Politica 89.8
Ασυνέπεια στη φαρμακευτική αγωγή: Ένα αόρατο πρόβλημα Δημόσιας Υγείας
Η 27η Μαρτίου έχει καθιερωθεί να εορτάζεται ως η Παγκόσμια Ημέρα Προσήλωσης (World Adherence Day), μια ημέρα που αποκτά κάθε χρόνο και μεγαλύτερο νόημα. Η ασυνέπεια στη φαρμακευτική αγωγή εξαπλώνεται και αφορά σημαντικό ποσοστό των ασθενών και των οικογενειών τους, αποτελώντας ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα Δημόσιας Υγείας.
Μπορεί να είναι … αόρατη, η μη προσήλωση στη φαρμακευτική αγωγή, όμως, είναι πολύ συχνή ειδικά σε χρόνιους ασθενείς, όπως είναι άτομα με καρδιαγγειακά νοσήματα. Η πρόοδος της ιατρικής, όσο εντυπωσιακή και αν είναι, δεν φέρνει τα επιθυμητά αποτελέσματα όταν ο ασθενής δεν λαμβάνει τη θεραπεία του. Η αναποτελεσματικότητα αυτή δεν οφείλεται στα φάρμακα, αλλά στη διακοπή, την αμέλεια, στη δυσκολία κατανόησης ή εμπιστοσύνης. Πρόκειται για μια «σιωπηλή επιδημία» που αποδυναμώνει τη θεραπευτική πρόοδο.
Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες, το 50% των ασθενών με χρόνιες παθήσεις δεν ακολουθεί την αγωγή που του έχει συνταγογραφηθεί. Η ασυνέπεια αυτή έχει αναγνωριστεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως κρίσιμο ζήτημα Δημόσιας Υγείας.
Η μη προσήλωση είναι συχνό φαινόμενο στους ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα καρδιαγγειακά παραμένουν η κύρια αιτία θανάτου στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, αντιπροσωπεύοντας 1,68 εκατομμύρια θανάτους ετησίως (32,7% του συνόλου των θανάτων στην Ευρωπαϊκής Ένωσης). Την ίδια στιγμή, κάθε χρόνο, περίπου 1,7 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη χάνουν τη ζωή τους από καρδιαγγειακά αίτια, ενώ περισσότερα από έξι εκατομμύρια νέα καρδιαγγειακά περιστατικά διαγιγνώσκονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παρά τις διαθέσιμες αποτελεσματικές θεραπείες, ο έλεγχος των νόσων αυτών παραμένει ανεπαρκής. Ενδεικτικά, περίπου το 50% των ασθενών με υπέρταση δεν συμμορφώνεται με τη θεραπεία του, ενώ σχεδόν οι μισοί παραμένουν αρρύθμιστοι. Αντίστοιχα υψηλά ποσοστά μη συμμόρφωσης καταγράφονται στη δυσλιπιδαιμία και στην καρδιακή ανεπάρκεια.
«Είναι πραγματικά κομβικό να προσηλωθείς στους στόχους του σακχάρου, της χοληστερόλης και εάν δεν μπορείς μόνος σου πράγματι υπάρχουν φάρμακα», σημείωσε ο Καθηγητής Καρδιολογίας και πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, κ. Κωνσταντίνος Τούτουζας μιλώντας σε Στρογγυλό Τραπέζι που διοργάνωσε το ygeiamou για τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την πιστή λήψη της φαρμακευτικής αγωγής
Η ασυνέπεια στη λήψη της αγωγής είναι ένα πολυπαραγοντικό, ψυχοκοινωνικό φαινόμενο που οφείλεται στην έλλειψη γνώσης και την αυξημένη ανησυχία, την σχέση με τον επαγγελματία υγείας, την ψυχική υγεία των ασθενών και τις κοινωνικές αντιλήψεις.
Ο όρος «health literacy» περιγράφει την ικανότητα του ατόμου να κατανοεί, να αξιολογεί και να χρησιμοποιεί πληροφορίες που σχετίζονται με την υγεία του. Ασθενείς με χαμηλό επίπεδο κατανόησης αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη δυσκολία να ακολουθήσουν τις οδηγίες και να αντιληφθούν τη λειτουργία και τη σημασία της φαρμακευτικής τους αγωγής.
Όταν η πληροφόρηση είναι αποσπασματική ή υπερβολικά τεχνική, ο ασθενής καλείται να πλοηγηθεί σε ένα σύστημα που δεν μιλά τη γλώσσα του. Έτσι, αναπτύσσει ανησυχία και αβεβαιότητα, δύο στοιχεία που, όπως έχει αποδειχθεί, μειώνουν τη θεραπευτική συνέπεια.
Η ασυνέπεια μπορεί να είναι αποτέλεσμα άγχους, κατάθλιψης, κόπωσης ή απουσίας υποστηρικτικού περιβάλλοντος. Ο ασθενής που ζει μόνος, που έχει πολλαπλές αγωγές, που αντιμετωπίζει οικονομική πίεση ή αβεβαιότητα, χρειάζεται ένα σταθερό σημείο αναφοράς.
«Κλειδί» η σχέση γιατρού – ασθενή
Η απάντηση στην παραπάνω πρόκληση δεν βρίσκεται στην τεχνολογία ή απλώς στα νέα φάρμακα, αλλά στον τρόπο συσχέτισης ασθενούς και γιατρού ή άλλου επαγγελματία υγείας. Η συνέπεια γεννιέται μέσα από τη σχέση και συγκεκριμένα από τη σαφήνεια, την εμπιστοσύνη και τη σταθερή παρουσία.
Επομένως, αναδεικνύεται εμφατικά ο ρόλος που έχει η σχέση εμπιστοσύνης με τον επαγγελματία υγείας. Η εμπιστοσύνη καλλιεργείται στην καθημερινή επαφή. Οι μελέτες δείχνουν ότι η ποιότητα της σχέσης με τους επαγγελματίες υγείας είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες που προβλέπουν τη συνέπεια. Όταν η επικοινωνία είναι τυπική, ιεραρχική ή βιαστική, ο ασθενής αισθάνεται ότι απλώς «εκτελεί οδηγίες», γίνεται παθητικός, δυσφορεί, αντιστέκεται. Όταν, αντίθετα, υπάρχει χρόνος για διάλογο και αναγνώριση της υποκειμενικής του εμπειρίας, αυξάνεται η συνεργασία και η εμπλοκή του, κινητοποιείται ως ισότιμος εταίρος στον σχεδιασμό της θεραπείας του.
«Προφανώς ο τρόπος με τον οποίο θα μιλήσει ο γιατρός έχει κάποιους κανόνες. Όσο πιο κοντά είσαι και εξηγήσεις του ανθρώπου που πρέπει να πάρει την αγωγή τόσο καλύτερα. Αυτό πρέπει να διδάσκεται και υπάρχει μια προσέγγιση σε αυτό το θέμα, πώς να διδαχθεί ο μικρός γιατρός. Από εκεί και έπειτα, από τη στιγμή που θα δώσει οδηγίες ο γιατρός υπάρχουν και άλλοι επαγγελματίες υγείας, νοσηλευτές, φαρμακοποιοί, ώστε να υπάρχει συνεχής επαφή. Ένας τρόπος να το πετύχουμε αυτό είναι το κοινό εξιτήριο», επεσήμανε ο κ. Τούτουζας στο ίδιο στρογγυλό τραπέζι.
Οι συνέπειες της μη προσήλωσης
Η ασυνέπεια στην φαρμακευτική αγωγή έχει πολλαπλές συνέπειες που μεταξύ τους αλληλεπιδρούν και δημιουργούν μια δυναμική υψηλού κινδύνου. Πιο συγκεκριμένα, οι συνέπειες αφορούν:
– Στην υγεία των ασθενών: Ακόμη και η πιο στοχευμένη φαρμακοθεραπεία αποτυγχάνει αν ο ασθενής δεν λαμβάνει το φάρμακο στη σωστή δόση, στη σωστή συχνότητα και με τον κατάλληλο τρόπο για εκείνον.
– Στην ψυχολογία των ασθενών: Η ασυνέπεια συνοδεύεται συχνά από ενοχή, φόβο ή αίσθημα αποτυχίας. Ο ασθενής μπορεί να βιώνει την ασθένεια ως ένδειξη αδυναμίας, να κρύβει τις παραλείψεις του και να αποφεύγει τον επαγγελματία υγείας.
– Στην ποιότητα ζωής: Η μη συστηματική λήψη φαρμάκων επιδεινώνει τα συμπτώματα, μειώνει τη λειτουργικότητα και περιορίζει τη συμμετοχή στις καθημερινές δραστηριότητες.
– Στην οικονομία της υγείας: Η ασυνέπεια αυξάνει τις επισκέψεις σε ιατρούς, τις νοσηλείες και τα συνολικά έξοδα του συστήματος.
Η φαρμακευτική εταιρεία Servier Hellas επί σειρά ετών λαμβάνει πρωτοβουλίες στην καταπολέμηση του φαινομένου χαμηλής προσήλωσης. Μια νέα εκπαιδευτική πλατφόρμα που ανέπτυξε, μάλιστα, η https://akolouthotinagogi.gr/ στοχεύει ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση. Η πλατφόρμα έχει σκοπό τη βελτίωση της εγγραμματοσύνης υγείας. Υλοποιείται στο πλαίσιο της πολυετούς Εκστρατείας Ευαισθητοποίησης για την Ορθή Χρήση Φαρμάκων με τίτλο «Μη γίνεσαι γιατρός του εαυτού σου».
Μέσα στην πλατφόρμα, οι ασθενείς μπορούν να βρουν επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση για τα χρόνια νοσήματα. Επιπλέον, η νέα πρωτοβουλία προσφέρει πρακτικές οδηγίες για την καθημερινή διαχείριση της νόσου, ενισχύει την ενεργή συμμετοχή του ασθενούς στη θεραπευτική του πορεία και υποστηρίζει τη συνέπεια στη θεραπεία και τη μακροχρόνια ρύθμιση.
Πηγή: ygeiamou.gr
