Politica 89.8
Οι Έλληνες «τρώνε» τις οικονομίες τους: Η Ελλάδα μοναδική χώρα με αρνητική αποταμίευση – Ποιά είναι στην κορυφή
Ανησυχητική εικόνα για την οικονομική αντοχή των ελληνικών νοικοκυριών αποκαλύπτουν τα τελευταία στοιχεία του ΟΟΣΑ, καθώς η Ελλάδα παραμένει η μοναδική χώρα στην Ευρώπη με αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης. Με απλά λόγια, οι Έλληνες όχι μόνο δεν βάζουν χρήματα στην άκρη, αλλά ξοδεύουν περισσότερα από όσα εισπράττουν.
Την ώρα που ο μέσος Ευρωπαίος αποταμιεύει το 8,1% του διαθέσιμου εισοδήματός του, στην Ελλάδα το ποσοστό βρίσκεται στο -9,3%, γεγονός που σημαίνει ότι τα νοικοκυριά καλύπτουν τις ανάγκες τους είτε «σπάζοντας» παλιές οικονομίες είτε μέσω δανεισμού και πιστωτικών υποχρεώσεων.
Η εικόνα αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει τη μεγάλη πίεση που εξακολουθούν να δέχονται τα ελληνικά νοικοκυριά από την ακρίβεια, τα χαμηλά εισοδήματα, το αυξημένο κόστος στέγασης και τις συνεχείς ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά.
Οι Σουηδοί αποταμιεύουν, οι Έλληνες παλεύουν να βγάλουν τον μήνα
Οι διαφορές ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες είναι εντυπωσιακές.
Στην κορυφή βρίσκονται η Σουηδία και η Ουγγαρία με ποσοστά αποταμίευσης 14,7%, ενώ πολύ υψηλές επιδόσεις καταγράφουν επίσης:
η Τσεχία με 13,7%
η Γαλλία με 12,8%
η Γερμανία με 10,3%
η Ολλανδία με 10,2%
Ακόμα και χώρες που πέρασαν οικονομικές δυσκολίες τα προηγούμενα χρόνια, όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία, εμφανίζουν θετικό πρόσημο.
Στον αντίποδα, η Ελλάδα αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς τα νοικοκυριά συνεχίζουν να λειτουργούν χωρίς ουσιαστικό οικονομικό «μαξιλάρι».
Η κρίση άλλαξε για πάντα τις συνήθειες των Ελλήνων
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2000, οι Έλληνες διατηρούσαν σχετικά θετικές αποταμιεύσεις, παρά τις διακυμάνσεις. Όμως η οικονομική κρίση και τα μνημόνια άλλαξαν ριζικά την εικόνα.
Από το 2010 και μετά, η αποταμίευση πέρασε σε αρνητικό έδαφος, φτάνοντας στο δραματικό -16,5% το 2013, στο αποκορύφωμα της κρίσης χρέους.
Παρότι ακολούθησε μια μικρή βελτίωση τα επόμενα χρόνια και η κατάσταση πλησίασε το μηδέν την περίοδο της πανδημίας, όταν τα lockdown περιόρισαν την κατανάλωση, η ανάκαμψη δεν κράτησε.
Το 2022 το ποσοστό βούτηξε ξανά στο -12,2%, ενώ σήμερα παραμένει κοντά στο -9%, δείχνοντας ότι μεγάλο μέρος της κοινωνίας δυσκολεύεται ακόμη και να καλύψει τις βασικές ανάγκες.
Η ακρίβεια «εξαφανίζει» κάθε δυνατότητα αποταμίευσης
Ο βασικότερος λόγος πίσω από αυτή την εικόνα είναι το χαμηλό διαθέσιμο εισόδημα. Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά στοιχεία, το μέσο διαθέσιμο εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών παραμένει τουλάχιστον 20% χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Την ίδια στιγμή, τα τελευταία χρόνια οι πολίτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με:
εκρηκτικές αυξήσεις στα ενοίκια,
υψηλές τιμές στα τρόφιμα,
ακριβή ενέργεια,
αυξημένα επιτόκια, αλλά και
υψηλό κόστος καθημερινότητας.
Έτσι, για χιλιάδες οικογένειες η αποταμίευση έχει μετατραπεί σε «πολυτέλεια».
«Μαύρο χρήμα» και αδήλωτα εισοδήματα θολώνουν την εικόνα
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Goethe της Φρανκφούρτης, Μιχάλης Χαλιάσος, επισημαίνει ότι η σύγκριση των στοιχείων μεταξύ των χωρών δεν είναι πάντα εύκολη.
Όπως εξηγεί, στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες οικονομίες υπάρχουν εισοδήματα που δεν δηλώνονται επισήμως, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει την πραγματική εικόνα της κατανάλωσης και των αποταμιεύσεων.
Παράλληλα, η παραοικονομία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ελληνικής οικονομίας, ακόμη κι αν έχει περιοριστεί σε σχέση με το παρελθόν.
Γιατί άλλοι λαοί αποταμιεύουν περισσότερο
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η αποταμίευση δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος του εισοδήματος, αλλά και από την κουλτούρα, την ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού και το κοινωνικό κράτος κάθε χώρας.
Σε χώρες με ισχυρές δημόσιες συντάξεις και αποτελεσματικά συστήματα υγείας, οι πολίτες αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια για το μέλλον τους και συχνά δεν χρειάζεται να κρατούν μεγάλα ποσά στην άκρη.
Αντίθετα, σε περιόδους αβεβαιότητας ή οικονομικών κρίσεων, πολλοί λαοί αυξάνουν την αποταμίευσή τους για λόγους προστασίας.
Στην Ελλάδα, όμως, η δεκαετής κρίση, η μείωση των μισθών και η αίσθηση οικονομικής ανασφάλειας φαίνεται ότι εξάντλησαν τις αντοχές των νοικοκυριών. Για πολλούς πολίτες, το ζητούμενο πλέον δεν είναι η αποταμίευση, αλλά το πώς θα βγει ο μήνας.
