Politica 89.8
Αγορά εργασίας: Η μαζική φυγή αλλοδαπών εργαζομένων εντείνει τις ελλείψεις προσωπικού στην Ελλάδα
H ελληνική αγορά εργασίας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αντίφαση που εξελίσσεται σε σοβαρό αναπτυξιακό πρόβλημα: Από τη μία πλευρά η οικονομία εξακολουθεί να δημιουργεί νέες θέσεις απασχόλησης και οι επιχειρήσεις αναζητούν προσωπικό που δεν μπορούν να βρουν. Από την άλλη, η δεξαμενή των διαθέσιμων εργαζομένων μικραίνει, όχι μόνο λόγω της δημογραφικής γήρανσης, αλλά και εξαιτίας της μαζικής αποχώρησης αλλοδαπών εργαζομένων, οι οποίοι για δεκαετίες αποτελούσαν βασικό στήριγμα σε κρίσιμους κλάδους της οικονομίας.
Οι κενές θέσεις αυξάνονται, αλλά οι εργαζόμενοι λιγοστεύουν
Η τελευταία μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) καταγράφει μια μεταβολή με ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική οικονομία. Στο τέλος του 2025 οι κενές θέσεις εργασίας ξεπέρασαν τις 31.000, αυξημένες κατά περίπου 2.700 μέσα σε έναν χρόνο, γεγονός που ενδέχεται να σηματοδοτεί την επανεμφάνιση μιας ανοδικής τάσης στις ελλείψεις προσωπικού.
Τα μεγαλύτερα προβλήματα εντοπίζονται στην εκπαίδευση, όπου υπολογίζεται ότι λείπουν σχεδόν 6.900 εργαζόμενοι, ενώ ακολουθούν η υγεία και η κοινωνική μέριμνα, η μεταποίηση, καθώς και το χονδρικό και λιανικό εμπόριο. Πρόκειται για τομείς που στηρίζουν την καθημερινή λειτουργία της οικονομίας και δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να καλύψουν τις ανάγκες τους.
Η μεγάλη φυγή των αλλοδαπών εργαζομένων
Το πλέον ανησυχητικό εύρημα της μελέτης αφορά τη δραστική μείωση των αλλοδαπών που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα.
Μέσα σε έναν χρόνο ο αριθμός τους μειώθηκε κατά 140.500 άτομα, δηλαδή περισσότερο από 51%, με τη μεγαλύτερη πτώση να καταγράφεται στις γυναίκες. Ως αποτέλεσμα, ο συνολικός πληθυσμός της χώρας μειώθηκε κατά 12.700 άτομα, παρά τη μικρή αύξηση του αριθμού των Ελλήνων πολιτών.
Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν εξεταστεί σε βάθος χρόνου. Το 2008 οι αλλοδαποί αντιστοιχούσαν στο 6% του συνολικού πληθυσμού και στο 8,2% τόσο του εργατικού δυναμικού όσο και των απασχολουμένων. Σήμερα τα ποσοστά αυτά έχουν περιοριστεί περίπου στο ένα τρίτο, ενώ ο συνολικός αριθμός των αλλοδαπών στη χώρα έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 65%.
Η αύξηση της απασχόλησης στηρίζεται αποκλειστικά στους Έλληνες
Παρά τη συρρίκνωση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού, η απασχόληση συνέχισε να αυξάνεται το 2025.
Οι συνολικές θέσεις εργασίας αυξήθηκαν κατά 73.700, όμως η αύξηση αυτή προήλθε αποκλειστικά από τους Έλληνες εργαζόμενους, οι οποίοι ενισχύθηκαν κατά 126.600 άτομα. Αντίθετα, οι νόμιμα απασχολούμενοι αλλοδαποί μειώθηκαν κατά 53.000 ή κατά 37,1%.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στο εργατικό δυναμικό. Η συνολική αύξησή του κατά 19.500 άτομα οφείλεται αποκλειστικά στη μεγαλύτερη συμμετοχή των ημεδαπών στην αγορά εργασίας, κυρίως των γυναικών, οι οποίες εισέρχονται με αυξανόμενο ρυθμό στην απασχόληση.
Με άλλα λόγια, η ελληνική αγορά εργασίας εξακολουθεί να αντλεί εφεδρείες από τον εγχώριο πληθυσμό, όμως αυτές οι δυνατότητες δεν είναι ανεξάντλητες.
Οι αλλοδαποί εργάζονται περισσότερο, αλλά δεν μένουν
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι όσοι αλλοδαποί παραμένουν στην Ελλάδα εμφανίζουν ιδιαίτερα υψηλή συμμετοχή στην αγορά εργασίας.
Περισσότερο από το 88% των αλλοδαπών ανδρών ηλικίας άνω των 15 ετών συμμετέχει στο εργατικό δυναμικό, έναντι περίπου 60% των ημεδαπών. Αντίστοιχα, σχεδόν το 84% εργάζεται, ποσοστό σχεδόν 30 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από εκείνο των Ελλήνων.
Παράλληλα, η ανεργία των αλλοδαπών διαμορφώνεται στο 7,6%, έναντι 8,3% των ημεδαπών, ενώ στους αλλοδαπούς άνδρες περιορίζεται μόλις στο 4,9%.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι αλλοδαποί που παραμένουν στη χώρα βρίσκουν εργασία σχετικά εύκολα και συμμετέχουν ενεργά στην παραγωγική διαδικασία. Ωστόσο, αυτό δεν αρκεί για να τους κρατήσει στην Ελλάδα.
Οι χαμηλοί μισθοί και οι συνθήκες εργασίας λειτουργούν αποτρεπτικά
Σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, οι αποφάσεις των αλλοδαπών να εγκαταλείψουν τη χώρα δεν συνδέονται μόνο με τη διαθεσιμότητα θέσεων εργασίας.
Το επίπεδο των αμοιβών, οι συνθήκες απασχόλησης, η ποιότητα των διαθέσιμων θέσεων και οι έντονες γεωγραφικές ανισορροπίες οδηγούν πολλούς εργαζόμενους στην αναζήτηση καλύτερων ευκαιριών σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου οι αποδοχές είναι υψηλότερες και οι προοπτικές εξέλιξης ευνοϊκότερες.
Η εξέλιξη αυτή συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται. Από το 2014 έως το τέλος του 2025 δημιουργήθηκαν περισσότερες από 803.000 νέες θέσεις εργασίας, κυρίως στο εμπόριο, στις επαγγελματικές και επιστημονικές δραστηριότητες, καθώς και στη φιλοξενία και την εστίαση.
Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι πλέον η ανεργία
Η εικόνα της αγοράς εργασίας αλλάζει σταδιακά. Για πολλά χρόνια το βασικό ζητούμενο ήταν η μείωση της ανεργίας. Σήμερα, ολοένα και περισσότερο, το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος θα καλύψει τις θέσεις που δημιουργούνται.
Η δημογραφική συρρίκνωση, η γήρανση του πληθυσμού και η αποχώρηση χιλιάδων αλλοδαπών εργαζομένων διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού εξελίσσεται σε βασικό περιορισμό της οικονομικής ανάπτυξης.
Αν η τάση αυτή συνεχιστεί, η Ελλάδα δε θα χρειαστεί μόνο περισσότερες επενδύσεις και νέες θέσεις εργασίας. Θα χρειαστεί κυρίως μια ολοκληρωμένη στρατηγική για τη διατήρηση και την προσέλκυση εργαζομένων, ώστε η ανάπτυξη να μη σκοντάψει στην απουσία ανθρώπων που θα τη στηρίξουν.
tovima.gr
