπερβολική ή ακατάλληλη χρήση αντιβιοτικών επιταχύνει την ανάπτυξη της μικροβιακής αντοχής, δηλαδή την ικανότητα των βακτηρίων να επιβιώνουν παρά τη χορήγηση αντιβιοτικών. Ως αποτέλεσμα, λοιμώξεις που μέχρι σήμερα αντιμετωπίζονταν εύκολα μπορεί στο μέλλον να γίνουν δύσκολες ή ακόμη και αδύνατο να θεραπευτούν.

Από την άλλη πλευρά, η περιορισμένη πρόσβαση στα κατάλληλα αντιβιοτικά μπορεί να στερήσει από ασθενείς με σοβαρές ή πολυανθεκτικές λοιμώξεις τη θεραπεία που χρειάζονται για να επιβιώσουν.