Politica 89.8
Δ/ντης Δημόσιας Υγείας: «Υπερπολλαπλάσια τα κρούσματα γαστρεντερίτιδας στο Ρέθυμνο από τα 70 καταγεγραμμένα – Μέχρι αύριο οι πρώτες απαντήσεις για την αιτία»
Πολύ μεγαλύτερος από τα 70 επισήμως καταγεγραμμένα περιστατικά εκτιμάται ότι είναι ο πραγματικός αριθμός των κρουσμάτων γαστρεντερίτιδας στο Ρέθυμνο, όπως αποκάλυψε μιλώντας στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα, στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά», ο Διευθυντής Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κρήτης, Αντώνης Παπαδάκης.
Ο κ. Παπαδάκης ξεκαθάρισε ότι η υπόθεση βρίσκεται ακόμη σε πλήρη διερεύνηση και ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει εργαστηριακή επιβεβαίωση για το παθογόνο που προκάλεσε τη μαζική εμφάνιση περιστατικών. Η πρώτη εικόνα, ωστόσο, παραπέμπει σύμφωνα με τον ίδιο περισσότερο σε ιογενή γαστρεντερίτιδα, ενώ οι αρμόδιες υπηρεσίες εξετάζουν ταυτόχρονα εάν υπάρχει οποιαδήποτε σύνδεση με τα έντονα πλημμυρικά φαινόμενα που προηγήθηκαν και ενδεχόμενη επιμόλυνση του δικτύου ύδρευσης.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο της συνέντευξης ήταν η εκτίμησή του ότι τα 70 περιστατικά που έχουν καταγραφεί δεν αποτυπώνουν την πραγματική έκταση του φαινομένου.
«Τα άτομα που λέτε προφανώς είναι πολύ, πολύ περισσότερα, γιατί δεν προσέρχονται όλοι. Είμαστε λοιπόν σε διερεύνηση», ανέφερε χαρακτηριστικά και, όταν ο Χρήστος Κώνστας τον ρώτησε ευθέως εάν εκτιμά ότι ο πραγματικός αριθμός των κρουσμάτων είναι υπερπολλαπλάσιος, απάντησε χωρίς περιστροφές: «Εγώ θεωρώ πως είναι πολύ παραπάνω».
Η πρώτη εικόνα δείχνει ιογενή γαστρεντερίτιδα
Ο Διευθυντής Δημόσιας Υγείας αποκάλυψε ότι οι υπηρεσίες είχαν αρχίσει να ενημερώνονται για τα πρώτα περιστατικά ήδη πριν από την απότομη αύξησή τους και από την πρώτη στιγμή εξετάστηκε το ενδεχόμενο σύνδεσης με τις ζημιές που προκάλεσαν τα πλημμυρικά φαινόμενα.
«Είχαμε την αρχική ενημέρωση τρεις μέρες πριν. Είχαν αρχίσει τα πρώτα κρούσματα. Υπήρχε η κατεύθυνση να δούμε μήπως όντως προέρχεται εξαιτίας των καταστροφών και των πλημμυρικών φαινομένων, που συνήθως μπορεί να καταστρέψουν και το αποχετευτικό δίκτυο και το δίκτυο ύδρευσης και να έχουμε κάποια επιμόλυνση», ανέφερε.
Έσπευσε, ωστόσο, να υπογραμμίσει ότι μέχρι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει εργαστηριακή επιβεβαίωση που να συνδέει τη συρροή των κρουσμάτων με το νερό ή τις πλημμύρες.
«Αυτό, ξαναλέω και πάλι, δεν έχει επιβεβαιωθεί. Θεωρώ από τα πρώτα σημάδια, χωρίς να υπάρχει εργαστηριακή επιβεβαίωση, ότι είναι κάτι ιογενές. Δηλαδή έχει τα τυπικά χαρακτηριστικά και έρχεται πολύ ξαφνικά. Κύριο σύμπτωμα είναι ο έμετος και λιγότερο η διάρροια και έχουμε μετά και σχετικά γρήγορη ανάρρωση, δηλαδή μετά από μία-δύο μέρες, αν δεν χρειαστούν κάποιοι ενυδάτωση».
«Είναι διάσπαρτα τα περιστατικά και αυτό μας προβληματίζει»
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η γεωγραφική κατανομή των περιστατικών. Όπως εξήγησε ο κ. Παπαδάκης, δεν φαίνεται να υπάρχει μία και μοναδική, σαφώς οριοθετημένη εστία. Υπάρχουν διαφορετικά σημεία, τουρίστες, κάτοικοι, ακόμη και άνθρωποι από όμορους δήμους των Χανίων που προσήλθαν στο Νοσοκομείο Ρεθύμνου.
«Αυτό είναι που προβλημάτιζε από την πρώτη στιγμή. Είναι διάσπαρτο, είναι πολυσημειακό, που σημαίνει ότι δεν είναι ένα σημείο η πηγή. Οπότε εκεί πάλι παραπέμπει στο νερό, αλλά από την άλλη, αν ήταν νερό, θα είχαμε πάρα πολύ περισσότερα. Οπότε εγώ το αποκλείω, αλλά θα το διερευνήσουμε».
Και συνέχισε περιγράφοντας την εικόνα της διασποράς:
«Είναι και τουρίστες, είναι διάφορα και μάλιστα είναι και κάποιοι άνθρωποι που πήγαν στο Νοσοκομείο Ρεθύμνου, αλλά ήταν από δήμους των Χανίων, εκεί που είναι κοντά. Άρα έχουμε μια διασπορά και αυτό μας προβληματίζει».
Ειδικό ερωτηματολόγιο για κάθε ασθενή
Η έκταση και κυρίως η διασπορά των περιστατικών έχουν οδηγήσει σε εντατικότερη επιδημιολογική διερεύνηση. Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε ο κ. Παπαδάκης, έχει σταλεί ειδικό ερωτηματολόγιο ώστε να αναζητηθεί ο κοινός κρίκος μεταξύ των ασθενών.
«Έχει σταλεί ειδικό ερωτηματολόγιο, δεν το κάνουν συχνά. Θα πάρουν δηλαδή τηλέφωνο τον κάθε ασθενή και θα ρωτήσουν κάποια συγκεκριμένα πράγματα: τι έφαγε, τι νερό ήπιε…».
Στόχος είναι να διαπιστωθεί εάν υπάρχει κάποια κοινή εστία ή κοινή δραστηριότητα που να συνδέει τα περιστατικά, όπως οικογενειακό περιβάλλον, χώρος εργασίας, ξενοδοχειακή μονάδα ή κάποια άλλη κοινή έκθεση.
Όπως εξήγησε χαρακτηριστικά: «Ξεκινάει από μια εστία. Αυτή πρέπει να βρούμε τώρα. Μέλη της οικογένειας, εργαζόμενοι στον ίδιο χώρο, ταξιδιώτες του ίδιου ξενοδοχείου».
Δεν αποκλείεται ακόμη η σύνδεση με τις πλημμύρες
Παρά την προσωπική εκτίμησή του ότι το νερό δεν αποτελεί την πιθανότερη εξήγηση, ο Αντώνης Παπαδάκης ήταν σαφής ότι η σύνδεση με την πρόσφατη νεροποντή δεν μπορεί ακόμη να αποκλειστεί.
Και αυτό διότι, όπως εξήγησε στον Χρήστο Κώνστα, υπάρχει μια χρονική αλληλουχία που οι επιστήμονες είναι υποχρεωμένοι να εξετάσουν: υπήρχαν μεμονωμένα περιστατικά και δύο ημέρες μετά τα έντονα πλημμυρικά φαινόμενα καταγράφηκε απότομη αύξηση.
«Δεν θα το απέκλεια τελείως, γιατί είχαμε κάποια μεμονωμένα περιστατικά γαστρεντερίτιδας, τα είχαμε και τα διερευνούσαμε, αλλά ξαφνικά μετά τις πλημμύρες, δύο μέρες μετά, να έχουμε τόσο κατακόρυφη άνοδο, χρήζει διερεύνησης αν συσχετίζεται με την πλημμύρα. Εννοείται, δεν το αποκλείουμε».
Μάλιστα, περιέγραψε και το υποθετικό σενάριο μέσω του οποίου ένας ιός θα μπορούσε να περάσει από λύματα στο νερό έπειτα από βλάβη δικτύου και στη συνέχεια να υπάρξει ταχύτατη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο:
«Δεν αποκλείεται να είναι ιός. Αυτός ο ιός βρέθηκε στα λύματα, από τα λύματα που σπάσανε, λέω παράδειγμα, ο αγωγός, βρέθηκε στο νερό και μετά ο ένας κολλάει τον άλλο».
«Ακόμη και τρεις μέρες μετά τα συμπτώματα μπορεί να μεταδίδει»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αναφορά του Αντώνη Παπαδάκη στην εξαιρετικά μεγάλη μεταδοτικότητα ορισμένων ιών που προκαλούν γαστρεντερίτιδα.
Όπως τόνισε, η μετάδοση μπορεί να συνεχιστεί ακόμη και αφού έχουν υποχωρήσει τα συμπτώματα:
«Προσπάθησα να σου πω ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό: κάποιος, ακόμα και τρεις μέρες που έχουν περάσει τα συμπτώματα, μεταδίδει. Για να καταλάβετε, μόλις 18 σωματίδια αυτού του ιού μεταδίδουν τη νόσο σε έναν υγιή άνθρωπο. Δεκαοκτώ. Δηλαδή η κεφαλή μιας καρφίτσας έχει ιικό φορτίο να κολλήσουν χίλια άτομα. Για τέτοιο ιό μιλάμε. Οπότε καταλαβαίνετε, τα 70 που καταγράφονται επισήμως δικαιολογούνται άμεσα από κάτι τέτοιο».
Πρόκειται ουσιαστικά για την εξήγηση που δίνει ο ίδιος και για το πώς ένας σχετικά περιορισμένος αρχικός πυρήνας μπορεί μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα να οδηγήσει σε δεκάδες ή ακόμη και πολύ περισσότερα πραγματικά περιστατικά.
«Αν ήταν το νερό, θα είχαμε 100-200 περιστατικά τη μέρα»
Ο κ. Παπαδάκης επανήλθε αρκετές φορές στη συνέντευξη στην προσωπική του εκτίμηση ότι η ύδρευση δεν αποτελεί αυτή τη στιγμή το πιθανότερο σενάριο.
«Δεν θεωρώ, ακούστε, απολύτως θεωρώ ότι δεν είναι το νερό. Με το νερό θα είχαμε 100-200 τη μέρα», είπε χαρακτηριστικά.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, μέχρι να υπάρξουν συγκεκριμένα εργαστηριακά ευρήματα, δεν έχει εκδοθεί γενική οδηγία προς τους κατοίκους του Ρεθύμνου να μη χρησιμοποιούν το νερό.
«Δεν μπορούμε να δώσουμε τέτοια κατευθυντική οδηγία αν δεν διαπιστώσουμε το αίτιο», τόνισε.
Ταυτόχρονα όμως έχουν δοθεί οδηγίες για δειγματοληψίες και ελέγχους όχι μόνο στο Ρέθυμνο αλλά και σε περιοχές της Κρήτης που επλήγησαν από τα έντονα καιρικά φαινόμενα.
«Έχω δώσει την κατεύθυνση σε όλες τις περιοχές της Δημόσιας Υγείας να λάβουν δείγματα σε περιοχές που είχαμε έντονα πλημμυρικά φαινόμενα. Και δεν είναι βέβαια μόνο αυτό. Να θυμίσω ότι η Θεσσαλία είχε θέμα με τις γαστρεντερίτιδες, με λεπτοσπείρωση».
Μέχρι αύριο οι πρώτες ενδείξεις-Δείγματα ασθενών για να εντοπιστεί το παθογόνο
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον πότε θα υπάρξει καθαρή εικόνα για την αιτία της έξαρσης.
Ο Διευθυντής Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κρήτης εκτίμησε ότι για τα βασικά παθογόνα τα πρώτα αποτελέσματα μπορούν να υπάρξουν πολύ γρήγορα:
«Τα βασικά παθογόνα είναι μία μέρα. Πιστεύω θα βρούμε τις πρώτες ενδείξεις. Θα έρθουμε και σε επικοινωνία με τους δήμους να μας δώσουν τις δικές τους μετρήσεις. Αυτή η υπηρεσία των δήμων πρέπει κάθε μέρα να παίρνει δείγματα, οπότε θεωρητικά θα το δούμε».
Παράλληλα, η διερεύνηση δεν περιορίζεται στο νερό. Όπως αποκάλυψε, υπάρχει επικοινωνία με εξειδικευμένο εργαστήριο προκειμένου να εξεταστούν και δείγματα από ασθενείς και να ταυτοποιηθεί το παθογόνο.
«Είμαστε σε επικοινωνία με τον καθηγητή Κλινικής Ιολογίας, ώστε να πάνε δείγματα ασθενών εκεί, να ξέρουμε άμεσα για τι παθογόνο μιλάμε, γιατί μέχρι τώρα δεν έχω κάποια ενημέρωση ότι έχει διαγνωστεί το παθογόνο. Και αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο».
Η δραματική υποστελέχωση: «Στο Λασίθι υπηρετεί ένας επόπτης και στο Ρέθυμνο δύο»
Μέσα από τη συνέντευξη αναδείχθηκε όμως και ένα δεύτερο, ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα: η μεγάλη υποστελέχωση των υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας, οι οποίες καλούνται να πραγματοποιήσουν ελέγχους σε μια περίοδο αυξημένων απαιτήσεων μετά τα πλημμυρικά φαινόμενα.
Ο κ. Παπαδάκης περιέγραψε με ιδιαίτερα χαρακτηριστικό τρόπο την κατάσταση:
«Φανταστείτε ότι στο Λασίθι υπηρετεί ένας επόπτης. Η κατάσταση είναι αυτή. Στο Ηράκλειο, ενώ οι οργανικές θέσεις υπήρχαν 30… Εμείς ως Γενική Διεύθυνση αλλά και η Γενική Διεύθυνση Προσωπικού ζητάμε διαρκώς θέσεις, δεν μας δίνει το υπουργείο. Στο Ρέθυμνο είναι δύο επόπτες. Φαντάζεστε, μπορούν να πάνε στο κάθε σημείο;».
Η αναφορά αυτή αποτυπώνει το μέγεθος της πίεσης που δέχονται οι υγειονομικές υπηρεσίες όταν μέσα σε ελάχιστο χρόνο πρέπει να πραγματοποιηθούν δειγματοληψίες, έλεγχοι και επιδημιολογική διερεύνηση σε πολλαπλά σημεία.
Τι πρέπει να προσέξουν οι πολίτες στο νερό
Μέχρι να ολοκληρωθούν οι αναλύσεις, ο κ. Παπαδάκης δεν συνέστησε γενική διακοπή χρήσης του νερού, έδωσε όμως μια σαφή οδηγία προς τους πολίτες: οποιαδήποτε αισθητή αλλαγή στην ποιότητα του νερού πρέπει να αντιμετωπίζεται άμεσα.
«Αν δουν οποιαδήποτε μεταβολή στην ποιότητα, στο χρώμα, στην οσμή, ακόμα και στη γεύση του νερού, πρέπει να σταματήσουν κάθε χρήση, προφανώς να το βράζουν αν υπάρχει κάτι τέτοιο, αλλά δεν νομίζω να φτάσουμε σε αυτό το επίπεδο. Αν δουν κάτι τέτοιο, να ενημερώσουν άμεσα την Υγειονομική Υπηρεσία».
«Χωρίς πανικό και το κρίσιμο είναι να βρεθεί γρήγορα η αιτία»
Παρά τον μεγάλο αριθμό των πραγματικών περιστατικών που εκτιμά ότι υπάρχουν, ο Αντώνης Παπαδάκης συνέστησε ψυχραιμία, υπογραμμίζοντας ότι η εικόνα μέχρι στιγμής παραπέμπει σε νόσηση με γρήγορη αποδρομή.
«Χωρίς πανικό, χωρίς πανικό. Είναι κάτι που δεν έχει μεγάλο αποτύπωμα, περνάει πάρα πολύ εύκολα, αρκεί να διαπιστώσουμε το αίτιο και να το σταματήσουμε».
Το επόμενο 24ωρο είναι συνεπώς κρίσιμο για τη διερεύνηση της συρροής στο Ρέθυμνο. Οι επίσημα καταγεγραμμένοι ασθενείς φαίνεται ότι αποτελούν μόνο ένα μέρος του πραγματικού αριθμού των ανθρώπων που νόσησαν, το παθογόνο δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί και οι αρμόδιες υπηρεσίες αναζητούν τόσο την αρχική εστία όσο και τον μηχανισμό της ταχύτατης διασποράς.
Η πρώτη επιστημονική εκτίμηση του Διευθυντή Δημόσιας Υγείας δείχνει προς ιογενή γαστρεντερίτιδα και όχι προς γενικευμένο πρόβλημα στο νερό. Ωστόσο, όπως ο ίδιος επανέλαβε, η χρονική εγγύτητα της απότομης αύξησης των περιστατικών με τα πλημμυρικά φαινόμενα επιβάλλει να ελεγχθεί μέχρι τέλους και αυτό το ενδεχόμενο.
Και πλέον οι απαντήσεις αναμένονται από τις αναλύσεις: ποιο ακριβώς είναι το παθογόνο, από πού ξεκίνησε η διασπορά και εάν υπάρχει ή όχι οποιαδήποτε σύνδεση με τις ζημιές που άφησε πίσω της η νεροποντή.
