Politica 89.8
Απώλεια εισοδήματος έως 16,9 ευρώ ανά στρέμμα ως το 2035 φέρνει στους Έλληνες αγρότες η νέα ΚΑΠ
Καμπανάκι για το μέλλον του αγροτικού εισοδήματος στην Ευρώπη. Η προτεινόμενη αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα για τον διαθέσιμο προϋπολογισμό, απειλεί να οδηγήσει σε νέες πιέσεις τους παραγωγούς, να επιταχύνει την αναδιάρθρωση των εκμεταλλεύσεων και να περιορίσει τη συνολική ευρωπαϊκή αγροτική παραγωγή.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Farm Europe, κινδυνεύουν να υποστούν σημαντική απώλεια εισοδήματος φθάνοντας τα 169 ευρώ ανά εκτάριο έως το 2035.
ΚΑΠ με αβέβαιο προϋπολογισμό: Οι αγρότες καλούνται να σχεδιάσουν το μέλλον τους στα τυφλά
Σε μια κρίσιμη συγκυρία για τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα, οι υπουργοί Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλούνται να διαμορφώσουν κοινή διαπραγματευτική θέση για τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, χωρίς να γνωρίζουν ακόμη ποιοι πόροι θα είναι τελικά διαθέσιμοι για την εφαρμογή της. Η ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ επιδιώκει την επίτευξη γενικής προσέγγισης, δηλαδή συμφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών, η οποία θα αποτελέσει τη βάση για τις διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η ευρωπαϊκή δεξαμενή σκέψης Farm Europe σε παρέμβασή της με τίτλο «Γεωργικό Συμβούλιο και ΚΑΠ: Αντιμέτωποι με την πραγματικότητα», οι προτάσεις της ιρλανδικής Προεδρίας περιορίζονται κυρίως σε τεχνικές προσαρμογές, χωρίς να διαμορφώνουν σαφή πολιτική κατεύθυνση για το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας.
Οι αλλαγές αφορούν, μεταξύ άλλων, τους ορισμούς της γεωργίας, των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και των αγροτικών δραστηριοτήτων, καθώς και την παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στα κράτη-μέλη. Παράλληλα, προτείνεται να περιοριστεί η δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επηρεάζει τα εθνικά σχέδια της ΚΑΠ μέσω των συστάσεων που θα απευθύνει στις κυβερνήσεις.
Το βασικό πρόβλημα, όμως, παραμένει: η Ευρώπη επιχειρεί να συμφωνήσει σε μια νέα αγροτική πολιτική χωρίς να έχει ξεκαθαρίσει το ύψος της χρηματοδότησής της.
Περικοπές έως και 30%: Τρία σενάρια για το αγροτικό ταμείο
Η αβεβαιότητα για τον προϋπολογισμό της νέας ΚΑΠ αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για τους παραγωγούς.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Farm Europe, τα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι περιλαμβάνουν:
– Μείωση κατά 20%, όπως προβλέπει η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
– Μείωση κατά 10%, με δυνατότητα διατήρησης των σημερινών επιπέδων χρηματοδότησης για τα κράτη-μέλη που θα επιλέξουν αυτή τη λύση.
– Μείωση κατά 30% ή και περισσότερο, σύμφωνα με τις αυστηρότερες δημοσιονομικές θέσεις των χωρών που επιδιώκουν περιορισμό των ευρωπαϊκών δαπανών.
Πρόκειται για διαφορετικά σενάρια και όχι για οριστικοποιημένες αποφάσεις. Ωστόσο, το γεγονός ότι εξετάζονται τόσο μεγάλες αποκλίσεις δημιουργεί ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για τον σχεδιασμό των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, τις επενδύσεις και τη διαδοχή των γενεών.
Το ερώτημα είναι εύλογο: πώς μπορεί να σχεδιαστεί μια μακροπρόθεσμη αγροτική πολιτική, όταν οι ίδιοι οι παραγωγοί δεν γνωρίζουν ποια θα είναι η βασική πηγή στήριξής τους τα επόμενα χρόνια;
Ελλάδα: Απώλεια 169 ευρώ ανά εκτάριο έως το 2035
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις της προτεινόμενης χρηματοδότησης της ΚΑΠ στο αγροτικό εισόδημα ανά εκτάριο.
Το Farm Europe υπολογίζει ότι, με βάση την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και το προτεινόμενο μοντέλο κατανομής των πόρων μεταξύ των κρατών-μελών, το μέσο γεωργικό εισόδημα ανά εκτάριο θα μπορούσε να είναι έως το 2035 κατά 94 ευρώ χαμηλότερο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η εκτίμηση λαμβάνει υπόψη και τα αναμενόμενα οφέλη από την αύξηση της παραγωγικότητας, μέσω νέων γονιδιωματικών τεχνικών και επενδύσεων, όπως η ψηφιοποίηση της γεωργίας, στον βαθμό που οι εκμεταλλεύσεις θα εξακολουθούν να διαθέτουν την απαραίτητη επενδυτική δυνατότητα.
Για την Ελλάδα, η προβλεπόμενη απώλεια φτάνει τα 169 ευρώ ανά εκτάριο, τη μεγαλύτερη από τις ενδεικτικές εθνικές απώλειες που παρατίθενται στην ανάλυση.
Για την ελληνική γεωργία, το μέγεθος αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η εξέλιξη του εισοδήματος επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα κάλυψης του κόστους παραγωγής, ανανέωσης του εξοπλισμού και πραγματοποίησης νέων επενδύσεων.
Δεν σημαίνει ότι κάθε Έλληνας αγρότης θα χάσει αυτομάτως 169 ευρώ ανά εκτάριο. Πρόκειται για εκτίμηση σε επίπεδο μέσου εισοδήματος, η οποία αναδεικνύει, ωστόσο, το μέγεθος της πίεσης που ενδέχεται να ασκηθεί στον αγροτικό τομέα.
Τα 45 δισ. ευρώ δεν αποτελούν οριστική λύση
Στη συζήτηση έχει τεθεί και η δυνατότητα κινητοποίησης έως και 45 δισ. ευρώ από το αποθεματικό του Εθνικού και Περιφερειακού Σχεδίου, προκειμένου να στηριχθούν η ΚΑΠ και τα σχετικά χρηματοδοτικά μέτρα. Ωστόσο, το Farm Europe εκτιμά ότι αυτή η επιλογή δεν επαρκεί για να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό. Ανάλογα με τη χώρα, θα μπορούσε να περιορίσει την απώλεια πόρων μόλις κατά 7% έως 40%.
Επιπλέον, οι υπολογισμοί βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα προκύψει νέα διεθνής κρίση και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα παραμείνει στα 27 κράτη-μέλη, χωρίς να συνυπολογίζονται ενδεχόμενες μελλοντικές διευρύνσεις.
Την ίδια στιγμή, το Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης καλείται να εξυπηρετήσει ένα ευρύ φάσμα αναγκών, καθώς τα κράτη-μέλη επιδιώκουν να εντάξουν σε αυτό ολοένα περισσότερα προγράμματα και έργα. Με άλλα λόγια, η συζήτηση δεν αφορά μόνο το ύψος των διαθέσιμων κονδυλίων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτά θα κατανεμηθούν ανάμεσα σε ανταγωνιστικές προτεραιότητες.
Πίεση στις εκμεταλλεύσεις και κίνδυνος συρρίκνωσης της παραγωγής
Η ουσία της παρέμβασης του Farm Europe είναι ότι η νέα ΚΑΠ κινδυνεύει να οδηγήσει την ευρωπαϊκή γεωργία σε έναν εκτεταμένο κύκλο αναδιάρθρωσης, χωρίς επαρκή χρηματοδοτική στήριξη και χωρίς ξεκάθαρες κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες.
Οι διακηρύξεις για τη στήριξη όσων έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, τη διασφάλιση του αγροτικού εισοδήματος, την ανανέωση των γενεών, τη βιωσιμότητα και την ενίσχυση των αγροτικών περιοχών δεν αρκούν από μόνες τους.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν οι πολιτικές αυτές θα συνοδευτούν από τους αναγκαίους πόρους και από μέτρα που θα διασφαλίζουν ότι οι εκμεταλλεύσεις μπορούν να παραμείνουν οικονομικά βιώσιμες.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, επίσης, η συζήτηση για την επιβολή ανώτατων ορίων στις ενισχύσεις, με στόχο τη διατήρηση των μεσαίου μεγέθους εκμεταλλεύσεων. Σύμφωνα με το Farm Europe, μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να αφήσει χωρίς επαρκή λύση εκμεταλλεύσεις που θα υποστούν πολύ μεγάλες απώλειες εισοδήματος ανά εκτάριο.
Ως ακραίο παράδειγμα, ο οργανισμός αναφέρει τη Σλοβακία, όπου σε ορισμένες περιπτώσεις η μείωση του εισοδήματος ανά εκτάριο θα μπορούσε να προσεγγίσει το 60%.
Το διακύβευμα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα λάβει κάθε αγρότης, αλλά και ποιες εκμεταλλεύσεις θα μπορέσουν να συνεχίσουν να λειτουργούν, ποιες θα αναγκαστούν να περιορίσουν τη δραστηριότητά τους και ποιες ενδέχεται να εγκαταλείψουν την παραγωγή.
Ευρωπαϊκή κυριαρχία χωρίς ισχυρή γεωργία;
Η συζήτηση για την ΚΑΠ συνδέεται άμεσα με έναν ευρύτερο πολιτικό στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης: την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και της ευρωπαϊκής κυριαρχίας.
Όμως, όπως επισημαίνει το Farm Europe, η επιδίωξη μιας ισχυρότερης και πιο αυτόνομης Ευρώπης δύσκολα μπορεί να συμβαδίσει με πολιτικές που αποδυναμώνουν την ίδια την παραγωγική της βάση.
Η γεωργία δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη κλάδο της οικονομίας. Συνδέεται με την επισιτιστική ασφάλεια, την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, την οικονομική δραστηριότητα της υπαίθρου και τη δυνατότητα της Ευρώπης να περιορίζει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες.
Εάν η αγροτική παραγωγή υποχωρήσει, η Ευρώπη ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με μια αντίφαση: να επιδιώκει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, ενώ παράλληλα αποδυναμώνει έναν από τους βασικούς πυλώνες της.
Τι πρέπει να περιμένουν οι αγρότες την επόμενη ημέρα
Η μεταρρύθμιση της ΚΑΠ παραμένει υπό διαπραγμάτευση και τα τελικά ποσά, οι όροι και οι μηχανισμοί εφαρμογής δεν έχουν οριστικοποιηθεί. Ωστόσο, οι κατευθύνσεις που περιγράφονται στην ανάλυση του Farm Europe αναδεικνύουν ορισμένους βασικούς κινδύνους για την επόμενη περίοδο:
– Μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τις ενισχύσεις, όσο παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του συνολικού προϋπολογισμού.
– Πιέσεις στο αγροτικό εισόδημα, εφόσον οι προτεινόμενες κατανομές πόρων δεν αντισταθμιστούν από επαρκή χρηματοδότηση ή άλλα αποτελεσματικά μέτρα.
– Δυσκολότερες επενδυτικές αποφάσεις, καθώς οι παραγωγοί θα πρέπει να σχεδιάσουν την επόμενη ημέρα χωρίς σαφή εικόνα για τη στήριξη που θα έχουν στη διάθεσή τους.
– Επιτάχυνση της αναδιάρθρωσης των εκμεταλλεύσεων, με κίνδυνο να πιεστούν περισσότερο όσοι δεν διαθέτουν επαρκή οικονομικά περιθώρια.
– Αυξημένη ανάγκη πολιτικών προστασίας της παραγωγικής βάσης, ώστε η πράσινη μετάβαση, η ψηφιοποίηση και η ανανέωση των γενεών να μη μείνουν χωρίς οικονομικό αντίκρισμα.
agronews.gr
