Politica 89.8
Θεσμική τομή για την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος με τη σφραγίδα της Σοφίας Ζαχαράκη
Του Νίκου Τσιλιπουνιδάκη
Μια σημαντική μεταρρύθμιση που βάζει τέλος σε μια εκκρεμότητα άνω των δύο δεκαετιών υλοποιεί το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού υπό την ηγεσία της υπουργού Σοφίας Ζαχαράκη, με την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος 28/2026 για τον νέο Οργανισμό Διοίκησης και Λειτουργίας της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος.
Πρόκειται για μια παρέμβαση με ιδιαίτερο θεσμικό και συμβολικό βάρος, καθώς για πρώτη φορά αποκτά πλήρες και σύγχρονο οργανωτικό πλαίσιο λειτουργίας ένας από τους σημαντικότερους πνευματικούς και πολιτιστικούς θεσμούς της χώρας. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να καλύψει ένα κενό που παρέμενε από το 2003, όταν η Εθνική Βιβλιοθήκη μετατράπηκε από δημόσια υπηρεσία σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, χωρίς όμως να έχει ολοκληρωθεί το προβλεπόμενο πλαίσιο διοίκησης και λειτουργίας.
Η πρωτοβουλία της Σοφίας Ζαχαράκη αποτυπώνει μια ευρύτερη πολιτική επιλογή για τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων θεσμών που συνδέονται με τη γνώση, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό. Σε μια εποχή όπου η πρόσβαση στην πληροφορία, η έρευνα και η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία, η Εθνική Βιβλιοθήκη καλείται να διαδραματίσει έναν ακόμη πιο ενεργό και πολυδιάστατο ρόλο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση μετά τη μετεγκατάσταση της Εθνικής Βιβλιοθήκης στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος το 2018. Οι σύγχρονες εγκαταστάσεις δημιούργησαν νέες δυνατότητες ανάπτυξης, ωστόσο η απουσία ενός ολοκληρωμένου διοικητικού πλαισίου αποτελούσε τροχοπέδη για την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων του οργανισμού. Με το νέο Προεδρικό Διάταγμα δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για αποτελεσματικότερο σχεδιασμό, καλύτερο συντονισμό των υπηρεσιών και μεγαλύτερη ευελιξία στην αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων.
Κεντρικό στοιχείο του νέου Οργανισμού αποτελεί η ουσιαστική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού. Οι προβλεπόμενες θέσεις εργασίας υπερδιπλασιάζονται, από 135 σε 286 συνολικά, εκ των οποίων οι 278 είναι οργανικές θέσεις. Παράλληλα προβλέπονται έξι θέσεις προσωπικού Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου, μία θέση Νομικού Συμβούλου με έμμισθη εντολή και μία θέση Γενικού Διευθυντή.
Η ενίσχυση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια αριθμητική αύξηση προσωπικού, αλλά μια στρατηγική επένδυση στην αναβάθμιση των υπηρεσιών της Εθνικής Βιβλιοθήκης, στην καλύτερη διαχείριση των συλλογών της, στην ψηφιακή της ανάπτυξη και στη δυνατότητα παροχής ποιοτικότερων υπηρεσιών προς τους πολίτες, τους ερευνητές και την ακαδημαϊκή κοινότητα.
Ταυτόχρονα, διαμορφώνεται ένα νέο και σύγχρονο διοικητικό μοντέλο, το οποίο περιλαμβάνει έξι Διευθύνσεις, 21 Τμήματα, δύο Γραφεία, τέσσερα Αυτοτελή Τμήματα και ένα Αυτοτελές Γραφείο. Οι νέες δομές καλύπτουν κρίσιμους τομείς όπως η ανάπτυξη και οργάνωση συλλογών, η διατήρηση και προστασία του πολύτιμου αρχειακού υλικού, η πληροφορική και ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η διοικητική και οικονομική υποστήριξη, καθώς και η έρευνα, η εξωστρέφεια και η δικτύωση.
Η ίδια η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, χαρακτήρισε την ολοκλήρωση του νέου Οργανισμού ως μια σημαντική θεσμική τομή που κλείνει οριστικά μια εκκρεμότητα δεκαετιών. Όπως τόνισε, η Πολιτεία ενισχύει έμπρακτα έναν κορυφαίο εθνικό θεσμό που συμβάλλει καθοριστικά στη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, στην προαγωγή της γνώσης και στη διεύρυνση της πρόσβασης των πολιτών στην έρευνα και τον πολιτισμό.
Η παρέμβαση αυτή αναδεικνύει τη βούληση της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Παιδείας να προχωρήσει σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις με μακροπρόθεσμο αποτύπωμα. Σε αντίθεση με αποσπασματικές παρεμβάσεις του παρελθόντος, η θεσμοθέτηση του νέου Οργανισμού δημιουργεί σταθερές βάσεις για τη λειτουργία της Εθνικής Βιβλιοθήκης τις επόμενες δεκαετίες.
Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, ένας θεσμός που αποτελεί τον θεματοφύλακα της εθνικής πνευματικής παραγωγής και της ελληνικής γραμματείας, εισέρχεται πλέον σε μια νέα εποχή. Με ισχυρότερο θεσμικό πλαίσιο, ενισχυμένο προσωπικό και σύγχρονη διοικητική δομή, αποκτά τα απαραίτητα εργαλεία για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ψηφιακής εποχής, να διευρύνει την προσφορά της προς την κοινωνία και να συνεχίσει να υπηρετεί τον πολιτισμό, τη γνώση και την επιστημονική έρευνα με ακόμη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
