Politica 89.8
HSBC: Στο τραπέζι το δυσμενέστερο σενάριο… πετρέλαιο έως και τα 140 δολάρια
Η παγκόσμια οικονομία δέχεται ένα ισχυρό πλήγμα από τις αρχές του 2026, με τον κόσμο να εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας και απρόβλεπτων εξελίξεων, υπό το βάρος γεωπολιτικών ανακατατάξεων.
Όπως συνοψίζει η HSBC, οι εξελίξεις σε Βενεζουέλα, Γροιλανδία και κυρίως η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με την ανθρωπιστική κρίση να επιδεινώνεται, έχουν οδηγήσει στη μεγαλύτερη διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου στην ιστορία. Οι τιμές της ενέργειας έχουν εκτοξευθεί διεθνώς, αναζωπυρώνοντας τους φόβους για τον πληθωρισμό, αλλά και τις ανησυχίες για την ανάπτυξη και τα επιτόκια.
Η επίδραση στην παγκόσμια οικονομία εξαρτάται άμεσα από την πορεία και τη διάρκεια της σύγκρουσης. Ακόμη και μια αξιόπιστη εκεχειρία δεν θα οδηγούσε σε άμεση αποκατάσταση των ενεργειακών ροών. Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας και οι διαταραχές στο εμπόριο επηρεάζουν πολλαπλά την οικονομία, από την αύξηση του πληθωρισμού έως τις μεταβολές στις προσδοκίες ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, καθώς η τιμή της βενζίνης πλησιάζει τα 4 δολάρια ανά γαλόνι.
Οι επικαιροποιημένες προβλέψεις της HSBC δείχνουν χαμηλότερη παγκόσμια ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό. Όπως σε κάθε κρίση, θα υπάρξουν σχετικοί «κερδισμένοι» και «χαμένοι». Η προοπτική πιο επίμονου πληθωρισμού έχει ήδη μεταβάλει ουσιαστικά τις βραχυπρόθεσμες πολιτικές τόσο των κεντρικών τραπεζών όσο και των κυβερνήσεων.
Η αβεβαιότητα γύρω από το βασικό σενάριο είναι ασυνήθιστα υψηλή, ενώ εξετάζεται και ένα πιο αρνητικό σενάριο. Μια γρήγορη αποκλιμάκωση της σύγκρουσης θα μπορούσε να περιορίσει τις επιπτώσεις, ωστόσο όσο περισσότερο διαρκεί, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος παγκόσμιας ύφεσης, αναφέρει η HSBC.
«Κανείς δεν γνωρίζει»
Στις εκτιμήσεις της, η HSBC υιοθετεί το σενάριο των αναλυτών πετρελαίου της, σύμφωνα με το οποίο θα υπάρξει σοβαρή διαταραχή διάρκειας περίπου ενός μήνα στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Σε αυτό το διάστημα, οι τιμές θα μπορούσαν να εκτιναχθούν έως τα 120 δολάρια ανά βαρέλι.
Στη συνέχεια, αναμένεται σταδιακή αποκλιμάκωση, λόγω ζημιών στις ενεργειακές υποδομές και περιορισμών στην παραγωγή. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στο 3,5% το 2026, με τις μεγαλύτερες αναθεωρήσεις σε Ευρώπη και Ασία, ενώ η ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί από 2,8% το 2025 σε 2,5% το 2026.
Η HSBC σημειώνει ότι οι προβλέψεις της είναι πιο απαισιόδοξες από εκείνες της Fed και της ΕΚΤ, αλλά πλέον μοιάζουν να αποτελούν ένα «καλό» σενάριο.
Παράλληλα, εξετάζεται ένα δυσμενέστερο σενάριο («ugly scenario»), στο οποίο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά για μεγαλύτερο διάστημα, οδηγώντας το πετρέλαιο έως και τα 140 δολάρια. Σε μια τέτοια περίπτωση, αυξάνονται οι πιέσεις για υψηλότερα επιτόκια, περιορίζεται η ζήτηση και ορισμένες οικονομίες εισέρχονται σε ύφεση, ενώ ενδέχεται να σημειωθεί και σημαντική πτώση στις τιμές των περιουσιακών στοιχείων.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Fed, Τζερόμ Πάουελ, «κανείς δεν γνωρίζει».
Επιπτώσεις στην οικονομία
Παρά τις συγκρίσεις με προηγούμενες κρίσεις, όπως ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ (1973), ο Πόλεμος του Κόλπου (1990) και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία (2022), η HSBC τονίζει ότι η τρέχουσα κρίση αποτελεί ένα πρωτοφανές σοκ προσφοράς.
Η απώλεια 15 εκατ. βαρελιών ημερησίως και η μείωση κατά 17% της παραγωγής φυσικού αερίου του Κατάρ για 3 έως 5 χρόνια συνιστούν μια άνευ προηγουμένου διαταραχή.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο πληθωρισμός θα κινηθεί υψηλότερα βραχυπρόθεσμα. Παράλληλα, αυξάνονται οι τιμές όχι μόνο στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά και στο ντίζελ, τα αεροπορικά καύσιμα και τα λιπάσματα. Τα κόστη μεταφοράς έχουν επίσης αυξηθεί, ενώ ήδη καταγράφονται ακυρώσεις πτήσεων λόγω έλλειψης καυσίμων.
Η κρίση αναμένεται να επηρεάσει και τη δομή του παγκόσμιου εμπορίου, ενισχύοντας την έμφαση στην ενεργειακή και οικονομική ασφάλεια.
Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν
Σύμφωνα με την HSBC, δεν υπάρχουν απόλυτοι «κερδισμένοι», ωστόσο ορισμένες οικονομίες επηρεάζονται λιγότερο.
Ωφελημένες εμφανίζονται οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες εκτός Μέσης Ανατολής, όπως η Ρωσία, η Νορβηγία, ο Καναδάς και οι ΗΠΑ. Αντίθετα, οι καταναλωτές, ιδίως χαμηλού εισοδήματος, πλήττονται από την αύξηση του ενεργειακού κόστους.
Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι η Ευρώπη και μεγάλο μέρος της Ασίας, που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια, σε αντίθεση με την Κίνα, η οποία διαθέτει μεγαλύτερη ενεργειακή αυτάρκεια και αποθέματα.
Δημοσιονομική πολιτική και επιτόκια
Η ενεργειακή κρίση αλλάζει ριζικά τις προσδοκίες για τη νομισματική και δημοσιονομική πολιτική. Πολλές κυβερνήσεις εξετάζουν μέτρα στήριξης, γεγονός που ενέχει κινδύνους λόγω ήδη αυξημένων δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
Ταυτόχρονα, οι αγορές αναθεωρούν τις προσδοκίες τους, με τα επιτόκια να δέχονται ανοδικές πιέσεις.
Οι κεντρικές τράπεζες τηρούν στάση αναμονής, ωστόσο η αυστηροποίηση των χρηματοοικονομικών συνθηκών είναι ήδη εμφανής. Σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης, ενδέχεται να προχωρήσουν σε αυξήσεις επιτοκίων.
Για τις αναδυόμενες οικονομίες, οι εξελίξεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την πορεία του δολαρίου και τις αποφάσεις της Fed, περιορίζοντας την ανεξαρτησία της νομισματικής τους πολιτικής.
Πηγή: ot.gr
