Politica 89.8
Οι τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα την οποία η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοήσει. Η υπογραφή της αμυντικής συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας στη Μέκκα αποτελεί μια σημαντική μεταβολή των περιφερειακών συσχετισμών, καθώς προβλέπει ότι επίθεση εναντίον ενός από τα συμβαλλόμενα κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, με τη μορφή της συνδρομής να αποφασίζεται ανάλογα με την περίπτωση. Η τουρκική πλευρά μάλιστα παρομοίασε τη σχετική πρόβλεψη με τη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.
Η συμφωνία αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον λόγω της διαφορετικής ισχύος που εισφέρει κάθε πλευρά: η Τουρκία διαθέτει αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία και σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες, η Σαουδική Αραβία τεράστια οικονομική επιφάνεια και το Πακιστάν έναν από τους ισχυρότερους στρατούς της Ασίας, ενώ αποτελεί και πυρηνική δύναμη.
Το SIPRI εξακολουθεί να κατατάσσει το Πακιστάν μεταξύ των κρατών που διαθέτουν πυρηνικά όπλα.
Επισήμως, η νέα συμμαχία δεν κατονομάζει κάποιο κράτος ως αντίπαλο και η Άγκυρα υποστηρίζει ότι δεν στρέφεται εναντίον συγκεκριμένης χώρας.
Ωστόσο, οι δηλώσεις που ακολούθησαν —ιδιαίτερα η έντονα αντιισραηλινή τοποθέτηση του Πακιστανού υπουργού Άμυνας— καθιστούν προφανές ότι το Ισραήλ παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τη διαμόρφωση του νέου άξονα.
Για την Αθήνα, συνεπώς, το ζήτημα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί με πανικό αλλά με στρατηγικό ρεαλισμό.
Η Ελλάδα οφείλει να επενδύσει ακόμη περισσότερο στις σχέσεις της με κράτη με τα οποία υπάρχουν συγκλίνοντα συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ευρύτερη περιοχή: το Ισραήλ, τη Γαλλία, την Ινδία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Δεν πρόκειται για την οικοδόμηση ενός «αντίπαλου στρατοπέδου», αλλά για τη δημιουργία ενός δικτύου διπλωματικής, οικονομικής, ενεργειακής και αμυντικής συνεργασίας που αυξάνει το γεωπολιτικό βάρος της χώρας.
Ειδικά η σχέση Αθήνας–Παρισιού αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα αυτής της στρατηγικής.
Η Ελλάδα και η Γαλλία ανανέωσαν το 2026 τη συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης και αμοιβαίας αμυντικής συνεργασίας, επιβεβαιώνοντας έναν από τους σημαντικότερους ευρωπαϊκούς πυλώνες της ελληνικής αποτρεπτικής πολιτικής.
Ταυτόχρονα, η Αθήνα πρέπει να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους με το Ριάντ. Η Σαουδική Αραβία έχει δικά της συμφέροντα και δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως ότι η προσέγγισή της με την Τουρκία μεταφράζεται σε εχθρική στάση απέναντι στην Ελλάδα.
Στη διεθνή πολιτική οι συμμαχίες σπάνια είναι μονοδιάστατες και τα κράτη συχνά αναπτύσσουν παράλληλες συνεργασίες που εξυπηρετούν διαφορετικά συμφέροντα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η σχέση με την Ινδία. Η στενή συνεργασία Ινδίας, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Ισραήλ και Ελλάδας μπορεί να δημιουργήσει για την Αθήνα ευκαιρίες πολύ ευρύτερες από το αμιγώς στρατιωτικό πεδίο: επενδύσεις, τεχνολογία, ενέργεια, υποδομές, θαλάσσιες μεταφορές και εμπορικούς διαδρόμους που συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη. Για μια χώρα του μεγέθους της Ελλάδας, η συμμετοχή σε τέτοια δίκτυα αποτελεί πολλαπλασιαστή ισχύος.
Το Πακιστάν, από την άλλη πλευρά, είναι ένας παράγοντας που η Ευρώπη πρέπει να αξιολογεί ψύχραιμα.
Η ύπαρξη πυρηνικού οπλοστασίου και η ολοένα στενότερη αμυντική συνεργασία του Ισλαμαμπάντ με την Άγκυρα αποτελούν σημαντικές παραμέτρους της περιφερειακής ασφάλειας. Αυτό όμως δεν σημαίνει από μόνο του ότι το Πακιστάν αποτελεί άμεση πυρηνική απειλή για την Ευρώπη. Σημαίνει ότι η μεταβολή των στρατηγικών συσχετισμών από την Ανατολική Μεσόγειο έως τη Νότια Ασία πρέπει πλέον να εξετάζεται συνολικά.
Στο εσωτερικό της χώρας, η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα απαιτεί επίσης σοβαρό δημόσιο διάλογο. Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν καθαρά τις θέσεις των πολιτικών κομμάτων για την εξωτερική πολιτική, την άμυνα, τις σχέσεις Ελλάδας–Ισραήλ, την Τουρκία και τις περιφερειακές συμμαχίες. Η δημοσιογραφία έχει καθήκον να θέτει δύσκολα και συγκεκριμένα ερωτήματα σε όλους, χωρίς εξαιρέσεις.
Παράλληλα, η διαφωνία με μια κυβερνητική επιλογή ή με μια διεθνή συμμαχία αποτελεί μέρος της δημοκρατικής ζωής και δεν πρέπει να συγχέεται αυτομάτως με εχθρική δράση κατά της χώρας. Η ισχυρότερη απάντηση στις διαφορετικές απόψεις είναι τα επιχειρήματα, τα γεγονότα και η ενημέρωση.
Το βασικό συμπέρασμα παραμένει ένα: η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο σημαντικών ανακατατάξεων και πρέπει να κινηθεί με στρατηγική συνέπεια. Να ενισχύσει τις Ένοπλες Δυνάμεις της, να εμβαθύνει τις διεθνείς συμμαχίες της, να αξιοποιήσει τη θέση της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να οικοδομήσει σχέσεις που αυξάνουν το οικονομικό και γεωπολιτικό της αποτύπωμα.
Στη διεθνή πολιτική δεν υπάρχουν μόνιμες βεβαιότητες.
Υπάρχουν συμφέροντα, ισορροπίες και συσχετισμοί ισχύος.
Και σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερο από ποτέ καθαρή στρατηγική, ισχυρές συμμαχίες και εθνική αυτοπεποίθηση.
