Politica 89.8
120 δόσεις για παλιά χρέη σε εφορία και ασφαλιστικά ταμεία – «Ασπίδα» στους συνεπείς οφειλέτες και αυστηρότεροι κανόνες για τους servicers
Τι αλλάζει στις ρυθμίσεις οφειλών – Ποιες χρεώσεις μπορούν να ενταχθούν, ποιο είναι το ελάχιστο ποσό καταβολής, ποιο το επιτόκιο και μέχρι πότε υποβάλλονται οι αιτήσεις – Τα 8+8 μέτρα για τα δικαιώματα των οφειλετών, τις διμερείς ρυθμίσεις και την εποπτεία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων
Του Νίκου Τσιλιπουνιδάκη
Μια νέα δυνατότητα ρύθμισης παλαιών χρεών, με έως και 120 δόσεις, αλλά και ένα νέο αυστηρότερο πλαίσιο για τη σχέση οφειλετών, τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, θέτει σε εφαρμογή η κυβέρνηση.
Οι παρεμβάσεις αφορούν τόσο τις οφειλές προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία όσο και το ιδιωτικό χρέος, με το νέο πλαίσιο να επιχειρεί να βάλει συγκεκριμένους κανόνες και προθεσμίες στις διαπραγματεύσεις μεταξύ οφειλετών και πιστωτών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η επέκταση των 72 δόσεων σε 120 για παλαιές οφειλές, ενώ παράλληλα θεσπίζονται συνολικά 16 νέες παρεμβάσεις: οκτώ που αφορούν την προστασία των οφειλετών και οκτώ που αυστηροποιούν τη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των servicers.
120 δόσεις για οφειλές σε εφορία και ασφαλιστικά ταμεία
Όπως ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο Υπουργικό Συμβούλιο, ο μέγιστος αριθμός δόσεων για παλαιές οφειλές σε εφορία και ασφαλιστικά ταμεία αυξάνεται από 72 σε 120.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει:
● Έως 120 δόσεις, έναντι 72 προηγουμένως, με ελάχιστο ποσό καταβολής τα 30 ευρώ.
● Στη ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν οφειλές που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως και την 31/12/2024, έναντι έως 31/12/2023 προηγουμένως, και δεν τελούν σε καθεστώς ρύθμισης στις 30/09/2026, έναντι έως 20/04/2026 προηγουμένως.
● Η αίτηση ένταξης στη ρύθμιση μπορεί να υποβληθεί έως 30/06/2027, έναντι έως 31/12/2026 προηγουμένως.
● Πολίτες που έχουν υπαχθεί στη ρύθμιση των 72 δόσεων μπορούν, με αίτησή τους, να υπαχθούν στη ρύθμιση των 120 δόσεων.
Η ρύθμιση αφορά τόσο τα χρέη προς τη φορολογική αρχή όσο και τις οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία.
Τι ισχύει για τις νεότερες οφειλές
Οι τρέχουσες οφειλές, δηλαδή όσες δημιουργήθηκαν μετά την 1/1/2025, ρυθμίζονται με την πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων.
Το επιτόκιο της ρύθμισης των 120 δόσεων είναι το ίδιο με αυτό της πάγιας ρύθμισης των 24 δόσεων, δηλαδή 5,84%.
Το επιτόκιο της πάγιας ρύθμισης έχει παραμείνει παγωμένο με διαδοχικές νομοθετικές ρυθμίσεις, ώστε να μην επαυξηθεί από τις αυξήσεις των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Παράλληλα, μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού υπάρχει δυνατότητα ρύθμισης έως και 240 δόσεις, τόσο για χρέη προς τη φορολογική αρχή και τα ασφαλιστικά ταμεία όσο και προς τράπεζες και servicers, ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες κάθε οφειλέτη.
Ο εξωδικαστικός έχει πρόσφατα διευρυνθεί ως προς το όριο υπαγωγής, με δυνατότητα ένταξης για 5.000 ευρώ οφειλές έναντι 10.000 προηγουμένως, αλλά και ως προς τη δυνατότητα επιλογής διάσωσης της πρώτης κατοικίας έναντι λοιπής περιουσίας, με αντίστοιχη μείωση των δόσεων καταβολής.
Η νέα δυνατότητα τέθηκε σε ισχύ από 21 Σεπτεμβρίου 2026.
Οι 8 παρεμβάσεις που αλλάζουν τα δικαιώματα των οφειλετών
1. Τέλος στις διαπραγματεύσεις χωρίς προθεσμίες
Θεσπίζεται νέα, αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης, η οποία αντικαθιστά τον Κώδικα Δεοντολογίας.
Για πρώτη φορά η διαδικασία αποκτά συγκεκριμένα στάδια και δεσμευτικές προθεσμίες.
Ο οφειλέτης υποβάλλει την αίτηση και τον πλήρη φάκελό του και ο δανειστής υποχρεώνεται εντός τριών μηνών είτε να καταθέσει πρόταση βιώσιμης ρύθμισης είτε να εξηγήσει εγγράφως και τεκμηριωμένα γιατί την απορρίπτει.
Ο οφειλέτης έχει έναν μήνα για να απαντήσει και ολόκληρη η διαδικασία πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο σε έξι μήνες.
2. Υποχρεωτική πραγματική πρόταση τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό
Ενισχύεται η ήδη υφιστάμενη υποχρέωση του πιστωτή να υποβάλλει πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό.
Πλέον δεν αρκεί μια τυπική πρόταση. Θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, με βάση την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, το εισόδημα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη.
Η πρόταση θα περιλαμβάνει συγκεκριμένα, τυποποιημένα στοιχεία, ώστε ο πολίτης να γνωρίζει τι του προτείνεται, με ποια δεδομένα και γιατί.
3. Τεκμηριωμένες προτάσεις και εναλλακτικές λύσεις
Κάθε πρόταση ρύθμισης θα πρέπει να είναι έγγραφη, κατάλληλη, βιώσιμη και πλήρως τεκμηριωμένη, με σαφή αναφορά στα εισοδήματα και στη συνολική περιουσία του οφειλέτη.
Όπου υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές λύσεις, θα κατατίθενται και οι δύο στον οφειλέτη, ώστε να έχει πραγματική δυνατότητα επιλογής.
Εάν το αίτημα για ρύθμιση απορρίπτεται, ο πιστωτής θα υποχρεώνεται να αιτιολογεί εγγράφως την απόφασή του.
Παράλληλα, θεσπίζεται δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.
Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος θα καθοριστούν οι ελάχιστες πληροφορίες που υποχρεωτικά θα περιλαμβάνονται στις προτάσεις.
4. Πλαφόν 15% στην προκαταβολή
Μπαίνει για πρώτη φορά ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει πιστωτής για να προχωρήσει σε απευθείας διμερή ρύθμιση.
Μέχρι σήμερα το ύψος της προκαταβολής αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και σε αρκετές περιπτώσεις οι απαιτήσεις ξεπερνούσαν το 30%, φθάνοντας ακόμη και στο 50% της οφειλής.
Όπως ήδη υπάρχει πλαφόν 10% στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, θεσπίζεται πλέον πλαφόν 15% και στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις.
5. Ισχυρότερη προστασία για τον συνεπή οφειλέτη
Καθιερώνεται σαφές πλαίσιο προστασίας για τον πολίτη που έχει ρυθμίσει την οφειλή του και τηρεί τη συμφωνία.
Όσο ο οφειλέτης είναι συνεπής σε ενεργή ρύθμιση, δεν μπορεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με καταγγελία της ρύθμισης, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού.
Η ίδια προστασία ισχύει όταν μια δόση δεν καταβλήθηκε επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν χορήγησε εγκαίρως τα αναγκαία στοιχεία για την πληρωμή της.
Σε περίπτωση παραβίασης:
● η παράνομη πράξη είναι αυτοδικαίως άκυρη,
● πιστώνεται υπέρ του οφειλέτη ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις,
● η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς καμία πρόσθετη επιβάρυνση,
● αποκαθίστανται οι συνέπειες της παράνομης ενέργειας,
● επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ στον πιστωτή,
● σε περίπτωση επανάληψης ενεργοποιούνται αυξημένες εποπτικές συνέπειες.
6. Ο οφειλέτης θα γνωρίζει ακριβώς τι χρωστά
Κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα κάθε οφειλέτη να λαμβάνει δωρεάν, πλήρη και αναλυτική εικόνα της οφειλής του.
Θα μπορεί να ζητά τις συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, ολόκληρο το ιστορικό των καταβολών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, καθώς και αναλυτική αποτύπωση κεφαλαίου, τόκων, προμηθειών και κάθε άλλης επιβάρυνσης.
Τα στοιχεία θα πρέπει να παρέχονται μέσα σε 45 ημέρες, εφόσον δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης.
Εάν ο πιστωτής δεν δώσει εγκαίρως τα στοιχεία, αναστέλλεται η τοκοφορία της οφειλής μέχρι να τα χορηγήσει πλήρως.
7. Φρένο στη διόγκωση των χρεών
Επανέρχεται, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, η προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004.
Για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, τίθεται σαφές ανώτατο όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή.
Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης είναι υποχρεωμένες να αναπροσαρμόσουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους.
8. Προστασία για οικογένειες παιδιών με αναπηρία
Επεκτείνονται τα δικαιώματα που ισχύουν για τα άτομα με αναπηρία και στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω.
Η παρέμβαση έρχεται σε συνέχεια της επιστολής της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδος της 11ης Σεπτεμβρίου 2026 και επεκτείνει, με τα ίδια κριτήρια, τον χαρακτηρισμό του ευάλωτου οφειλέτη στις συγκεκριμένες οικογένειες.
Οι 8 παρεμβάσεις για τους servicers
Το δεύτερο σκέλος του πακέτου αφορά τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, με περισσότερες υποχρεώσεις δημοσιοποίησης στοιχείων, αυξημένους ελέγχους και ενισχυμένη εποπτεία.
1. Στο φως τα οικονομικά στοιχεία και η εταιρική διακυβέρνηση
Οι servicers θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν σε ετήσια βάση στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη και την εταιρική τους διακυβέρνηση.
2. Διαφάνεια στα χαρτοφυλάκια
Θα δημοσιοποιούνται στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια απαιτήσεων που βρίσκονται υπό διαχείριση και τα αποτελέσματα της διαχείρισής τους.
3. Στη δημοσιότητα τα παράπονα των δανειοληπτών
Οι εταιρείες θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν στοιχεία σχετικά με τα παράπονα των δανειοληπτών και τον τρόπο με τον οποίο τα χειρίζονται.
4. Ετήσιο στρατηγικό σχέδιο στην Τράπεζα της Ελλάδος
Κάθε servicer θα υποβάλλει ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος αναλυτικό σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων.
Το σχέδιο θα περιλαμβάνει προβλέψεις εισπράξεων, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, διαθέσιμους πόρους, κόστος, κινδύνους και συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης.
5. Υπόλογος ο servicer στις πωλήσεις δανείων
Σε όλες τις πωλήσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά θα είναι υποχρεωτική η μεσολάβηση διαχειριστή πιστώσεων.
Ο servicer θα είναι έτσι υπόλογος για το σύνολο της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης να συνεκτιμάται η αποτίμηση του δανείου κατά την αξιολόγηση των προσφορών που έχουν υποβληθεί.
6. Ανεξάρτητος ετήσιος έλεγχος για τις τιτλοποιήσεις με εγγύηση Δημοσίου
Οι servicers που διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις συνδεδεμένες με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου θα υπόκεινται σε ετήσιο ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο.
Ο έλεγχος θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκόμενων προσώπων και του ίδιου του διαχειριστή.
Περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται, ενώ η πλήρης έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.
7. Ισχυρότερες και δημοσιοποιημένες κυρώσεις
Ενισχύεται το πλαίσιο επιβολής κυρώσεων από την Τράπεζα της Ελλάδος για παραβάσεις των νέων υποχρεώσεων.
Παράλληλα, προβλέπεται δημοσιοποίηση των κυρώσεων που επιβάλλονται.
8. Ενισχύεται η εποπτεία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών
Αναγνωρίζεται ρητά η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως προς τα στοιχεία που υποχρεούνται να δημοσιεύουν οι servicers στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.
Η αρμοδιότητα αφορά ιδίως πληροφορίες σχετικά με συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή πρόκειται να πραγματοποιηθούν.
Τι αλλάζει στην πράξη
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει συγκεκριμένους κανόνες σε ένα πεδίο όπου μέχρι σήμερα οι οφειλέτες αντιμετώπιζαν διαφορετικές διαδικασίες ανάλογα με το είδος της οφειλής και τον πιστωτή.
Για τα παλαιά χρέη προς εφορία και ασφαλιστικά ταμεία, η βασική αλλαγή είναι οι 120 δόσεις, με ελάχιστη καταβολή 30 ευρώ, ενώ για τις νεότερες οφειλές εξακολουθεί να ισχύει η πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων.
Στο ιδιωτικό χρέος, το βάρος μεταφέρεται στη θέσπιση συγκεκριμένων προθεσμιών, στην τεκμηρίωση των προτάσεων ρύθμισης, στο πλαφόν 15% για την προκαταβολή, στην προστασία του συνεπούς οφειλέτη και στην υποχρέωση παροχής πλήρους εικόνας της οφειλής.
Παράλληλα, οι servicers καλούνται να λειτουργούν υπό αυστηρότερο πλαίσιο δημοσιοποίησης στοιχείων, εποπτείας και ελέγχων.
Το συνολικό πακέτο συνδυάζει, έτσι, τη διευκόλυνση ρύθμισης παλαιών οφειλών με ένα νέο πλαίσιο κανόνων για το ιδιωτικό χρέος, τις διμερείς ρυθμίσεις και τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
