Ελλάδα

Παραγωγικότητα: Γιατί παραμένει καθηλωμένη στην Ελλάδα

Δημοσιεύτηκε στις 17/05/2026 13:42

Μεγάλο είναι το πρόβλημα με την παραγωγικότητα εργασίας στην Ελλάδα. Κι αυτό διότι παρά την όποια μικρή βελτίωση, παραμένει το χάσμα σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρώπης. Η νέα μελέτη του ΙΟΒΕ για λογαριασμό του ΣΕΒ, που παρουσιάστηκε χθες από τον πρόεδρο του ΣΕΒ Σπύρο Θεοδωρόπουλο και τον γενικό διευθυντή του ΙΟΒΕ Νίκο Βέττα επιβεβαιώνει ότι η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει σοβαρό διαρθρωτικό έλλειμμα παραγωγικότητας. Το 2024, η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο αντιστοιχεί μόλις στο 54% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ ανά ώρα εργασίας στο 43%.

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι μόλις τα τελευταία χρόνια αρχίζει να σταθεροποιείται η εικόνα του αποθέματος επενδεδυμένου κεφαλαίου ανά εργαζόμενο, εξέλιξη που αποδίδεται και στη σταδιακή επιτάχυνση των επενδύσεων μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Το επενδεδυμένο κεφάλαιο ανά εργαζόμενο στην ΕΕ είναι από 1,3 έως και 5,7 φορές υψηλότερο σε σύγκριση με την Ελλάδα.

Χαμηλό επίπεδο κεφαλαίου και παραγωγικότητα

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο χαμηλό επίπεδο κεφαλαίου ανά εργαζόμενο στην ελληνική οικονομία, το οποίο, σύμφωνα με τη μελέτη, παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σε αρκετούς κλάδους της οικονομίας, το επενδεδυμένο κεφάλαιο ανά εργαζόμενο στην ΕΕ είναι από 1,3 έως και 5,7 φορές υψηλότερο σε σύγκριση με την Ελλάδα.

Πολύ ανησυχητικό είναι ότι το καθαρό απόθεμα παγίου κεφαλαίου ανά εργαζόμενο στην Ελλάδα έχει μειωθεί σχεδόν κατά 30% από το 2000, καθώς, όπως εξηγείται και στην έκθεση του ΙΟΒΕ, η αύξηση της απασχόλησης τα τελευταία χρόνια ήταν ταχύτερη από την αύξηση των επενδύσεων. Με άλλα λόγια, η οικονομία πρόσθεσε περισσότερους εργαζόμενους χωρίς να αυξάνει με τον ίδιο ρυθμό το επενδεδυμένο κεφάλαιο και τον παραγωγικό εξοπλισμό που έχουν στη διάθεσή τους.

Στον πυρήνα των προτάσεων που παρουσιάστηκαν βρίσκεται η ανάγκη σημαντικής αύξησης των παραγωγικών επενδύσεων, με το ΙΟΒΕ να επισημαίνει ότι χωρίς υψηλότερο επίπεδο επιχειρηματικών επενδύσεων η ελληνική οικονομία δύσκολα θα μπορέσει να αυξήσει ουσιαστικά την παραγωγικότητά της τα επόμενα χρόνια. Η μελέτη περιγράφει ως βασικές προτεραιότητες την αύξηση των επιχειρηματικών επενδύσεων προς τα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση των επενδύσεων σε έρευνα και ανάπτυξη.

Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ υπογράμμισε επίσης ότι η σύνθεση των επενδύσεων έχει ιδιαίτερη σημασία για την παραγωγικότητα, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι κατά τη δεκαετία του 2000 περίπου τα δύο τρίτα των επενδύσεων κατευθύνονταν κυρίως σε κατοικίες, ενώ σήμερα το μείγμα θεωρείται πιο ευνοϊκό για την παραγωγική οικονομία.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Θεοδωρόπουλος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στην «ποιότητα» των επενδύσεων, σημειώνοντας ότι διαφορετική επίδραση στην οικονομία έχει, για παράδειγμα, η δημιουργία ενός εργοστασίου ή ενός data center σε σχέση με άλλες μορφές επενδυτικής δραστηριότητας.

Τα στοιχεία της μελέτης αποτυπώνουν καθαρά το χάσμα παραγωγικότητας ανάμεσα στις μικρές και τις μεγάλες επιχειρήσεις.

Το μέγεθος των επιχειρήσεων

Η μελέτη συνδέει ευθέως την ανάγκη αύξησης των επενδύσεων με το μέγεθος των ελληνικών επιχειρήσεων, υποστηρίζοντας ότι χωρίς μεγαλύτερα εταιρικά σχήματα οι επιχειρήσεις δύσκολα μπορούν να επενδύσουν συστηματικά σε τεχνολογία, αυτοματοποίηση, έρευνα, τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακό μετασχηματισμό. Για τον λόγο αυτό, το ΙΟΒΕ περιγράφει ως βασική προτεραιότητα τη σταδιακή αύξηση του μέσου μεγέθους των επιχειρήσεων μέσω συνεργασιών και συγχωνεύσεων.

Ο κ. Θεοδωρόπουλος επέμεινε ιδιαίτερα στο συγκεκριμένο σημείο, υποστηρίζοντας ότι η δομή της ελληνικής επιχειρηματικότητας αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους της χαμηλής παραγωγικότητας της οικονομίας. «Πρέπει να πείσουμε τις ελληνικές επιχειρήσεις ότι πρέπει να μεγαλώσουν», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι οι μικρές επιχειρήσεις «εκ των πραγμάτων δεν διαθέτουν τα κεφάλαια» για επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες, τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακά εργαλεία.

Τα στοιχεία της μελέτης αποτυπώνουν καθαρά το χάσμα παραγωγικότητας ανάμεσα στις μικρές και τις μεγάλες επιχειρήσεις. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα παράγουν περίπου 14 χιλιάδες ευρώ ανά εργαζόμενο, όταν οι μεγάλες επιχειρήσεις φτάνουν περίπου τις 72 χιλιάδες ευρώ ανά εργαζόμενο, πλησιάζοντας πολύ περισσότερο τα ευρωπαϊκά επίπεδα. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι μεγάλες επιχειρήσεις παράγουν περίπου 87 χιλιάδες ευρώ ανά εργαζόμενο, στοιχείο που δείχνει ότι όσο αυξάνεται το μέγεθος των επιχειρήσεων τόσο περιορίζεται και η απόσταση της Ελλάδας από την Ευρώπη.

Η ίδια η δομή της ελληνικής οικονομίας παραμένει έντονα προσανατολισμένη στις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι επιχειρήσεις έως 9 εργαζόμενους αντιστοιχούν στο 24% της απασχόλησης στην Ελλάδα, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρώπη βρίσκεται κοντά στο 15%.

Το πρόβλημα με την Τεχνητή Νοημοσύνη

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στον ψηφιακό μετασχηματισμό, με την τεχνητή νοημοσύνη να βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της συζήτησης για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Η μελέτη του ΙΟΒΕ περιγράφει ως κρίσιμες προτεραιότητες την επέκταση των ψηφιακών υποδομών και την ευρύτερη αξιοποίηση τεχνολογιών όπως cloud, big data, αυτοματοποίηση και AI, σε συνδυασμό με αναδιοργάνωση διαδικασιών και αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων.

Μάλιστα, η έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αδύναμη επίδοση της ελληνικής οικονομίας στην παραγωγικότητα δεν συνδέεται μόνο με τη διάρθρωση των κλάδων, αλλά και με την περιορισμένη τεχνολογική αναβάθμιση μέσα στις ίδιες τις επιχειρήσεις. Το ΙΟΒΕ κάνει λόγο για χαμηλή ενσωμάτωση παραγωγικών επενδύσεων και αδύναμη ενδοκλαδική δυναμική, παρά την ανάκαμψη της οικονομίας τα τελευταία χρόνια.

Ο Πρόεδρος του ΣΕΒ εμφανίστηκε ιδιαίτερα προβληματισμένος για την ταχύτητα με την οποία κινούνται οι ελληνικές επιχειρήσεις στο συγκεκριμένο πεδίο, προειδοποιώντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εξελιχθεί «είτε στη μεγαλύτερη ευκαιρία είτε στο μεγαλύτερο πρόβλημα».

Πηγή: ot.gr