Σκέρτσος – ΜακΓκράθ στις Βρυξέλλες: Στο επίκεντρο η πρόοδος της Ελλάδας σε θεσμούς, Δικαιοσύνη και διαφάνεια

Του Νίκου Τσιλιπουνιδάκη

Την πρόοδο που έχει καταγράψει η Ελλάδα στην εφαρμογή των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κράτος Δικαίου παρουσίασε στις Βρυξέλλες ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, κατά τη συνάντησή του με τον αρμόδιο Ευρωπαίο Επίτροπο Μάικλ ΜακΓκράθ, ενόψει της δημοσίευσης της νέας ετήσιας Έκθεσης για το Κράτος Δικαίου.

Σύμφωνα με τον υπουργό, η ελληνική κυβέρνηση αντιμετώπισε από το 2019 τις παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως έναν κρίσιμο μηχανισμό βελτίωσης των θεσμών και ενίσχυσης της διαφάνειας, αξιοποιώντας τον συγκριτικό χαρακτήρα των εκθέσεων για την προσέγγιση των ευρωπαϊκών βέλτιστων πρακτικών.

Όπως υπογράμμισε, η χώρα κατάφερε να περιορίσει τις συστάσεις που της απευθύνει η Κομισιόν από επτά σε τέσσερις, ενώ συγκαταλέγεται στις δώδεκα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που το 2025 κατέγραψαν πρόοδο σε όλες τις συστάσεις που τους είχαν απευθυνθεί. Παράλληλα, βρίσκεται μεταξύ των δεκαπέντε κρατών-μελών με τέσσερις ή λιγότερες συστάσεις.

Ο Άκης Σκέρτσος ανέφερε ότι η στενή συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς απέδωσε συγκεκριμένα αποτελέσματα σε κρίσιμους τομείς.Στο πεδίο της καταπολέμησης της διαφθοράς, η λειτουργία ψηφιακού μητρώου παρακολούθησης σχετικών υποθέσεων ενίσχυσε τη διαφάνεια και τον έλεγχο. Στην προστασία της ελευθερίας του Τύπου και των δημοσιογράφων, η χώρα προχώρησε στην ενσωμάτωση σημαντικών ευρωπαϊκών οδηγιών και στην ενδυνάμωση του θεσμικού πλαισίου.

Παράλληλα, θεσμοθετήθηκε οργανωμένος διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, ιδίως με οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της μετανάστευσης, ενώ στον τομέα της νομοθέτησης υιοθετήθηκαν αυστηρότεροι κανόνες που περιόρισαν τις εκπρόθεσμες και άσχετες τροπολογίες και ενίσχυσαν τη διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης.

Ο υπουργός επισήμανε ότι οι εξελίξεις αυτές αποτυπώνουν τη σταθερή προσήλωση της κυβέρνησης στην ενίσχυση του κράτους δικαίου, τονίζοντας πως η πολιτική σταθερότητα αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή σύνθετων μεταρρυθμίσεων.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που ακολούθησε, ο υπουργός Επικρατείας αναφέρθηκε και στην κυβερνητική πρόταση για τη συνταγματική αναθεώρηση, η οποία περιλαμβάνει 32 παρεμβάσεις και προσθήκες.Όπως σημείωσε, σημαντικό μέρος των προτεινόμενων αλλαγών αποσκοπεί στην περαιτέρω ενίσχυση της δημοκρατικής λειτουργίας, της θεσμικής αποτελεσματικότητας και του κράτους δικαίου, σε εναρμόνιση με τις διεθνείς και ευρωπαϊκές βέλτιστες πρακτικές.

Ο κ. Σκέρτσος υπογράμμισε ακόμη ότι τα τελευταία τέσσερα χρόνια η Ελλάδα εμφανίζει βελτιωμένες επιδόσεις και σε αξιολογήσεις ανεξάρτητων διεθνών οργανισμών, όπως ο ΟΟΣΑ, η Διεθνής Διαφάνεια, το Economist και το Συμβούλιο της Ευρώπης, σε ζητήματα που σχετίζονται με τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη λειτουργία των θεσμών.Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα 368 νέα δικαιώματα που έχουν θεσμοθετηθεί από το 2019 μέχρι σήμερα. Ως πιο πρόσφατη και εμβληματική μεταρρύθμιση χαρακτήρισε την επέκταση της επιστολικής ψήφου και στις εθνικές εκλογές, μετά την εφαρμογή της στις ευρωεκλογές και τη θεσμική κατοχύρωση της ψήφου των Ελλήνων του εξωτερικού.

Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στη συμβολή του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, μέσω του οποίου υλοποιείται ένα ευρύ πρόγραμμα επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που αφορά τη Δικαιοσύνη, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την προστασία δικαιωμάτων και τη βελτίωση της λειτουργίας του κράτους δικαίου.Από τα 39 σχετικά ορόσημα του προγράμματος, που περιλαμβάνουν 20 μεταρρυθμίσεις και 19 επενδυτικές δράσεις, έχουν ήδη ολοκληρωθεί 28, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 72%, ενώ οι υπόλοιπες 11 δεσμεύσεις προχωρούν κανονικά προς υλοποίηση μέχρι την ολοκλήρωση του προγράμματος.

Αναφερόμενος στη συνεργασία της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ο κ. Σκέρτσος επανέλαβε ότι η κυβέρνηση στηρίζει διαχρονικά και έμπρακτα το έργο της.Όπως ανέφερε, έχουν ήδη υλοποιηθεί όλα τα αιτήματα που τέθηκαν για τη θεσμική ενίσχυση της υπηρεσίας, μεταξύ των οποίων η αύξηση του αριθμού των εισαγγελέων από επτά σε δεκατρείς, η παροχή οικονομικών κινήτρων, η διοικητική υποστήριξη και η αυστηροποίηση του σχετικού ποινικού πλαισίου.

Απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με την πρόσφατη επιστολή της Ευρωπαίας Γενικής Εισαγγελέως, διευκρίνισε ότι το θέμα της ανανέωσης των θητειών των εισαγγελέων αποτελεί νομική διαφορά μεταξύ της ελληνικής Δικαιοσύνης και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, στην οποία η κυβέρνηση δεν παρεμβαίνει, σεβόμενη πλήρως την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

Για τη νομοθετική ρύθμιση που αφορά τη διερεύνηση υποθέσεων πολιτικών προσώπων, σημείωσε ότι είχε προηγηθεί συμφωνία τόσο σε πολιτικό όσο και σε τεχνικό επίπεδο με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Υποστήριξε μάλιστα ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν περιορίζει τις αρμοδιότητές της, αλλά επιταχύνει τη διαδικασία διερεύνησης και αναβαθμίζει το επίπεδο του δικαστικού λειτουργού που αξιολογεί τα στοιχεία των υποθέσεων.

Ο υπουργός Επικρατείας αναφέρθηκε και στις εξελίξεις της τελευταίας εβδομάδας, επισημαίνοντας ότι η αρχειοθέτηση δύο από τις δεκατρείς υποθέσεις που βρίσκονταν υπό εξέταση, αλλά και η εμφάνιση πραγματογνωμοσύνης που περιορίζει σημαντικά το εκτιμώμενο ύψος της ζημίας, δημιουργούν ερωτήματα σχετικά με την πλήρη διασφάλιση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη.Όπως τόνισε, η υποχρέωση τήρησης των αρχών της δίκαιης διαδικασίας αφορά κάθε θεσμό που εμπλέκεται στην απονομή της Δικαιοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην υπόθεση των παράνομων αγροτικών επιδοτήσεων μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός, οι ελληνικές αρχές έχουν προχωρήσει σε εκτεταμένους ελέγχους που αφορούν 2.900 ΑΦΜ, έχουν εξαρθρώσει πέντε εγκληματικές οργανώσεις σε διάφορες περιοχές της χώρας και έχουν ασκήσει διώξεις σε 1.151 ιδιώτες.

Παράλληλα, έχουν πραγματοποιηθεί 94 συλλήψεις και 52 δεσμεύσεις τραπεζικών λογαριασμών, με τη μέχρι στιγμής διαπιστωμένη ζημία να ανέρχεται σε 14 εκατ. ευρώ, επί συνολικής εκτιμώμενης ζημίας 69 εκατ. ευρώ.

Στη συνάντηση με τον Ευρωπαίο Επίτροπο συμμετείχε και ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου, ο οποίος παρουσίασε το πλαίσιο παρεμβάσεων της κυβέρνησης για την ενίσχυση της ελευθερίας του Τύπου.

Όπως ανέφερε, η στρατηγική της Γενικής Γραμματείας βασίζεται σε τρεις άξονες: τη διαφάνεια, τη βιωσιμότητα των μέσων ενημέρωσης και την προστασία των δημοσιογράφων, σε άμεση σύνδεση με την Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας.

Ο κ. Κιρμικίρογλου τόνισε ότι έχουν ήδη υλοποιηθεί περισσότερες από 50 δράσεις που ενισχύουν την πολυφωνία και την ελευθερία των ΜΜΕ. Μεταξύ αυτών ξεχώρισε η νομοθετική πρωτοβουλία κατά των καταχρηστικών αγωγών (SLAPP), η οποία επεκτείνει τις εγγυήσεις προστασίας και σε καθαρά εγχώριες υποθέσεις, καθώς και η ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Πράξης για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης (EMFA) στο ελληνικό δίκαιο.

Παράλληλα, παρουσίασε τον εκσυγχρονισμό του μοντέλου διοίκησης της ΕΡΤ με διαδικασίες ανοικτής και αξιοκρατικής επιλογής στελεχών, τις παρεμβάσεις για την αποποινικοποίηση της απλής δυσφήμησης, αλλά και τον πρώτο πολυετή μηχανισμό στήριξης της βιωσιμότητας των μέσων ενημέρωσης που εγκρίθηκε σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στις πρωτοβουλίες που ξεχωρίζουν περιλαμβάνονται επίσης η λειτουργία του Διεθνούς Κέντρου για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με τον ΟΑΣΕ και την UNESCO, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων, η Εθνική Στρατηγική για την Παιδεία στα Μέσα Ενημέρωσης, καθώς και η αδειοδότηση των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών, η οποία θεσπίζει συγκεκριμένες υποχρεώσεις διαφάνειας, πολυφωνίας και ποιοτικού δημοσιογραφικού περιεχομένου.

Το μήνυμα που εξέπεμψαν οι ελληνικές κυβερνητικές αντιπροσωπείες από τις Βρυξέλλες είναι ότι η χώρα συνεχίζει την προσπάθεια θεσμικού εκσυγχρονισμού και εναρμόνισης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, επιδιώκοντας τη διαρκή ενίσχυση του κράτους δικαίου, της διαφάνειας και της δημοκρατικής λογοδοσίας.