Politica 89.8
Αγκάθι παραμένει για τον κλάδο της εστίασης η έλλειψη προσωπικού
«Βραχνάς» εξακολουθεί να είναι για τα καταστήματα της εστίασης η εύρεση εξειδικευμένου εργατικού προσωπικού, παρά τη μαζική εισροή εργαζομένων τα τελευταία χρόνια στον κλάδο. Μάγειρες, σερβιτόροι, λαντζιέρηδες και άνθρωποι με εκπαίδευση και γνώσεις στον κλάδο της φιλοξενίας και των υπηρεσιών είναι δυσεύρετες ειδικότητες, με αποτέλεσμα να μένουν ακάλυπτα κενά στις επιχειρήσεις, ακόμα και κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου.
Οι άνθρωποι του κλάδου αποδίδουν τα κενά στην έλλειψη οργανωμένων και υψηλού επιπέδου επαγγελματικών σχολών, στα ισχυρά οικονομικά κίνητρα που προσφέρει το εξωτερικό, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο οι νέες γενιές προσεγγίζουν την ίδια την εργασία, στοχεύοντας συνήθως σε μεγάλες απολαβές σε άμεσο χρονικό διάστημα, οι οποίες δεν συνδυάζονται απαραίτητα από υψηλού επιπέδου προσόντα. Στην πραγματικότητα, οι νέοι αναλαμβάνουν ολοένα και συχνότερα και ολοένα και σε μικρότερη ηλικία, θέσεις εργασίας στον κλάδο, τόσο της εξυπηρέτησης, όσο και του τουρισμού, σαν μία εύκολη διέξοδο στον γρίφο της επαγγελματικής αποκατάστασης και σαν μία λύση ασφάλειας για την κάλυψη των βιοποριστικών τους αναγκών, έστω και προσωρινά.
Ωστόσο, οι χαμηλές προσφερόμενες απολαβές, η ένταση της εργασίας, η απουσία επαγγελματικών προοπτικών και οι πιεστικές συνθήκες κάτω από τις οποίες καλούνται να εργαστούν, λειτουργούν σαν παράγοντες που τους στρέφουν μακριά από τον κλάδο. Ιδιαίτερα στο Ρέθυμνο, μία πόλη με ισχυρό, αν και μειούμενο, φοιτητικό δυναμικό, η πλειονότητα αυτών των θέσεων καλύπτεται από νέα παιδιά, τα οποία επιχειρούν να συνδυάσουν σπουδές και εργασία, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στα καθημερινά έξοδα της ακριβής πλέον φοιτητικής ζωής στην πόλη.
Η εποχικότητα, η μεικτή, σπαστή ή και μερική μορφή απασχόλησης και οι χαμηλές ασφαλιστικές εισφορές είναι συνθήκες τις οποίες οι εργαζόμενοι καλούνται να διαχειριστούν και συνιστούν σημαντικές παραμέτρους μιας επισφαλούς μορφής απασχόλησης. Παρόλ’ αυτά, τόσο ο τουρισμός όσο και η εστίαση συνεχίζουν να αποτελούν δύο από τους μεγαλύτερους εργοδότες της χώρας, όπως αποδεικνύει και η μελέτη του ΙΝΣΤΕΤΕ, που βασίζεται στην Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025. Το γ΄ τρίμηνο του έτους τα καταλύματα και η εστίαση απασχολούσαν 475.000 εργαζόμενους, δηλαδή το 17% της συνολικής απασχόλησης σε πανελλαδικό επίπεδο. Παράλληλα, η ίδια μελέτη τονίζει ότι περίπου το 14% των συνολικών θέσεων του κλάδου είναι κενές ανά χρονικά διαστήματα, ποσοστό που αυξομειώνεται μέσα στην χρονιά.
Σύμφωνα επίσης με στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «Εργάνη» για το 2026, η ραγδαία αύξηση των θέσεων απασχόλησης κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών επιβεβαιώνουν την εποχικότητα της εργασίας, δείχνοντας παράλληλα ότι θέσεις μερικούς απασχόλησης μειώνονται. Σύμφωνα με στοιχεία του Περιφερειακού Μηχανισμού Διάγνωσης των Αναγκών στην Αγορά Εργασίας, της Περιφέρειας Κρήτης, η μικρή κλίμακα των επιχειρήσεων και η απουσία οργανωμένων μηχανισμών αξιολόγησης περιορίζουν την επαγγελματική ανάπτυξη και την παραμονή εξειδικευμένου προσωπικού. Ο τουριστικός τομέας και ο κλάδος των υπηρεσιών στην Κρήτη έχει σημαντική δυναμική αλλά υστερεί σε δομές υποστήριξης, σταθερότητα απασχόλησης και επαγγελματική εξέλιξη, στοιχεία που περιορίζουν την ισχυροποίηση της τοπικής απασχόλησης και δεξιοτήτων.
Όπως αναφέρει ο Περιφερειακός Μηχανισμός, ουσιαστικά πρόκειται για μία αγορά εργασίας με περιορισμένες δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης και ένας κλάδος που επικεντρώνεται κυρίως σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, γεγονός που μειώνει τις προοπτικές ανάπτυξης και εξέλιξης των ίδιων των εργαζομένων. Η αδυναμία προσέλκυσης και διατήρησης ειδικευμένου προσωπικού συνδέεται με το χαμηλό κύρος που αποδίδει η κοινωνία στα τεχνικά επαγγέλματα, με τις περιορισμένες αμοιβές και την έλλειψη σαφούς επαγγελματικής διαδρομής. Σημαντικό ζήτημα είναι το χάσμα δεξιοτήτων, καθώς οι εργαζόμενοι συχνά δεν διαθέτουν επαρκή κατάρτιση σε σύγχρονες τεχνολογίες, καινοτομία και διαδικασίες παραγωγής, ενώ τα υπάρχοντα προγράμματα κατάρτισης θεωρούνται αποσπασματικά και μη συνδεδεμένα με τις ανάγκες της τοπικής παραγωγής.
«Το πρόβλημα πάντως δεν έχει να κάνει γενικά με το προσωπικό, έχει να κάνει με το εξειδικευμένο προσωπικό»
Σύμφωνα με όσα σχολίασε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο Μιχάλης Χάσικος, πρόεδρος του Σωματείου Εστίασης Ρεθύμνου και ιδιοκτήτης εστιατορίου στο κέντρο της πόλης, η έλλειψη οργανωμένου εκπαιδευτικού πλαισίου και ο αθέμιτος ανταγωνισμός που δημιουργούν πολλά καταστήματα είναι δύο βασικοί παράμετροι που δυσχεραίνουν την εύρεση εξειδικευμένων εργατικών χεριών. «Αυτό που βλέπουμε και έχουμε εντοπίσει είναι ότι από τη στιγμή που δεν έχουμε κρατικές σχολές, όπως πρέπει, που πραγματικά να βγάζουν μάγειρες και σωστούς επαγγελματίες, είναι πάρα πολύ δύσκολο να στελεχωθούν οι επιχειρήσεις. Αυτό που λείπει ουσιαστικά είναι η εκπαίδευση. Είναι και τα σημεία των καιρών που οι νέοι είναι κάπως διαφορετικοί και ιδιαίτεροι σε σχέση με τις δικές μας τις γενιές. Υπάρχουν πολλά μαγαζιά που έχουν δημιουργήσει αθέμιτο ανταγωνισμό. Υπάρχουν άνθρωποι που είναι χρόνια στις κουζίνες και παίρνουν λιγότερα χρήματα από ανθρώπους χωρίς εργασιακή εμπειρία», ανέφερε ο κ. Χάσικος, συμπληρώνοντας επίσης: «Το πρόβλημα πάντως δεν έχει να κάνει γενικά με το προσωπικό, έχει να κάνει με το εξειδικευμένο προσωπικό. Η σωστή εστίαση θέλει εξειδικευμένο προσωπικό. Οι βασικότερες ελλείψεις που έχουμε είναι στην κουζίνα, αλλά και στο σέρβις».
Παράλληλα, οι επιχειρηματίες κάνουν λόγο για φορολογικές επιβαρύνσεις οι οποίες έχουν πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια και αφορούν τις εισφορές του εργατικού δυναμικού, αιτία για την οποία προφανώς εμφανίζονται και πιο διστακτικοί όσον αφορά το ύψος της μισθοδοσίας. «Έχουν ακριβύνει τα έξοδα του κράτους, το οποίο και μας κάνει τη μεγαλύτερη ζημιά. Μας ζητάνε φόρους που δεν μας ζητούσαν ποτέ. Φανταστείτε ότι για έναν υπάλληλο που αμείβεται με 1.000 ευρώ, αυτός χρειάζεται άλλα 850 ευρώ το κράτος σε εισφορές. Αυτό δεν είναι και τόσο εύκολο για πολλούς επαγγελματίες. Έχει αυξηθεί το κόστος προσωπικού», σημείωσε ο κ. Χάσικος και τέλος κατέληξε: «Η έλλειψη εργατικού δυναμικού είναι μόνιμο πρόβλημα. Δεν ξέρω αν θα αλλάξει από εδώ και πέρα η κατάσταση, σε περίπτωση δηλαδή που κλείσουν και καταστήματα».
«Τα μισά μαγαζιά θα κλείσουν σίγουρα για χειμώνα, αλλά το θέμα είναι να καταφέρουν να ανοίξουν και για το καλοκαίρι»
Την ίδια ώρα, η έλλειψη εργατικού δυναμικού δεν είναι προφανώς το μοναδικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η εστίαση. Ενεργειακό, πρώτες ύλες και χαμηλή κατανάλωση έχουν συρρικνώσει τα περιθώρια κέρδους και έχουν οδηγήσει ήδη πολλά καταστήματα στο χείλος της οικονομικής καταστροφής. Μπορεί το Ρέθυμνο παραδοσιακά να μην έχει πολλά λουκέτα σε επιχειρήσεις, ωστόσο ολοένα και περισσότερα καταστήματα λειτουργούν σε εποχικούς ρυθμούς, μειώνοντας τη χρονική διάρκεια λειτουργίας τους και συμβάλλοντας κατά αυτόν τον τρόπο στην ερημοποίηση της πόλης τη χειμερινή περίοδο. «Τα μισά μαγαζιά θα κλείσουν σίγουρα για χειμώνα, αλλά το θέμα είναι να καταφέρουν να ανοίξουν και για το καλοκαίρι. Έτσι και αλλιώς φέτος υπήρξε πτώση στην κίνηση των πελατών και την κατανάλωση κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου. Μέχρι τέλη Ιουνίου ήμασταν σε πολύ χαμηλά επίπεδα, στη συνέχεια ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είχαν καλύτερη εικόνα, ενώ και ο Οκτώβριος συμπεριλαμβάνεται στους καλούς μήνες. Ο χειμώνας θα είναι κρίσιμος για εμάς, οι δαπάνες έχουν ανέβει στα πάντα και από εδώ και πέρα θέλει υπομονή και συντήρηση. Οι πρώτες ύλες έχουν αυξηθεί σε κόστος, αλλά το μεγάλο και πραγματικό κόστος είναι η ενέργεια και οι ασφαλιστικές εισφορές. Τα εστιατόρια που έχουν ποιοτική εστίαση δεν νομίζω ότι θα μπορέσουν να κρατηθούν. Έχουμε τόσα ανοιχτά καφέ. Από αυτούς πόσοι ξέρουν τη δουλειά τους; Κάποιοι θα κλείσουν και πρέπει να κλείσουν. Ακόμα και τα εστιατόρια, προκειμένου να αποδείξουν ότι πραγματικά έχουν καταφέρει να αντέξουν, χρειάζονται 10 χρόνια», σχολίασε ο κ. Χάσικος.
Τέλος, αναφερόμενος στον οικονομικό αντίκτυπο της τουριστικής σεζόν, τόνισε ότι οι καταναλώσεις ήταν μειωμένες και οι επισκέπτες επέλεγαν να ξοδεύουν μονάχα τα απολύτως απαραίτητα. «Οι καταναλώσεις είναι πεσμένες, όλοι οι Ευρωπαίοι που έχουμε πελάτες είναι σε κακή οικονομική κατάσταση, οπότε έχει πέσει και ο μέσος όρος κατανάλωσής τους αρκετά. Ο Αμερικάνος που είναι για παράδειγμα ένας πολύ καλός πελάτης δεν είναι μία αγορά μεγάλη σε αριθμό επισκεπτών προς το παρόν, έχουμε λίγους πελάτες δηλαδή. Οι Ευρωπαίοι αρκούνται στα βασικά πλέον. Οι πελάτες μπορεί να ήταν στα αεροδρόμια περισσότεροι, αλλά στα εστιατόρια ήταν λιγότεροι», κατέληξε.
rethnea.gr
