Έφηβοι και smartphone: Πώς επηρεάζει η χρήση τους την ανάπτυξη διατροφικών διαταραχών

Δημοσιεύτηκε στις 02/10/2026 23:58

Έφηβοι και smartphone: Πώς επηρεάζει η χρήση τους την ανάπτυξη διατροφικών διαταραχών
Προσθήκη του politica.gr ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο των ΗΠΑ, υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ της απόκτησης κινητού smartphone από παιδιά στην πρώιμη εφηβεία με την ανάπτυξη διατροφικών διαταραχών.

Η έρευνα που δημοσιεύθηκε σήμερα στο περιοδικό JAMA Network Open, αναφέρει ότι σχεδόν το 70% που συμμετείχαν είχαν αποκτήσει smartphone σε ηλικία 12 ετών. Μέχρι την ηλικία των 14 ετών τα παιδιά είχαν 67% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν συμπτώματα υπερφαγίας και 50% περισσότερες πιθανότητες να υιοθετήσουν ανθυγιεινές διατροφικές συμπεριφορές, όπως να χρησιμοποιούν χάπια που προκαλούν εμετό ή να γυμνάζονται υπερβολικά για να μην πάρουν βάρος.

Διαπιστώθηκε επίσης ότι οι έφηβοι που είχαν smartphone στην ηλικία των 12 ετών είχαν περίπου διπλάσιο κίνδυνο να συνδέουν την αυτοεκτίμησή τους με το βάρος τους, καθώς και 49% υψηλότερο κίνδυνο να αναφέρουν συμπτώματα διατροφικής διαταραχής οποιουδήποτε είδους.

Κρίσιμη η πρώιμη εφηβεία για την αυτοεκτίμηση
Ένας από τους κυριότερους παράγοντες που αναδεικνύονται στην έρευνα είναι ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προβάλλουν πολύ συχνά βίντεο με συνταγές, διατροφικές συνήθειες αλλά και πρόγραμμα γυμναστικής. Παράλληλα, λόγω του ότι στις εφαρμογές αυτές προβάλλεται μόνο η εικόνα του ατόμου, τα παιδιά γίνονται περισσότερο ευάλωτα στην κριτική από τους γύρω τους, εξαιτίας του σώματός τους.

Όπως ανέφερε ο Τζέισον Ναγκάτα, αναπληρωτής καθηγητής παιδιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια και κύριος συγγραφέας της μελέτης, η πρώιμη εφηβεία αποτελεί ένα κρίσιμο αναπτυξιακό στάδιο, αλλά και «μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για την εικόνα του σώματος, καθώς η εφηβεία μεταβάλλει το σώμα την ίδια στιγμή που τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στην κριτική των συνομηλίκων τους». Πρόσθεσε ότι «ένα smartphone φέρνει έναν ολόκληρο κόσμο περιεχομένου επικεντρωμένου στην εμφάνιση κατευθείαν στην τσέπη ενός νεαρού ατόμου».

Όπως εξηγεί, τα κορίτσια έχουν συνήθως περισσότερη ανησυχία να μην αυξήσουν το βάρος τους, ενώ τα αγόρια επιδιώκουν να γίνουν πιο μυώδη.

Ενώ η ελάχιστη ηλικία για τους περισσότερους λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις ΗΠΑ είναι τα 13 έτη, ανέφερε, προηγούμενη έρευνά του έχει δείξει ότι το 64% των Αμερικανών εφήβων έχει ήδη πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από την ηλικία των 11 και 12 ετών, ακόμη και περισσότερους από έναν.

Ευάλωτοι σε λανθασμένα διατροφικά πρότυπα
Η Τζέσικα Σιρ, διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Ένωσης Διατροφικών Διαταραχών (NEDA), ανέφερε ότι για τους εφήβους είναι πολύ εύκολο να βρεθούν μπροστά σε ροή εικόνων που εξυμνούν τις διατροφικές διαταραχές, μέσω hashtag όπως #thinspo και #fitspo. Πολλές από τις αναρτήσεις φερόμενων ως ειδικών παρουσιάζουν σκληρές δίαιτες ή βίντεο με την καθημερινή τους διατροφή, ενώ αναφέρει ότι υπάρχει πολύ περιεχόμενο που παρουσιάζει ως τρόπο ευεξίας τις διατροφικές διαταραχές.

Η εταιρεία NEDA παρακολουθεί εδώ και χρόνια τις διατροφικές διαταραχές, ενώ σε πρόσφατη έρευνα που διεξήγαγε κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ευρεία προώθηση των ολοένα και πιο δημοφιλών φαρμάκων απώλειας βάρους επηρεάζει ανησυχητικά τους εφήβους. Όπως ανέφερε, η εμφάνιση διαφημίσεων γίνεται αυτόματα με βάση τις αναζητήσεις ενός χρήστη και το περιεχόμενο που βλέπει συχνά, επομένως τα παιδιά μπορούν εύκολα να βρουν τέτοιου είδους φάρμακα.

Βαθύ αποτύπωμα στην ψυχολογία τα αρνητικά σχόλια
Η εφηβεία είναι μια περίοδος κατά την οποία είναι φυσιολογικό τα παιδιά να επιδιώκουν περισσότερη αυτονομία και ιδιωτικότητα, είπε η Σιρ, αλλά όσον αφορά τα smartphone, είναι ανησυχητικό να σκεφτόμαστε τι μπορεί να συμβαίνει πέρα από το βλέμμα των γονιών: «Οι διατροφικές διαταραχές, ειδικότερα, ευδοκιμούν στην απομόνωση».

Πρόσθεσε ότι η έρευνα έδειξε πως τα σχόλια για την εμφάνιση και το βάρος στους εφήβους μπορεί να αποτελέσουν μία από τις πιο ισχυρές εμπειρίες. Συνήθως όμως τα σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι αρνητικά, κάτι που οι έφηβοι βλέπουν να συμβαίνει και σε άλλους χρήστες, εσωτερικεύοντας αυτό το συναίσθημα. Έτσι, καταλήγουν να σκέφτονται ότι αν δεν εμφανίζονται με συγκεκριμένο τρόπο στο περιεχόμενο που δημιουργούν, μπορεί να λάβουν αυτά τα σχόλια.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Οι συγγραφείς της μελέτης υπογραμμίζουν ότι δεν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της ηλικίας που θα αποκτήσουν οι έφηβοι smartphone και της εμφάνισης διατροφικών διαταραχών, ωστόσο οι γονείς θα πρέπει να εξετάζουν πολύ προσεκτικά πότε θα δώσουν στα παιδιά τους ένα κινητό.

Μάλιστα, αναφέρουν ότι κάθε παιδί είναι διαφορετικό και μπορεί να υπάρχει διαφορά στην ηλικία που θα αποκτήσουν το πρώτο τους smartphone. Οι ειδικοί συνήθως αποφεύγουν να δώσουν μια γενική απάντηση που να ταιριάζει σε όλες τις περιπτώσεις, τονίζοντας ότι οι γονείς πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ατομικές ανάγκες του κάθε παιδιού και της οικογένειας, να καθορίζουν σαφείς κανόνες σχετικά με τη χρήση του κινητού και να διατηρούν ανοιχτή επικοινωνία με τα παιδιά τους σχετικά με το τι βλέπουν στις συσκευές τους.

«Έτσι, αν και όταν ένας γονέας αγοράσει στο παιδί του το πρώτο του smartphone, είναι σημαντικό να σκεφτεί τι είδους καθοδήγηση και μέτρα προστασίας μπορούν να συνοδεύουν αυτό το τηλέφωνο, καθώς και να έχει τακτικές συζητήσεις και να ελέγχει την κατάσταση σχετικά με αυτό», αναφέρουν.

Πρόγραμμα και διάλογος
Ο Ναγκάτα επισημαίνει ότι η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά στις οικογένειες να καταρτίσουν ένα οικογενειακό πρόγραμμα χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και να ορίσουν χρονικά διαστήματα χωρίς οθόνες — και ειδικά όσον αφορά τις διατροφικές διαταραχές, πρόσθεσε, οι γονείς θα πρέπει να προσπαθούν να κρατούν τα τηλέφωνα μακριά κατά τη διάρκεια των γευμάτων.

Αξίζει επίσης οι γονείς να αποφεύγουν την αίσθηση της πίεσης από τους συνομηλίκους — ακόμη και μεταξύ αδελφών. «Η κατάλληλη στιγμή για έναν έφηβο να αποκτήσει τηλέφωνο μπορεί να μην είναι η κατάλληλη στιγμή για κάποιον άλλον».

Ωστόσο, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν σαφή προειδοποιητικά σημάδια στη συμπεριφορά ενός παιδιού, οι ειδικοί συμφώνησαν ότι είναι λάθος να πιστεύουμε ότι οποιοδήποτε παιδί δεν θα επηρεαστεί από το περιεχόμενο που εμφανίζεται στο κινητό του.

newsbomb.gr


Περισσότερα Video

Ακολουθήστε το Politica στο Google News και στο Facebook