ΕΕ – Βρετανία: Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν από τις νέες συμφωνίες μετά το Brexit

Νέες προοπτικές για φοιτητές, νέους εργαζόμενους, επιχειρήσεις και την αγορά ενέργειας ανοίγουν οι συμφωνίες μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Βρετανίας. Ωστόσο, η προσέγγιση Λονδίνου και Βρυξελλών δημιουργεί και χαμένους, ενώ σημαντικά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά.
Η σύνοδος κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης– Βρετανίας, που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες, σηματοδότησε ένα ακόμη βήμα στην προσπάθεια επαναπροσέγγισης των δύο πλευρών μετά το Brexit.
Οι ηγέτες παρουσίασαν τις νέες συμφωνίες ως μια εξέλιξη από την οποία κερδίζουν και οι δύο πλευρές. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Politico, τα οφέλη δεν κατανέμονται εξίσου, ενώ παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν η εφαρμογή των συμφωνιών εξαρτάται από μια ξεχωριστή διαπραγμάτευση για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ επέμεινε ότι οι συμφωνίες έχουν ήδη οριστικοποιηθεί και ότι το ζήτημα των διδάκτρων θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης τους επόμενους έξι μήνες. Από την πλευρά της ΕΕ, ωστόσο, είχαν προηγηθεί διαφορετικές τοποθετήσεις σχετικά με τη σύνδεση των συμφωνιών.
Οι μεγάλοι κερδισμένοι: Φοιτητές και νέοι εργαζόμενοι
Μεταξύ των σημαντικότερων ωφελημένων βρίσκονται οι νέοι της Βρετανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χάρη στο νέο πρόγραμμα κινητικότητας.
Το πρόγραμμα προβλέπει ότι 100.000 νέοι θα μπορούν να εργαστούν ή να σπουδάσουν για διάστημα έως τριών ετών στη Βρετανία ή σε κράτη-μέλη της ΕΕ, ανάλογα με τη χώρα προέλευσής τους.
Παράλληλα, συζητείται συμφωνία για τη μείωση των πανεπιστημιακών διδάκτρων. Σύμφωνα με δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες, το Λονδίνο έχει προτείνει μέχρι στιγμής δίδακτρα ύψους 12.000 λιρών για Ευρωπαίους φοιτητές.
Πρόκειται για σημαντική διαφορά σε σχέση με το σημερινό καθεστώς, καθώς τα δίδακτρα για πολίτες της ΕΕ σε βρετανικά πανεπιστήμια μπορούν να φτάσουν τις 38.000 λίρες ετησίως.
Σούπερ μάρκετ και εμπόριο τροφίμων
Στους κερδισμένους συγκαταλέγονται και οι μεγάλες βρετανικές αλυσίδες λιανικής.
Η συμφωνία προβλέπει την ευθυγράμμιση της Βρετανίας με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τα τρόφιμα και τη γεωργία έως το 2028, περιορίζοντας τις γραφειοκρατικές διαδικασίες, τις πιστοποιήσεις και τους ελέγχους στις εμπορικές συναλλαγές.
Η βρετανική κυβέρνηση εκτιμά ότι η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να προσθέτει έως 5,1 δισ. λίρες ετησίως στη βρετανική οικονομία.
Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ηλεκτρική αγορά
Ιδιαίτερα σημαντικά θεωρούνται τα οφέλη για τις βρετανικές επιχειρήσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η απόφαση για διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της Βρετανίας και της ΕΕ από το 2028 θα επιτρέψει στις βρετανικές εξαγωγές καθαρής ενέργειας να αποφεύγουν την επιβάρυνση από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα.
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία θα μπορούσε να έχει η σχεδιαζόμενη ένταξη της Βρετανίας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, για την οποία οι δύο πλευρές ελπίζουν να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις το 2027.
Η εξέλιξη αυτή θα διευκόλυνε την πώληση βρετανικής ηλεκτρικής ενέργειας στην ευρωπαϊκή αγορά και θα επέτρεπε την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Τεχνολογία και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες
Η σχεδιαζόμενη Ψηφιακή Συνεργασία ΕΕ – Βρετανίας, που αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2027, δημιουργεί νέες προοπτικές για τις επιχειρήσεις τεχνολογίας.
Στους τομείς πιθανής συνεργασίας περιλαμβάνονται η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια, η κβαντική τεχνολογία, η ασφαλής συνδεσιμότητα και τα ψηφιακά διαπιστευτήρια.
Το πρόγραμμα κινητικότητας των νέων εκτιμάται επίσης ότι θα διευκολύνει τις μικρότερες βρετανικές εταιρείες τεχνολογίας να προσελκύσουν νέους Ευρωπαίους επαγγελματίες και επιχειρηματίες.
Θετικές προοπτικές διαμορφώνονται και για το Σίτι του Λονδίνου, αν και οι συμφωνίες δεν προβλέπουν άμεσα σημαντικές αλλαγές για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
Η βελτίωση των σχέσεων δημιουργεί ελπίδες για στενότερη συνεργασία σε επενδύσεις, νεοφυείς επιχειρήσεις και αμυντική χρηματοδότηση.
Οι χαμένοι: Βρετανικά πανεπιστήμια
Στην αντίθετη πλευρά βρίσκονται τα βρετανικά πανεπιστήμια, τα οποία προειδοποιούν για σημαντικές οικονομικές απώλειες εάν μειωθούν τα δίδακτρα για τους Ευρωπαίους φοιτητές.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, η αλλαγή θα μπορούσε να προκαλέσει απώλεια εσόδων 500 εκατ. λιρών ετησίως, επηρεάζοντας τη χρηματοδότηση της έρευνας, της διδασκαλίας και των θέσεων εργασίας.
Η Χόλι Τσάντλερ, διευθύντρια στρατηγικής πολιτικής του Russell Group, προειδοποίησε ότι η μείωση των διδάκτρων ενδέχεται να περιορίσει τους διαθέσιμους πόρους για τη βρετανική ανώτατη εκπαίδευση, χωρίς απαραίτητα να αυξήσει τις ευκαιρίες σπουδών για τους Ευρωπαίους.
Κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες: Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων δασμών
Αβεβαιότητα δημιουργούν οι συμφωνίες και για τις κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδίωξε να δεσμεύσει τη Βρετανία να ακολουθήσει το ευρωπαϊκό δασμολογικό καθεστώς για τα κινεζικά αυτοκίνητα και άλλες εισαγωγές.
Το Λονδίνο απέφυγε μια τέτοια άμεση δέσμευση, συμφωνώντας ωστόσο να επιδιώξει αποτελέσματα συμβατά με τα σχετικά ευρωπαϊκά μέτρα, ώστε να προστατευθούν οι αλυσίδες εφοδιασμού και να αποτραπεί η παράκαμψη των περιορισμών.
Καθώς συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για τη συμμετοχή της Βρετανίας στο ευρωπαϊκό βιομηχανικό πρόγραμμα «Made in Europe», το ενδεχόμενο επιβολής νέων δασμών στα κινεζικά οχήματα παραμένει ανοιχτό.
Βιομηχανίες τροφίμων: Το κόστος προσαρμογής
Παρότι η συμφωνία για τα αγροδιατροφικά προϊόντα υπόσχεται ευκολότερο εμπόριο, οι Βρετανοί παραγωγοί τροφίμων εκφράζουν επιφυλάξεις.
Η ευθυγράμμιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες θα απαιτήσει αλλαγές στις διαδικασίες παραγωγής, στη συσκευασία, στην επισήμανση, στην ασφάλεια τροφίμων και στη χρήση φυτοφαρμάκων.
Οι προσαρμογές αυτές συνεπάγονται πρόσθετο κόστος για τις επιχειρήσεις.
Η επικεφαλής της Ομοσπονδίας Τροφίμων και Ποτών, Κάρεν Μπετς, χαιρέτισε την προοπτική στενότερων εμπορικών σχέσεων, προειδοποίησε όμως ότι τα χρονικά περιθώρια είναι περιορισμένα και ζήτησε ταχεία νομοθέτηση και σαφείς οδηγίες προς τις επιχειρήσεις.
Χαλυβουργίες: Τα οφέλη θα καθυστερήσουν
Οι βρετανικές χαλυβουργίες αναμένεται να ωφεληθούν μακροπρόθεσμα από τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών, καθώς θα απαλλαγούν από την επιβάρυνση του ευρωπαϊκού μηχανισμού άνθρακα.
Ωστόσο, η εφαρμογή της συμφωνίας τοποθετείται στο 2028, αφήνοντας τις επιχειρήσεις εκτεθειμένες σε πρόσθετο κόστος για τουλάχιστον ακόμη έναν χρόνο.
Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις για μια ευρύτερη συμφωνία στον τομέα του χάλυβα, η οποία θα εναρμονίζει τις ποσοστώσεις και τους δασμούς, δεν ολοκληρώθηκαν εγκαίρως για τη σύνοδο κορυφής.
Αμυντικές βιομηχανίες: Χωρίς συμφωνία για το πρόγραμμα SAFE
Ένας ακόμη κλάδος που δεν εξασφάλισε τα προσδοκώμενα οφέλη είναι η αμυντική βιομηχανία.
Παρότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να δημιουργήσουν νέο διάλογο για την οικονομική ασφάλεια, δεν υπήρξε ουσιαστική πρόοδος στο ζήτημα της πρόσβασης της Βρετανίας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ, το οποίο χρηματοδοτεί κοινές αμυντικές προμήθειες μέσω δανείων.
Ο Βρετανός υπουργός Επιχειρήσεων Τζόναθαν Ρέινολντς διευκρίνισε ότι η επανέναρξη των σχετικών συνομιλιών δεν αποτελούσε μέρος των διαπραγματεύσεων της συνόδου, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής συμφωνίας.
Στο κοινό ανακοινωθέν περιλαμβάνεται η προοπτική ενίσχυσης της συνεργασίας σε ζητήματα αμυντικής βιομηχανίας, ακόμη και μέσω πιθανής βρετανικής συμμετοχής σε ευρωπαϊκές συνεργασίες ανάπτυξης αμυντικών δυνατοτήτων.
Μια νέα σχέση με σημαντικές εκκρεμότητες
Οι συμφωνίες της 20ής Νοεμβρίου αποτυπώνουν την προσπάθεια της ΕΕ και της Βρετανίας να περιορίσουν ορισμένες από τις οικονομικές και πρακτικές συνέπειες του Brexit, χωρίς να ανατρέψουν το βασικό πλαίσιο της αποχώρησης.
Η κινητικότητα των νέων, το εμπόριο τροφίμων και η ενέργεια αποτελούν τους τομείς με τα πιο άμεσα προσδοκώμενα οφέλη, ενώ η ανώτατη εκπαίδευση, η βιομηχανία και η άμυνα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές αβεβαιότητες.
Το επόμενο εξάμηνο θα είναι καθοριστικό για την αποσαφήνιση των εκκρεμοτήτων και κυρίως για το κατά πόσο η συμφωνία σχετικά με τα πανεπιστημιακά δίδακτρα θα επηρεάσει την εφαρμογή των υπόλοιπων δεσμεύσεων.
Πηγές: Politico,ertnews.gr