Politica 89.8
Η επίθεση που εξαπέλυσαν από κοινού οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν το πρωί της 28ης Φεβρουαρίου 2026, «αποκεφαλίζοντας» το καθεστώς της Τεχεράνης μέσα σε λίγα λεπτά, δεν ήταν η «εκδρομή» που υποσχέθηκε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Η ιρανική αντεπίθεση εναντίον των βάσεων και των συμμάχων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή άφησε επίσης βαθιές ουλές στην πολεμική μηχανή της υπερδύναμης και στην παγκόσμια οικονομία ανατρέποντας ισορροπίες δεκαετιών. Εκατό ημέρες συμπληρώνονται σήμερα από την έναρξη του πολέμου, και ο αμερικανός πρόεδρος δηλώνει πως θα ήταν τιμή του να συναντηθεί με τον νέο ηγέτη της χώρας, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, γιο και διάδοχο του δολοφονημένου αγιατολάχ, εφόσον εκείνος θα συμφωνούσε να βάλει οριστικό τέλος στις πυρηνικές φιλοδοξίες του θεοκρατικού καθεστώτος.
Διπλό πρόσωπο Τραμπ
Ο Τραμπ ανακάλυψε αίφνης την περασμένη Τετάρτη πως ο υιός Χαμενεΐ «στην πραγματικότητα έχει πολύ καλή φήμη σε ορισμένους κύκλους» ενώ διαβεβαίωσε πως βρίσκονται σε πολύ καλό δρόμο οι διαπραγματεύσεις για ένα Μνημόνιο Συναντίληψης που προβλέπει δίμηνη κατάπαυση του πυρός και εντατικές συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα. Λίγες ώρες αργότερα, οι Φρουροί της Επανάστασης εξαπέλυσαν επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους και drones εναντίον του Κουβέιτ και του αρχηγείου του αμερικανικού πέμπτου στόλου στο Μπαχρέιν, σε «αντίποινα» για τους βομβαρδισμούς θέσεών τους στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Ο αμερικανός πρόεδρος τη μια μέρα απειλεί με ολική καταστροφή το Ιράν, την άλλη δηλώνει πως έχει βαρεθεί να διαπραγματεύεται με την ηγεσία του και τη μεθεπομένη «μαλώνει» τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου γιατί επιμένει να βομβαρδίζει τον Λίβανο και τη Χεζμπολάχ υπονομεύοντας τις προοπτικές μιας συνολικής συμφωνίας.
Η γενική ανάφλεξη παραμένει μια πιθανότητα – ειδικά αν σκοτωθούν αμερικανοί στρατιώτες στα περιορισμένης έκτασης πλήγματα στον Κόλπο – την ώρα που το Κογκρέσο επιχειρεί να χαλιναγωγήσει τον πρόεδρο με τη συμμετοχή Ρεπουμπλικανών βουλευτών οι οποίοι βλέπουν να έρχεται πανωλεθρία στις ενδιάμεσες εκλογές του φθινοπώρου. Ο Τραμπ αμφισβητεί τον πατριωτισμό των βουλευτών ενώ επιτίθεται σε όσους θέτουν ερωτήματα για τους στόχους και τα αποτελέσματα του πολέμου. Ομως η κατάσταση είναι πολύ πιο σύνθετη από τον απλοϊκό τρόπο με τον οποίον προσπαθεί ο Τραμπ να «πουλήσει» στους οπαδούς του μια συμφωνία με το Ιράν ως μεγάλη νίκη.
Το νέο Ιράν
Η κυβέρνηση της Τεχεράνης όχι μόνο άντεξε στη στρατιωτική πίεση, αλλά βγήκε ενισχυμένη στο εσωτερικό μέτωπο και ανέτρεψε το status quo στον Κόλπο, εκτιμούν σε εκτενή ανάλυσή τους στο αμερικανικό περιοδικό «Foreign Affairs» δυο ιρανικής καταγωγής πολιτικοί επιστήμονες, η Ναργκές Μπαζογκλί και ο Βάλι Νασρ.
«Αντί να καταστρέψει το Ιράν, ο πόλεμος το μεταμόρφωσε με απρόβλεπτους τρόπους. Για να επιβιώσει και να δημιουργήσει νέα στρατηγικά πλεονεκτήματα, η Ισλαμική Δημοκρατία έπρεπε να προσαρμοστεί και να καινοτομήσει, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίον κάνει πόλεμο, λειτουργεί το κράτος και διαχειρίζεται την κοινωνία. Και έπρεπε να τα κάνει όλα αυτά με άνευ προηγουμένου ταχύτητα. Η Τεχεράνη έχει πλέον εμπιστοσύνη στα επιτεύγματά της και είναι αποφασισμένη να τα παγιώσει, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό» αναφέρουν οι δυο επιστήμονες που ζουν στις ΗΠΑ αλλά διατηρούν επαφές στο Ιράν.
«Ο πόλεμος ανέδειξε ένα νέο Ιράν το οποίο θα αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή και θα επηρεάσει την πορεία της γεωπολιτικής κατάστασης τα επόμενα χρόνια» εκτιμούν οι δυο αναλυτές σημειώνοντας ότι οι νέοι ηγέτες δεν είναι απλά «σκληροπυρηνικοί» αλλά «πραγματιστές» με λιγότερες ιδεολογικές αγκυλώσεις από τους προκατόχους τους. Οι ίδιοι αναλυτές θεωρούν ως σημείο καμπής τον πόλεμο των 12 ημερών του περασμένου Ιουνίου, εκτιμώντας ότι η «παλαιά φρουρά» του καθεστώτος έδωσε από τότε τις κατευθύνσεις και έλυσε τα χέρια της καινούργιας γενιάς καθώς θεωρούσε ζήτημα χρόνου την εκδήλωση μεγαλύτερης επίθεσης.
Μεγάλες ανατροπές
Ο πόλεμος ανέτρεψε παραδοχές δεκαετιών για την οικονομία, την άμυνα και τους πολιτικούς υπολογισμούς των ηγετών των αραβικών κρατών του Κόλπου. Οι Αμερικανοί δεν πρόκειται βέβαια να εγκαταλείψουν τις βάσεις τους στη Μέση Ανατολή, όμως θα αναγκαστούν να επαναπροσδιορίσουν το αμυντικό δόγμα τους, παίρνοντας μαθήματα από τον ασύμμετρο πόλεμο του Ιράν και λαμβάνοντας υπόψη τα νέα δεδομένα τόσο στο πεδίο της μάχης όσο και στην οικονομία.
Η αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας αποδείχθηκε διάτρητη ενώ χτυπήθηκαν στρατηγικής σημασίας εγκαταστάσεις με αποτέλεσμα να μείνουν στον αέρα μια σειρά από φιλόδοξα σχέδια μεταρρυθμίσεων για τη διαφοροποίηση των οικονομιών, τη μείωση της εξάρτησής τους από το πετρέλαιο, την ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας υποδομών παροχής υπηρεσιών σε τομείς όπως ο τουρισμός και τα data centers. Η Παγκόσμια Τράπεζα μείωσε από 4,4% σε 1,3% την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη στις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Κατάρ, ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία και Ομάν). Οι εξαγωγές υδρογονανθράκων από το Κουβέιτ, το Ιράκ, το Μπαχρέιν και το Κατάρ εξαρτώνται από το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ διαθέτουν υποδομές (αγωγούς) που παρακάμπτουν τα Στενά, χωρίς να φτάνουν στο προπολεμικό επίπεδο εξαγωγικής ικανότητας.
«Ο πόλεμος έφερε μια θάλασσα αλλαγών στον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται την ασφάλεια και την πολιτική» δήλωσε στην «Deutsche Wele» η Τσίντσια Μπιάνκο, αναλύτρια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR). Στο πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έσπασαν το ταμπού της στρατιωτικής συνεργασίας με το Ισραήλ, το οποίο συνέβαλε στην άμυνά τους στέλνοντας για πρώτη φορά σε αραβική χώρα το αντιπυραυλικό σύστημα Σιδερένιος Θόλος. Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι τα καθεστώτα του Κόλπου διατηρούν διπλωματικές σχέσεις με την Τεχεράνη, παρότι βομβαρδίζονται από αυτήν επειδή φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις.
Υστερα από 100 μέρες σύγκρουσης, μια καινούργια καθημερινότητα αβεβαιότητας έχει εδραιωθεί στον Κόλπο. Ακόμα και αν σταματούσε αύριο ο πόλεμος, θα χρειαζόταν να περάσουν χρόνια για να αποκατασταθούν οι ζημιές στις εγκαταστάσεις, χωρίς να υπολογίζονται οι ανοιχτές πληγές στον Λίβανο και στη Γάζα. Ισως θα χρειαστεί ακόμα περισσότερος χρόνος για να αισθανθούν ασφαλείς οι τουρίστες ώστε να επιστρέψουν μαζικά στους «παραδείσους» του Ντουμπάι και του Αμπου Ντάμπι.
tovima.gr
