Ήταν στις 3 Σεπτεμβρίου του 2017 όταν η αμερικανική γεωλογική υπηρεσία USGS κατέγραψε δόνηση 6,3 βαθμών στη Βόρεια Κορέα, σεισμικά κύματα που είχαν προκληθεί από την έβδομη και ισχυρότερη πυρηνική δοκιμή της χώρας. Περίπου τέσσερα λεπτά αργότερα, μια δόνηση 4,1 βαθμών προήλθε από την κατάρρευση της υπόγειας κοιλότητας που είχε αφήσει η έκρηξη στη βουνοπλαγιά του όρους Μαντάπ.

Χρόνια μετά τη δοκιμή, την τελευταία που έχει πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα το καθεστώς του Κιμ Γιονγκ Ουν, η γη ακόμα τρέμει σε ακτίνα 20-30 χιλιομέτρων, διαπιστώνει μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Science: η πυρηνική έκρηξη φαίνεται ότι ενεργοποίησε δύο πιθανά ρήγματα γύρω από το πεδίο δοκιμών Πουνγκιέ-ρι (εικόνα), στα οποία η μετασεισμική ακολουθία να συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Σεισμοί έχουν καταγραφεί επανειλημμένα λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων όπως το γέμισμα τεχνητών λιμνών, τα έργα γεωθερμίας και οι εξορύξεις υδραυλικής ρωγμάτωσης, στις οποίες ένα μείγμα νερού και χημικών διοχετεύεται με πίεση στο υπέδαφος. Αυτό που κάνει να ξεχωρίζει  στην περίπωση του πεδίου δοκιμών στο όρος Μαντάπ είναι η διάρκεια του φαινομένου, το οποίο σύμφωνα με τη μελέτη συνεχιζόταν τουλάχιστον ως το 2025, οκτώ χρόνια μετά τη δοκιμή.

«Είναι εντελώς διαφορετικό από αυτό που περιμέναμε ή από τις περιπτώσεις που διαβάζουμε στα στα εγχειρίδια» είπε στον δικτυακό τόπο του Science λέει ο Κουάνγκ-Χι Κιμ, σεισμολόγος του Εθνικού Πανεπιστημίου του Πουσάν στη Νότια Κορέα, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Βορειοκορεάτης στρατιώτης στέκει φρουρός μπροστά σε μια από τις σήραγγες του πεδίου δοκιμών Πουνγκιέ-ρι το 2018 (News1/Pool via Reuters)

Το πυρηνικό όπλο της δοκιμής ήταν το ισχυρότερο που έχει δοκιμάσει η Βόρεια Κορέα, με ενέργεια που υπολογίζεται στους 100 με 250 κιλοτόνους TNT –χονδρικά δέκα φορές ισχυρότερη από τη βόμβα της Χιροσίμα.

Τρεις εβδομάδες αργότερα, ερευνητές άρχισαν να καταγράφουν ασθενείς σεισμούς κατά μήκος ενός ρήγματος μήκους 700 μέτρων κοντά στο πεδίο δοκιμών. Η νέα μελέτη διαπιστώνει ότι, όλως περιέργως, η σεισμική δραστηριότητα εντάθηκε αντί να εξασθενίσει τα επόμενα χρόνια.

Οι ερευνητές εξέτασαν καταγραφές σεισμογράφων στην Κίνα και τη Νότια Κορέα για την περίοδο 2008-25 και ανίχνευσαν 1.399 δονήσεις, οι περισσότερες κάτω των 2 βαθμών, γύρω από το πεδο δοκιμών. Η συχνότητά τους συνέχισε να αυξάνεται μέχρι το 2025, με τις δονήσεις να επικεντρώνονται σε δύο παράλληλες γραμμές, οι οποίες αντιστοιχούν πιθανώς σε σεισμικά ρήγματα.

Η διάρκεια του φαινομένου είναι δύσκολο να εξηγηθεί, όμως οι ερευνητές υποψιάζονται ότι οι συνολικά επτά πυρηνικές εκρήξεις στο Μαντάπ επηρέασαν ρηχά πετρώματα και μετέφεραν τις τάσεις σε προϋπάρχοντα ρήματα που βρίσκονταν ήδη κοντά στο πεδίο θραύσης. Μαθηματικά μοντέλα υποδεικνύουν μάλιστα ότι το βάρος και το σχήμα του βουνού ήταν ένας από τους παράγοντας που καθόρισαν ποια ρήματα ενεργοποιήθηκαν.

Οι ερευνητές παραδέχονται ωστόσο ότι ο μηχανισμός παραμένει για την ώρα ασαφής και ανεπιβεβαίωτος. «Υπάρχουν ακόμη πολλά, πάρα πολλά πράγματα που δεν μπορώ να εξηγήσω» αναγνωρίζει ο Κουάνγκ-Χι Κιμ.

Προηγούμενη μελέτη της ομάδας του στο Science εκτιμούσε ότι ο σεισμός των 5,5 βαθμών στο Ποχάνγκ της Νότιας Κορέας, ο οποίος ήταν ο δεύτερος ισχυρότερος που έχει καταγραφεί στη νοτιοκορεατική χερσόνησο, και εκτιμάται ότι προκάλεσε ζημιές 290 εκατ. δολαρίων, προήλθε από έργο γεωθερμίας που διοχέτευσε υγρά στο υπέδαφος.